İzmir Bölge Adliye Mahkemesi, eser sözleşmesinden kaynaklanan yapı kooperatifine yönelik inşaat hizmetlerinde KDV oranı anlaşmazlığına dair itirazın iptali davasını incelemektedir.
Özet: Bu hukuki uyuşmazlık, müteahhit davacının kooperatif davalıya anahtar teslim inşaat işleri karşılığında kestiği faturalardaki katma değer vergisi oranının %1 mi yoksa Gelir İdaresi Başkanlığı özelgesi doğrultusunda %18 mi olması gerektiği hususundan kaynaklanmaktadır; davacı inşaat ruhsatında hissedar adı geçtiği için %18 KDV fark bedelinin tahsilini isterken, davalı konut yapı kooperatiflerinde arsa ve inşaat ruhsatının doğrudan kooperatif adına olma zorunluluğu bulunmadığını, %1 KDV oranının uygulanması gerektiğini savunarak icra takibine itirazının geçerli kabul edilmesini talep etmektedir.

T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2024/1489
KARAR NO : 2026/799
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İZMİR 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/415
KARAR NO : 2024/310
DAVA TARİHİ : 13.05.2023
KARAR TARİHİ : 04.04.2024
DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 04.06.2026
KARARIN YAZ. TARİHİ : 04.06.2026
İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04.04.2024 tarih ve 2023/415 Esas, 2024/310 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.
İSTEM:
Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; Davalı ile tapuda...ada... parselde tescilli 21 adet,... ada .. parselde 18 daire ve müştemilatları için 05.04.2022 tarihinde imzalanan 2 ayrı sözleşme kapsamında taahhüt edilen işlerin anahtar tesliminin yapıldığını, sözleşmelerinin 6.maddesinde bedele KDV'nin dahi olmadığını, ayrıca ekleneceğinin kararlaştırıldığını, davalı tarafın kooperatif olması nedeniyle KDV oranını %1 olarak uygulandığını, müvekkili tarafından faturalara %1 KDV oranı uygulanarak 31.12.2022 tarih ve 2022000000089 nolu iki fatura kesilerek davalı tarafa verildiğini, ancak faturalar kesildikten sonra Gelir idaresi Başkanlığının 31.01.2023 tarihli özelgesinde “yapı ruhsatının 29/07/1998 tarihinden sonra alınmış olması ve yapı sahibi olarak ... ... ve Hissedarları “ olarak geçtiği gerekçesiyle müvekkiline gönderilen yazıda davalı adına düzenlenecek olan faturalarda uygulanacak olan KDV oranın %1 değil %18 olarak uygulanmasının gerektiğini, davalı tarafa 2022000000090 ve 2022000000091 nolu KDV fark faturaları kesilerek davalı tarafa verildiğini, kesilen iki adet faturaların verilmesinden sonra davalı tarafça İzmir 21.Noterliği nezdinde düzenlenmiş 27.02.2023 tarih ve 13292 yevmiye sayılı ihtarı ile kesilmiş olan fark faturalarını kabul etmediklerini, bu sebeple de defterlerine işleyemeyeceklerini beyan eden ihtarname gönderdiklerini, ihbarnameye cevaben müvekkili tarafından da davalı tarafa İzmir 33.Noteliği nezdinde düzenlenen 03.03.2023 tarih ve 4279 sayılı ihtarname ile KDV oranının %1 olduğuna dair resmi kurumlardan alınmış bir belge ve ya özelgenin tarafımıza verilmesi aksi takdirde KDV oranının %18 olarak uygulanması gerektiği ve bunun da 3 gün içerisinde ödenmesi gerektiği ödemlerin yapılmaması halinde yasal yollara başvurulacağı hususunda ihtarda bulunduklarını, belirterek davalının İzmir 4. İcra Müdürlüğünün 2023/4638 esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, alacak likit olduğundan müvekkili lehine %20 sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine ve masraf ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle; GİB İzmir Vergi Dairesi Başkanlığının 31.03.2023 tarihli özelgesinde değinilen KDV Kanunun 28.maddesine dayanılarak çıkarılan 2007/13033 sayılı BK Kararnamesinde, yerleşik Danıştay kararlarında ve literatürde Konut Yapı Kooperatiflerinin indirimli %1 oranda KDV yararlanabilmesi için arsa ve inşaat ruhsatının doğrudan Kooperatif adına alınması zorunluluğu bulunmadığını, İzmir 4. İcra Müdürlüğünün 2023/4638 sayılı dosyasında takibe dayanak 2022000000088 nolu % 1 KDV dahil 740.924,66 TL ve 22000000089 nolu 800.158,06 tutarlı fatura bedellerinin takip ve davadan önce ödendiğini, davacının %1 KDV tutarları arasındaki fark bedelleri tutarında 31.12.2022 tarihli 134.680,06 TL ve 124.710.09 TL meblağı faturalar kesildiğini, faturaların süre içerisinde Noterden itirazımız üzerine önce ihtarname, sonra icra takibi ile bu bedelleri ödenmesinin talep edildiğini, ihtarnameye ve icra takibine itiraz ettiklerini, inşaat ruhsatında ismi geçen ....'ın ....Kooperatif ve hissedarları adına olduğu için işbu işle ilgili faturaya uygulanacak KDV'nin %18 olması gerektiğini ifade ettiğini, .... ada,... parselde ve ... ada ... parselde yaptırılan inşaatın münhasıran müvekkili kooperatife ait olduğunu, inşaat ruhsatında ismi geçen ....'a ait olduğunu, zaten davacı sözleşmeyi kooperatif ile yaptığnı, ....'ın kooperatif üyesi ve yönetim kurulu üyesi olduğunu, kooperatifin bu inşaatla ilgili başka hissedarı olmadığını belirterek davanın reddine, %20 den aşağı olmamak üzere takdir edilecek kötü niyet tazminatının basiretli bir tacir olarak konut yapı kooperatifi inşaat işlerinde uygulanması gereken KDV oranının %1 olduğunu, bile, bile haksız menfaat etmek için önce icra takibi ve sonra huzurunuzdaki davayı açan davacıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesinin 04.04.2024 tarih ve 2023/415 Esas, 2024/310 Karar sayılı kararı ile özetle; ''...Taraflar arasındaki eser sözleşmesinin ayıpsız ve eksiksiz olarak davalı/iş sahibine teslim edildiği ve esere ilişkin düzenlenen %1 oranındaki KDV' li fatura bedellerinin ödendiği ihtilafsız olup, ihtilaflı olan husus söz konusu esere ilişkin düzenlenen faturalarda KDV oranının ne olacağı ve bu fark bedelinden kimin sorumlu olduğudur. İlgili belediyenin yazı cevabına göre yapı ruhsatlarının "...., ...Koop ve hissedarları" adına düzenlendiği bu durumun davalının da kabulünde olduğu ayrıca KDV farkının davacı tarafça vergi dairesine ödendiği sabittir. Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere Konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işlerinde istisna veya indirimli KDV oranının (%1)uygulanabilmesi için; Kooperatifin konut yapı kooperatifi statüsünde olması, İşin konut yapı kooperatifine yapılması, Yapılan işin inşaat işi olması ve taahhüde dayanması gerektiği ayrıca yapı ruhsatının Kooperatif adına düzenlenmiş olması şarttır. Bu nedenle taraflar arasındaki eser sözleşmelerine konu yapılarda yapı ruhsatlarının "...., .... Koop ve hissedarları" adına düzenlendiği görüldüğünden davacının KDV fark bedelini talep edebileceği açık olduğundan ve davalının kısmi ıslah dilekçesine konu savunmaları ilgili vergi dairesi ile davalı arasındaki ihtilafta çözümlenmesi gerektiğinden ayrıca bir araştırma yapılmasına gerek görülmeyerek davanın kabulüne'' dair karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı vekili tarafından verilen 09.06.2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle;
-Davacı şirketin müvekkili kooperatife 2 ayrı parselde İnşaat işi yaptığını, yaptığı iş için 2 ayrı faturalarını %1 KDV'li olarak kestiğini, daha sonra davadan önce İzmir 4. İcra Müdürlüğü'nün 2023 / 4638 sayılı icra takibini yaparak, faturalara ödenmesi gereken KDV'nin %18 olduğu iddiasıyla faturalarda yer alan işin bedelinin %18 KDV'si ile %1 KDV'si arasındaki fark bedelini talep ettiğini, borca itirazları üzerine bu davanın açıldığını, yani davadan önce yapılan icra takibinde ve davada sadece KDV farkı alacak olarak talep edildiğini,
-Davacının KDV'nin % 18 olduğu iddiasının dayanağını vergi dairesinden aldığı özelgeye dayandırdığını, Vergi Dairesi'nin kooperatif inşaat işlerinde KDV'nin %1 olduğunu beyan ettiğini, ancak kooperatife yapılan inşaat işlerinde faturanın indirimli oranda yani %1 KDV'li olarak kesilebilmesi için İnşaat Yapı Ruhsatının münhasıran kooperatif adına alınmış olmasının gerektiğini, somut olayda Müvekkilim Kooperatifin İnşaat yapı ruhsatında "...Kooperatifi ve hissedarları" yazılı olduğu yani yapı ruhsatının münhasıran Kooperatif adına kesilmediği, bu nedenle müvekkili kooperatife kesilecek faturalarda KDV'nin %18 olması gerektiğinin beyan edildiğini,
-Süresinde sundukları davaya cevap dilekçelerini 30.03.2024 tarihli dilekçeleri ile ıslah ettiklerini,
-Dosyaya sunulan 31.10.2023 tarihli tek yetersiz bilirkişi raporunda KDV ile ilgili yasal dayanaklar ve uygulamasından hiç bahsedilmeden vergi dairesinin görüşünün aynen tekrar edilerek faturaların %1 indirimli oranda değil %18 oranda olması gerektiği görüşünün ifade edildiğini,
-Kooperatifin inşaat inşaat yaptıracağı parselin tapusu kooperatif adına ise inşaat yapı ruhsatı da zaten kooperatifin adına olduğunu, kooperatiflerin kat karşılığı yaptığı inşaat işlerinde ise inşaat yapı ruhsatının inşaatın yapılacağı arsanın tapu maliki olan kişi adına kesildiğini, sorunun da buradan kaynaklandığını, davaya cevap dilekçelerinde değindikleri, ekte de sundukları emsal Danıştay kararında ifade edildiği üzere koopeartifin inşaat işlerinde KDV'nin %1 olması için İnşaat Yapı Ruhsatının münhasıran Kooperatif adına olması gerektiğine dair yasal bir düzenleme olmadığını,
-Dava konusu Kooperatif ve150 m2 altındaki konut inşaat işlerinde indirimli %1 oranda KDV konusunun yasal dayanaklarını incelemek gerektiğini,
-3065 sayılı KDV Kanunu'nun 28 maddesinde "..Katma değer vergisi oranı, vergiye tabi her bir işlem için % 10'dur. Cumhurbaşkanı bu oranı, dört katına kadar artırmaya, % 1'e kadar indirmeye, bu oranlar dahilinde muhtelif mal ve hizmetler ile bazı malların perakende safhası ve inşaatın yapıldığı arsanın veya konutun vergi değeri ve bulunduğu yeri esas alarak konut teslimleri için farklı vergi oranları tespit etmeye yetkilidir." hükmü olduğunu, bu maddedeki Cumhurbaşkanı ibaresi kanun değişikliğinden önce Bakanlar Kurulu olduğunu, Bakanlar Kurulunun bu maddedeki yetkisine istinaden çıkardığı KDV oranlarını belirleyen 2007/ 13033 sa.lı B.K.K. de inşaat alanı sınırlaması olmaksızın Kooperatif inşaatları ile net 150 m2 ye kadar olan konut inşaatlarında uygulanacak KDV oranının %1 olarak belirlendiğini,
-Yukarıda anılan B.K. KDV Kararnamesinde 2013 yılında yapılan değişiklik ile net 150 m2 ve altında olan konutlarda KDV'nin yüzde 1, 8 yada 18 olarak 3 farklı oran uygulanmasının esası getirildiğini,
-Binanın Büyükşehir belediye sınırlarında olmaması, Bina Büyükşehir sınırları içinde olsa bile lüks yada 1. sınıf olmaması durumunda K.D.V. oranının yüzde 1 olarak uygulanması, binanın Büyükşehir belediye sınırları içinde olması ve ayrıca lüks yada 1. sınıf olması halinde arsanın m2 değerine göre KDV'nin yüzde 8 yada 18 olarak uygulanması kuralı getirildiğini,
- Somut olay irdelenirse; Mahkemenin Belediyeden ve Tapudan celp ettiği evraklar incelendiğinde görüleceği üzere müvekkili kooperatif üyelerine konut inşaatları yaptırdığını, müvekkili kooperatifin .... ada,... parsel sayılı arsasının 05.10.2011 tarihinde kooperatif adına tescil edildiğini, bu parselde 13.11.2013 tarihli, 1695 sayılı İnşaat Yapı Ruhsatında 21 dairenin inşaat alanı 2219 m2, 1 dairenin inşaat alanı 2219 : 21 = 105 m2 dir. Yani 150 m2 nin altında olduğunu, bu parselin inşaat ruhsatında ".... Kooperatifi ve hissedarları " yazılı olduğunu, Vergi Dairesi özelgesi, bilirkişi raporu ve mahkemece verilen kararda sırf bu nedenle yani Kooperatif İnşaat yapı Ruhsatında "... ... ve hissedarları" ibaresi geçtiğini, ruhsatın münhasıran kooperatif adına olmadığı farz edilerek davanın kabulüne karar verildiğini, halbuki inşaatı yaptıran ve inşaat ruhsatını alan kooperatif olduğunu, .... Kooperatif üyesi ve Başkanı ve Karşıyaka Belediyesinin de avukatı olduğunu, inşaatın sahibi olmadığını, inşaat ruhsatıyla şahsen hiç bir ilgisinin de olmadığını, ayrıca mahkemenin 27.12.2023 sayılı yazısı üzerine belediyenin mahkemeye verdiği cevabi yazıda Kooperatif İnşaat Ruhsatında Kooperatif Başkanının ismine yer verilmesinin nedeninin yapı ruhsatının "mekansal adres kayıt sisteminde düzenlenmesinin ve yapı sahibi t.c. No sunun yazılmasının zorunlu olduğu bu nedenle " kooperatif başkanı olan .... adı ve t.c. no suna yer verildiğinin ifade edildiğini, yani inşaat ruhsatlarının kooperatif adına olduğunu, Kooperatif Başkanının T.C. No ve ismine yer verilmesinin nedeninin tamamen belediyenin yapı ruhsatı kesmesi için kullandığı yazılım programının teknik alt yapısından ileri geldiğini, şu halde bu parselde ruhsatın münhasıran kooperatif adına olmadığı iddiasının gerçek olmadığını, ayrıca yapı ruhsatının alındığı tarih itibariyle inşaatın kooperatif tarafından yaptırılması ve yapılan konutların 150 m2 altında konutlar olması nedeni ile bu parselde yapılan inşaatlara uygulanması gereken KDV oranının %1 olduğunu,
-... ada .... parselin 13.11.2013 tarih, 1695 no lu inşaat yapı ruhsatında yapı sahibinin ... olduğunu, kooperatifin bu parselde kat karşılığı inşaat yaptırdığını, 18 konutun inşaat alanının 2467 m2 ve 1 konutun inşaat alanı 2467 : 18 = 137 m2 dir. Yani 150 m2 nin altında olduğunu, bu parselde yapı ruhsatının münhasıran koopertif adına olmadığının doğru olduğunu, ancak yukarıda değinildiği ve Danıştay kararlarındada ifade edildiği üzere koopeartif inşaat işlerinde faturada KDV'nin %1 olarak uygulanması için inşaat yapı ruhsatının münhasıran kooperatif adına olması gerektiğine dair yasal bir hüküm olmadığını, daha önemlisi müvekkili Kooperatif Genel Kurullarında kararlaştırılan dar gelirli kimselerden oluşan üye aidatları ile yapılan inşaatların fiili durumu incelendiğinde kooperatifin üyelerin konutlarının daire iç imalatlarını dahi yaptıramadığı, daire içi imalatları üyelerin kendi mali güçlerine göre kendilerinin yaptırdığı, İnşaat Yapı Ruhsatında konutların 150 m2'nin altında olduğu, lüks yada 1. sınıf inşaat olmadığı nazara alındığında bu parselde yapılan inşaat işlerininde (01.01.2013 ta.den sonra alınsada) yapı ruhsatı kimin adına olursa olsun inşaat işlerinde kesilecek faturaya %1 indirimli oranda KDV ile kesilmesinin gerektiğini,
Yukarıda açıkladıkları ve kamu düzeni açısından re'sen nazara alınacak sair nedenlerle; istinaf istemlerinin kabulü ile yerel mahkemenin kararının kaldırılarak davanın kabulüne, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya tahmiline, % 20 den aşağı olmayacak şekilde kötü niyet tazminatının davacıdan tahsiline, davacının müvekkili aleyhine yaptığı İzmir 4. İcra Müdürlüğü'nün 2023 /4638 sayılı takibinin tehiri icra teminatını yatırmaları ve mehil vesikası almaları sonrasında İ.İ.K. 36. Madesi uyarınca istinaf incelemesi sonuna kadar durdurulmasına karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda,
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, KDV fark bedelinin tahsili için yapılan ilamsız icra takibine itirazın iptâli ve takibin devamı istemine ilişkindir.
İlk derece Mahkemesi tarafından davanın kabulüne karar verildiği, verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edildiği görülmüştür.
Davacı vekili, taraflar arasında iki ayrı parsel için götürü bedelli eser sözleşmesinin yapıldığını, sözleşme kapsamında %1 KDV oranı uygulanarak faturaların düzenlendiğini, faturalar düzenlendikten sonra Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 31.01.2023 tarihli özelgesinde yapı ruhsatının 29/07/1998 tarihinden sonra alınmış olması ve yapı sahibi olarak ....Kooperatifi ve Hissedarları olarak geçtiği gerekçesiyle faturalarda uygulanacak olan KDV oranının %1 değil %18 olarak uygulanmasının gerektiğini beyan ettiği, bunun üzerine davalı tarafa iki adet KDV fark faturaları kesildiğini, davalı tarafça sözkonusu faturaların ödenmemesi üzerine icra takibi başlatıldığını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini belirterek eldeki itirazın iptali davasını açmıştır.
Davalı vekili ise, konut yapı kooperatiflerinin indirimli %1 oranda KDV'den yararlanabilmesi için arsa ve inşaat ruhsatının doğrudan kooperatif adına alınması zorunluluğu bulunmadığını, inşaat ruhsatında ismi geçen ... ..'ın kooperatif üyesi ve yönetim kurulu üyesi olduğunu, kooperatifin bu inşaatla ilgili başka hissedarı olmadığını, inşaat ve inşaat ruhsatının kooperatife ait olmasına karşın sorunun belediyece inşaat ruhsatına sadece kooperatif ismi yazılacağı yerde kooperatif yöneticisinin ismini ve hissedarları gibi ibareye yer vermesinden kaynaklandığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
Somut olayda uyuşmazlık, KDV oranının %1 mi yoksa %18 oranının uygulanacağı noktasında toplanmaktadır. Mahkemece 6100 sayılı HMK’nın 266. maddesi gereğince çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektirdiği için eser sözleşmesi, kooperatif ve vergi mevzuatı konularında uzman üç kişilik teknik bilirkişi kurulundan, uygulanması gerekli KDV oranı bakımından gerekçeli ve denetime elverişli rapor alınıp değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken, emekli Sayıştay denetçisi bilirkişi tarafından düzenlenen denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmayan raporun hükme esas alınarak eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usule ve yasaya aykırı olduğundan davalı vekilinin istinaf istemi yerinde görülmüştür.
Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli olmadığından davalı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun KABULÜ ile,
2-İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04.04.2024 tarih ve 2023/415 Esas, 2024/310 Karar sayılı kararının, 6100 Sayılı HMK'nın 353/(1)-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-Verilen kararın niteliği gereğince harç alınmasına yer olmadığına,
5-Davalı tarafından yatırılan 4.444,00 TL istinaf karar harcının istemi halinde ilk derece mahkemesince yatıran davalıya iadesine,
6-Davalı tarafından yatırılan 1.169,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf yargılama giderlerinin, ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
7-Kararın, ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/(1)-g maddesi gereğince, kesin olmak üzere, 04.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.