bursa 3. asliye ticaret mahkemesinin, kambiyo senedi borcunun üçüncü kişiye ödenmesi sonrası meşru hamil iddiası ve menfi tespit talebine dair gerekçeli kararı.

Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin, kambiyo senedi borcunun üçüncü kişiye ödenmesi sonrası meşru hamil iddiası ve menfi tespit talebine dair gerekçeli kararı.

Özet: Davacı, hakkında kambiyo senedine dayalı icra takibi başlatılan 500.000 TL borcun, davalının talimatı üzerine senedin ciro edildiği üçüncü bir şirkete banka aracılığıyla ödenmesiyle sona erdiğini, bu ödemeye rağmen davalı tarafından başlatılan takibin kötü niyetli olduğunu iddia ederek borçlu olmadığının tespitini ve kötü niyet tazminatı talep ederken; davalı ise senedi ciro silsilesi içinde bedelini ödeyerek geri alan meşru hamil olduğunu, davacının senedi iade almadan üçüncü kişiye yaptığı ödemenin kendi kusuruyla mükerrer ödeme riski taşıdığını ve basiretli tacir yükümlülüğünü ihlal ettiğini savunarak davanın reddini istemektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2025/

KARAR NO : 2026/

HAKİM : ... ...

KATİP : ... ...

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALI :

VEKİLLERİ : Av.

Av.

Av. .

DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 29/12/2025

KARAR TARİHİ : 14/05/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 02/07/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA; davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkili aleyhine ... 3. Genel İcra Dairesinin 2024/... E. Sayılı dosyası ile 500.000 TL bedelli kambiyo senedine bağlı icra yoluyla icra takibi yapıldığını, borcun sebebi olarak ise davacı müvekkili tarafından imzalanan 500.000 TL' lik senedin gösterildiğini, davalının takip alacaklısı, davacı müvekkiline söz konusu senedi dava dışı ... Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti. 'ne ciro ettiğini ve ödemenin ona yapılması gerektiğini mesaj aracılığıyla ilettiğini ve müvekkilinini de ödemeyi ... Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti. 'ne yaptığını, söz konusu husus dilekçe ekinde bulunan ... görüşme kayıtları ekran görüntüsünde mevcut olduğunu, davalı takip alacaklısı tarafın ödemeyi ... Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti' ne yapmasını belirtmesi akabinde müvekkilinin ödemeyi banka aracılığıyla ... Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti.' ne yaptığını, bu hususa dair banka hesapları kontrol edildiğinde belirtilen kişiye ödeme yapıldığının net bir şekilde görüldüğünü, ayrıca ödeme yapıldığına dair banka dekontunun mevcut olup dilekçe ekinde bulunduğunu, taraflar arasında ödemenin nereye yapılacağı konusunda anlaşmaya varılmasına müteakip müvekkilinin ödemeyi ... Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti. 'ye yaptığını ve bunun sonucunda ... Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından da senetin arkasına yapılan cironun iptal edildiğini ve senedin davalıya verildiğini, tüm bunların sonucunda anlaşıldığı üzere davacı müvekkili ...' in davalı tarafın icra takibine dayanak yapmış olduğu kambiyo senetine ilişkin herhangi bir borcu kalmadığını, söz konusu borcun tamamının ödendiğini, dolayısıyla davalı tarafın başlatmış olduğu icra takibinin tamamen kötü niyetli olduğunu, davalı tarafın ödenmiş borcu bir daha tahsil etmek istediğini, işbu durumun dürüstlük kuralına ve hakkaniyete aykırı bir durum ortaya koyduğunu, bu nedenle de kanunda öngörülen kötüniyet şartları oluştuğundan müvekkili lehine %20 den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, söz konusu sebeplerle müvekkilinin 21.03.2024 düzenleme tarihli 500.000 TL tutarındaki kambiyo senedine ilişkin herhangi bir borcu kalmamış olup davalı taraf ile yapılan arabuluculuk görüşmeleri sonucunda anlaşma sağlanamaması üzerine işbu durumun tespitinin yapılması amacıyla huzurdaki davayı açma zarureti hasıl olduğunu, izah edilen nedenlerden dolayı; davanın kabulü ile müvekkili davacının davalı tarafa 21.03.2024 vade tarihli senetten kaynaklanan 500.000 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmesine, müvekkili davacı lehine %20’den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP; Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... 3. Genel İcra Dairesinin 2024/... Esas sayılı icra dosyasına konu 15.09.2024 vade tarihli, 500.000 TL bedelli senet aslının icra kasasında olduğunu, davalı müvekkilinin işbu senetteki alacağına dayanarak icra takibi yaptığını, dolayısıyla sendin müvekkili şirketin elinde olduğnunu, İcra İflas Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu uyarınca kambiyo senedini elinde bulunduran kişinin meşru hamil olduğunu, müvekkili şirketin senedin meşru hamili olduğunun açık olduğunu, davacı tarafın senedi geri almadan yaptığı ödemenin risklerine katlanmak zorunda olduğunu, müvekkili şirketin söz konusu senedi ... Tarım Ürün. Zirai ve Ev Haşere İlaç. Tohum Gübre Tarım Alet. Yedek Parça Tic. Ve San. Ltd. Şti.'ye olan kendi borcu nedeniyle ciro ettiğini, ancak sonrasında müvekkilinin bilahare ... Tarım Ltd. Şti. ile olan ticari ilişkisini tasfiye ettiğini, senedin bedelini bizzat ... Tarım Ltd. Şti.'ye ödeyerek senedi geri aldığını, nitekim senet fotokopisinden de anlaşılacağı üzere ... Tarım Ltd. Şti.'nin cirosunu iptal ederek senedi müvekkili şirkete teslim ettiğini, davacının senedi geri almadan ödeme yaparak hem TTK'daki basiretli tacir yükümlülüğünü ihlal ettiğini hem de kendi kusuruyla mükerrer ödeme riskini göze aldığını, TTK hükümlerine göre borçlunun ödeme yaptığı esnada senedin iadesini istemek veya senet üzerine ödemeyi yazdırmakla yükümlü olduğunu, davacının senedi geri almadan üçüncü bir kişiye ödeme yaparak hukuki güvenliğini zedelediğini, müvekkilinin senedi ciro silsilesi içerisinde bedelini ödeyerek geri alan iyiniyetli hamil olduğunu, davacının yaptığı mükerrer ödeme iddiasının ancak ödemeyi tahsil eden ... Tarım Ürün. Zirai ve Ev Haşere İlaç. Tohum Gübre Tarım Alet Yedek Parça Tic. Ve San. Ltd. Şti.'ne karşı açılacak bir sebepsiz zenginleşme davasının konusu olabileceğini, müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, müvekkilinin bedelini ödeyerek geri aldığı ve kanunen hak sahibi olduğu senedi icra takibine konu ettiğini, burada bir haksızlık veya kötü niyetin söz konusu olmadığını, aksine senedi iade almadan ödeme yapan davacının kendi ağır kusurunun söz konusu olduğunu, bu nedenle %20 tazminat talebinin reddi gerektiğini, arz ve izah edilen nedenlerle; açıklanan ve Mahkemece re’sen dikkate alınacak nedenlerle; davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine, davacının haksız ve kötü niyetli olarak müvekkili aleyhine talep ettiği %20 tazminat talebinin reddine, haksız ve kötü niyetli olarak ikame edilen işbu davanın reddi ile birlikte; alacağın tahsilinin gecikmesine sebebiyet verilmesi ve davacının takibi sürüncemede bırakma kastı gözetilerek İİK m. 72/4 uyarınca davacı aleyhine dava konusu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava;... 3. Genel İcra Dairesi'nin 2024/... Esas sayılı dosyasında, kambiyo senedinden kaynaklı takip nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davasıdır. Mahkememizce, ... 3. Genel İcra Dairesi'nin 2024/... Esas sayılı icra takip dosyasının celp ve incelenmesinde; davalı vekili tarafından, 20/12/2024 tarihinde, davacı aleyhine, 21.03.2024 tanzim tarihli, 15.09.2024 vade tarihli 500.000,00-TL bedelli senedin tahsili amacıyla, 500.000,00-TL asıl alacak, 68.054,79-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 568.054,79-TL üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığı, takibin kesinleştiği görülmüştür. Dava, takip tarihinden sonra açılan ve takip nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davasıdır. Takip dayanağı bonoda davacı keşideci borçlu, davalı alacaklı lehtar ciranta olarak yetkili hamil olup, lehtar davalıdan sonra dava dışı ... Tarım Ürünleri Zirai ...San. Ltd. Şti'nin cirosunun bulunduğu görülmüştür. Davacı taraf, keşideci olarak yer aldığı davaya konu boboda imza inkarında bulunmayıp, özetle, davalı takip alacaklısının, sunulan whatsapp görüşme kayıtları gereğince söz konusu senedi dava dışı ... Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti. 'ne ciro ettiğini ve ödemenin ona yapılması gerektiği konusunda anlaşmaya varılmasına müteakip ödemeyi sunulan dekont gereği ... Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti. 'ye yaptığını ve bunun sonucunda ... Tarım San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından da senedin arkasına yapılan cironun iptal edildiğini ve senedin davalıya verildiğini, icra takibine dayanak kambiyo senetine ilişkin herhangi bir borcu kalmadığını belirterek borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Her ne kadar davacı tarafça dosyaya sunulan dekont gereğince, bonoda davalı lehtardan sonra cirosu bulunan dava dışı ... Tarım Ürün. Zirai ve Ev Haşere İlaç Tohum Gübre'ye " 15.09.2024 rencber tarıma verelen senede istinaden" açıklama ile 500.000,00-TL ödeme yapılmışsa da, TTK'nın 645.maddesi uyarınca, kıymetli evraktaki hak, sıkı sıkıya senede bağlıdır. Aynı Kanun'un 646. maddesi uyarınca kıymetli evrakın borçlusu, senedin teslimi karşılığında ödeme yaparak borçtan kurtulabilir. Senet aslı iade alınmaksızın yapılan ödemenin davalı olan yetkili hamili bağlamayacağı gibi, bu hususun davalı hamile karşı ileri sürülemesi de mümkün değildir. Zira kıymetli evrakın borçlusu, ancak senedin teslimi karşılığında ödeme ile yükümlüdür . Kıymetli evrakın temel unsurlarından biri, hakkın ileri sürülebilmesi için, mutlaka senedin ibrazının da gerekiyor olmasıdır. Bu nedenle, senede bağlanmış alacak hakkın ileri sürülüp borcun ödenmesinin talep edilebilmesi için senedin ibrazı zorunludur. Borçlunun, kıymetli evrakta temsil edilen borcu ödeme yükümlülüğü, ancak senedin kendisine ibrazı ve teslimi şartıyla doğmaktadır. Borçlu, senedi teslim almadan ödeme yaparsa, daha sonra senedin kendisine tekrar ibraz edilmesi halinde, senet bedelini ikinci kez ödemek zorunda kalabilir. Bu durumda davacı tarafça iddia edilen ödemenin çeki elinde bulundurulan hâmile karşı ileri sürülmesi mümkün olmadığından Mahkememizce, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiş, ayrıca davaya konu icra takibi yönünden verilmiş bir ihtiyati tedbir kararı bulunmayıp yasal şartlar oluşmamakla davacı aleyhine kötü niyet tazminatına da hükmedilmeyerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın REDDİNE,

2-İİK madde 72/4 uyarınca tazminat talebinin REDDİNE,

3-Harçlar yasası gereği alınması gereken 732,00-TL karar ve ilam harcının peşin alınan 8.538,75-TL harçtan mahsubu ile bakiye 7.806,75-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı yana İADESİNE,

4-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,

5-6325 Sayılı Kanun 18/A-11,13 maddesi uyarınca 4.600,00-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT göre belirlenen 90.888,77-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

7-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa İADESİNE,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 14/05/2026

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır