adana bölge adliye mahkemesi 9. hukuk dairesinin, komisyon alacağı davasında dürüstlük kuralı ihlali iddiaları değerlendirilmeden verilen ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin, komisyon alacağı davasında dürüstlük kuralı ihlali iddiaları değerlendirilmeden verilen ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi.

Özet: Davacı firmanın davalı firmadan 2015 yılı sonrası belirli bir ürünün üçüncü bir firmaya satışından kaynaklanan sözleşmesel komisyon alacağının tahsili talebiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi, taraflar arasındaki komisyon sözleşmesinin Türk Ticaret Kanununda belirtilen yöntemlerle feshedilmediği ve geçerliliğini koruduğu gerekçesiyle davacının 30.250,75 Euro tutarındaki alacak talebini kabul etmiş; davalı ise istinaf dilekçesinde, ilk mahkemenin davacının dürüstlük ve sadakat borcuna aykırı davranışlarını değerlendirmediğini ve komisyon hakkının kazanılıp kazanılmadığı hususunun esas alınması gerektiğini ileri sürmüştür.

T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/1567 - 2026/1614

T.C.

ADANA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

9. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2023/1567

KARAR NO : 2026/1614

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN :

ÜYE :

KATİP :

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 15/06/2023

NUMARASI : 2019/429 Esas 2023/313 Karar

DAVACI : ...

VEKİLİ : Av.

DAVALI : ...

VEKİLLERİ : Av.

DAVANIN KONUSU : Alacak

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 12/06/2026

YAZIM TARİHİ : 12/06/2026

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/06/2023 tarih ve 2019/429 Esas, 2023/313 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİALARIN ÖZETİ :

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili firmanın 06/12/2013 tarihinde davalı firma ile yaptığı sözleşme gereğince ... firmasına yapılan ... markalı ve ... ... isimli yağın satışına istinaden satılan her litrede 0.25 EURO komisyon alınmasının kararlaştırıldığını, davalının 2015 yılına kadar komisyon ödemelerine sadık kaldığını ve ödemelerini düzenli olarak banka havalesi ile yaptığını ve faturalarının kesinlidğini, ancak davalı tarafından 2015 yılından sonra herhangi bir ödemenin yapılmadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile sözleşmeden kaynaklanan komisyon alacağının tespit ve tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; genel yetkili mahkemenin Maltepe/İstanbul mahkemeleri olduğunu, davacının dürüstlük kuralına, sadakat ve özen borcuna aykırı davrandığını, davacının eylemleri aynı zamanda Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesinde yer alan genel dürüstlük kuralına da aykırı olup, kötüniyetin hukuk düzeni tarafından korunmaması gerektiğini, davacı tarafın TBK'nın 540.maddesinde yer alan dürüstlük kuralına ve 506.maddesinde yer alan sadakat ve özen borcuna aykırı davrandığını, 2015 yılından itibaren ... firması tarafından herhangi bir mal alım talebinin söz konusu olmadığını, belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/06/2023 tarih ve 2019/429 Esas, 2023/313 Karar sayılı kararı ile; TBK'nın 532-546 arasında düzenlenen komisyon sözleşmesi niteliğinde olduğu, taraflar kendi iç ilişkilerinde ücret karşılığında her litrede 0,25 Euro komisyon konusunda anlaştığı bu sözleşme gereğince 31/12/2015 tarihine kadar davalı tarafından komisyon ödendiği, sözleşmenin TTK 18/3 hükmüne göre "tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe, sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbarlar veya ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemi ile yapılır" hükmü gereğince sözleşme feshedilmediğinden komisyon sözleşmesinin devam ettiği, taraflar arasındaki sözleşmeye uygun şekilde ... ... isimli sentetik komprosör yağının davalı tarafından dava dışı ... firmasına satışı dolayısıyla davacının hak edebileceği komisyon bedeli olarak 21/03/2016 tarihinden 24/06/2019 dava tarihine kadar dava dışı ... firmasına yapılan satışlar nedeniyle 30.250,75 Euro olarak belirlendiği ıslah tarihi olan 03/05/2023 tarihli ıslah dilekçesiyle davacı tarafından ıslah edildiği anlaşıldığından davalının geçerli olarak imzalanan sözleşme nedeniyle sorumluluğunun bulunduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVALI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davalı vekili istinaf talebi ile; ilk derece mahkemesi tarafından asıl irdelenmesi gereken husus; davacının dürüstlük kuralına, sadakat ve özen borcuna aykırı davrandığının tespiti iken, işbu husus değerlendirilmeksizin hüküm tesis edildiğini, mahkemece davacının ücret isteme hakkının kaybedilip kaybedilmediği hususunun irdelenmesini bu hususta değerlendirme yapılarak hüküm tesis edilmesini, davanın konusu sözleşmenin feshi ile ilgili olmayıp, davacının dava dilekçesi ile talep etmiş olduğu komisyon ücretine hak kazanıp kazanmadığına ilişkin olduğunu, davacının eylemleri aynı zamanda Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesinde yer alan genel dürüstlük kuralına da aykırı olup, kötüniyetin hukuk düzeni tarafından korunmaması gerekmekteyken mahkemece davacının hukuk aykırı eylemlerini değerlendirmeden taleplerin kabulüne karar vermesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, mahkeme tarafından TTK'nın madde 18/3 hükmüne göre sözleşmenin feshedilmediği gerekçesiyle davacının komisyon alacağı talebinin kabulüne karar verilmesi haksız ve hukukla bağdaşmadığını, mahkemece sözleşme hükümlerinin ve delillerin yeniden değerlendirilmesini ve kararın kaldırılmasına karar verilmesinin talep edildiğini, mahkemece sözleşmenin TTK madde 18/3 hükmü gereğince feshedilmediği gerekçesine bağlı olarak davacının 21/03/2016 tarihinden dava tarihi olan 24/06/2019 tarihine kadar 30.250,75 euro alacak talebinin olduğunun ve ilgili alacağa dava tarihindeki kur üzerinden hesap yapılmasının kabulüne karar verilmesi hatalı olup, kabulünün mümkün olmadığını,sözleşmenin süresini düzenleyen 06.12.2013 tarihli sözleşmenin 4/a maddesi “İşbu sözleşme ... firmasının aynı şartlarda mal alımı yaptığı sürece devam eder.” hükmünü, 4/b maddesi ise “Bununla birlikte sözleşme gizliliğinin ortadan kalkması ve bunun sonucunda ... firmasının ... ile işbirliğinin bozulmasına neden olabilecek durumlarda ...’ un bu sözleşmeyi fesih keyfiyeti vardır.” hükümleri bulunduğunu, davacı firma ile akdedilen sözleşmenin sona erdiği 31.12.2015 tarihinden sonra dava dışı ... firması ile Haziran 2016 tarihinde bambaşka şartlar ile yeni bir sözleşme akdedilmiş olduğunu, bu doğrultuda yapılan satışların hiçbirinde komisyon bedeli yansıtılmamış ve yansıtılmadığı da Müvekkil Şirket defterler ve faturalar üzerinde yapılan incelemeler neticesinde sabit hale geldiği, bu bağlamda ... firmasına aynı şartlarla ürün sağlanmadığı ve bu sebeple sözleşmenin sona erdiği, bu nedenlerle; istinaf başvurusunun mürafaalı olarak incelenmesini, istinaf başvurusunun kabulü ile, .... Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2019/429 Esas ve 2023/313 Karar ve 15/06/2023 tarihli usul ve yasaya aykırı kararının kaldırılmasını, itirazlar doğrultusunda inceleme yapılmasını, davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

DELİLLER :

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/429 Esas, 2023/313 Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, sözleşmeden kaynaklı komisyon ücreti alacağı istemine ilişkindir.

Mahkemece, davanın kabulüne dair karar verildiği, karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nin 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

TBK m.539’a göre, "Komisyoncu, ücretinin ödenmesini kendisine verilen işi yapınca isteyebileceği gibi, işin yapılmaması vekâlet verene yükletilebilen bir sebepten kaynaklanması hâlinde de isteyebilir. Komisyoncu, başka sebeplerle işin yapılamaması durumunda, ancak emeğinin yerel âdete göre belirlenecek karşılığını isteyebilir." Ücret kural olarak işin tamamlanmasının ardından talep edilebilmektedir, ancak işin yapılamamasına vekalet veren sebebiyet vermişse, komisyoncu yine ücretini talep edebilir.

Kanunda ayrıca komisyoncunun ücret talep edebilme hakkının hangi hallerde kaybedileceği de düzenlenmiştir. Buna göre, "Komisyoncu, vekâlet verene karşı dürüstlük kurallarına aykırı davranır, özellikle ona satın aldığından fazla veya sattığından eksik bir bedel bildirirse, ücret alma hakkını kaybeder" (m.540). Buna göre, komisyoncunun dürüstlük kuralına aykırı hareket etmesi halinde, ücretini talep hakkı ortadan kalkmaktadır.

Dava konusu uyuşmazlıkta, yukarıda belirtilen kanun maddelerine göre taraflar arasında bir komisyon sözleşmesinin imzalandığı anlaşılmaktadır.

Davacı ile davalı arasında 06.12.2013 tarihli sözleşme akdedilmiştir. Sözleşmenin komisyon sözleşmesi olduğu belirtilmiştir.

Madde 1: Komisyon İçeriği

a-) Sözleşmeye konu komisyon içeriği, ... tarafından ...'da bulunan ... firmasına yapılan ... markalı ... ... isimli sentetik kompresör yağı satışlarıdır.

Madde 2: Komisyon Oranı

a-) ..., ...'E ... firmasına 4.80 BUR/L birim fiyatla satacağı, ... ... isimli ürünün satışlarına istinaden 0,25 EUR/L komisyon ödemeyi kabul ve taahhüt eder.

Madde 3: Mali Yükümlülükler

a-) ..., ...'UN ... firmasına yaptığı satışlara istinaden hak ettiği ve 2.Maddeye göre hesaplanmış komisyon tutarını ...'a fatura eder.

b-) 0,25 EUR/L birim fiyata göre hesaplanacak tutardaki döviz kuru, ...'un ... firmasına kestiği aynı döneme ait fatura kuru ile aynı olmak zorundadır.

c-) ... ilgili dönem faturasına ilişkin tahsilatın hesaplarına intikalinden sonra ...'İN resmi banka hesabına komisyon tutarını havale eder. ... tarafından tahsilatı yapılmayan hiçbir satıştan ... hak iddia edemez.

Madde 4: Sözleşme Süresi

a-) İşbu sözleşme ... firmasının aynı şartlarda mal alımı yaptığı sürece devam eder.

b-) Bununla birlikte sözleşme gizliliğinin ortadan kalkması ve bunun sonucunda ... firmasının ... ile işbirliğinin bozulmasına neden olabilecek durumlarda ...'UN bu sözleşmeyi fesih keyfiyeti vardır.” şeklindedir.

Taraflar arasında bu sözleşmeye istinaden davalı tarafın dava dışı ... şirketine davacı taraftan satın aldığı ürünü sattığı, sözleşmeye göre bir litrenin 4.80 BUR/L birim fiyatla satacağı, bu satıştan davacıya 0.25 TL olan komisyon ücreti ödeyeceği, davalı tarafın 31.12.2015 tarihine kadar bu ücreti ödediği, bu tarihten sonra ödeme yapmadığı, bu hususun iki tarafında kabulünde olduğu anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu olan husus 31.12.2015 tarihinden sonra davalı tarafın davacıya ödeme yapma yükümlülüğünde olup olmadığı, sözleşmenin ayakta bulunup bulunmadığı noktasına ilişkindir.

Davalı taraf davacının dürüstlük kuralına aykırı davrandığını bu sebeple sözleşmede belirlenen komisyon ücretini hak etmediğini ileri sürmüş ise de bu konuda dosyaya bir delil ibraz etmediği görülmüştür.Davalı tarafın bir diğer savunması ise dava dışı ... şirketi ile kendilerinin yeni bir sözleşme akdettiği bu sebeple davacı taraf ile olan sözleşmenin 4/a maddesi gereği sözleşmenin sona erdiğini bu sebeple komisyon ödeme borcunun bulunmadığını savunmuştur.

Davalı ile dava dışı ... Kompresör Ltd. Şti. arasında 01.06.2016 tarihli Satış Sözleşmesi akdedilmiştir. Sözleşmenin konusunun ... firmasının ... ... serisi kompresör yağ satışının olduğu belirtilmiştir. Sözleşme süresi 5 yıl olarak belirlenmiş, ... Kompresör Ltd. Şti'nin aylık minimum 2.500 litre yağ almayı taahhüt ettiği görülmüştür. Sözleşmenin m. 5 hükmünde fiyat ve ödemeler düzenlenmiştir.... markalı ve ... kompresör yağının fiyatı 4,65 Euro, ... markalı ve ... kompresör yağının fiyatı 4,55 Euro. olduğu görülmektedir.

Yukarıda bahsedilen her iki sözleşme incelendiğinde; taraflar arasında akdedilen 06.12.2013 tarihli sözleşmede, ...'da bulunan ... firmasına ... markalı ve ... ... isimli yağın 4,80 Euro birim fiyatla satışına istinaden her litrede 0.25 Euro komisyonun davalı tarafından davacıya ödenmesi kararlaştırıldığı, davalı şirket ile dava dışı ... Kompresör ve Teks. San. Ltd. Şti. arasında 01.06.2016 tarihli 5 yıllık satış sözleşmesinde ise ... markalı ve ... ... kompresör yağının fiyatı 4,55 Euro olarak belirlendiği, davalı tarafın da belirttiği gibi litre fiyatında 4,80 Eurodan 4,55 Euro'ya yani 0,25 Euro düşüş olduğunun görüldüğü, taraflar arasındaki 06.12.2013 tarihli sözleşmenin m. 4 hükmünde sözleşmenin ... firmasının aynı şartlarda mal alımı yaptığı sürece devam edeceği hükmü göz önüne alındığında davaya konu olayda davalı ile dava dışı ... Ltd. Şti. arasında 01.06.2016 tarihli yeni bir sözleşmenin yapılmasının taraflar arasındaki 06.12.2013 tarihli sözleşmeyi ortadan kaldırdığı, bu hususta davalı tarafın davacıya usulüne uygun bir bildirimi olmamış ise de davalının en son 31.12.2015 tarihinde davacıya komisyon ücreti ödediği, bu tarihten sonra ücret ödemediği, davacı tarafın dava tarihine kadar davalıya komisyon ücreti ödemesi yönünde bir bildirimi olmadığı yaklaşık 4 yıl süre ile davacı tarafın sessiz kaldığı, 4 yıl boyunca komisyon ücreti ödenmediğini bilen davacı tarafından zımni olarak sözleşmenin ortadan kalktığının kabul edildiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Davalı ile dava dışı ... Kompresör Ltd. Şti. arasında 01.06.2016 tarihli sözleşmenin yapılmasının taraflar arasındaki 06.12.2013 tarihli sözleşmenin m. 4 hükmündeki “sözleşmenin ... firmasının aynı şartlarda mal alımı yaptığı sürece devam edeceği öngörülmüştür” şeklindeki hüküm gereği davacının en son komisyon ücretini aldığı tarih olan 31.12.2015 tarihinden davalının dava dışı ... şirketi ile 01.06.2016 tarihinde yapılan yeni sözleşme tarihine kadar litre başına 0,25 Euro komisyon ücreti talep hakkı bulunduğu bu tarihten sonra davacı tarafın komsiyon ücreti talep hakkı bulunmadığı anlaşılarak Bilirkişiler ... ve ... tarafından düzenlenen 14.10.2022 tarihli ek bilirkişi raporunda hesaplanan komisyon bedeli karşılığı 9.313,74 TL yönünden davacının davasının kabulüne karar verilmesi gerekirken davanın tümden kabulüne dair karar verilmesi hatalı bulunmuş bu sebeple davalı vekilinin istinaf sebebi yerinde görülmüştür.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına, ancak bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurulmasına davanın kısmi dava olarak açılması sebebiyle davanın kısmen kabulüne dava dilekçesinde faiz talep edilmediğinden dava dilekçesinde talep edilen 7.000,00.TLnin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, dava dilekçesinde faiz talep edilmemiş ise de ıslah dilekçesiyle faiz talep edilebileceğinden kalan 2.313,74.TL'ye ıslah tarihi olan 03.05.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :

1)-Davalı vekilinin .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/06/2023 tarih ve 2019/429 Esas, 2023/313 Karar sayılı kararına ilişkin istinaf başvurusunun KABULÜNE,

2)-6100 sayılı HMK.nun 353/1-b/2. maddesi uyarınca .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/06/2023 tarih ve 2019/429 Esas, 2023/313 Karar sayılı KARARININ KALDIRILMASINA,

3-HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince YENİDEN ESAS HAKKINDA HÜKÜM KURULMASINA,

4-DAVANIN KISMEN KABULÜNE,

a)-Kabul edilen 9.313,74.TL'nin 7.000,00.TL'sinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, kalan 2.313,74.TL'ye ıslah tarihi olan 03.05.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

b)Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,

5-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince karar tarihi itibarıyla alınması gereken 732,00.TL karar ve ilam harcının peşin olarak yatırılan 119,55.TL harçtan mahsubu ile bakiye 612,45.TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/06/2023 tarih ve 2019/429 Esas, 2023/313 Karar, 2023/473 Harç nolu, Harç Tahsil Müzekkeresinin İPTALİNE,

-İptaline karar verilen harç tahsil müzekkeresine göre yapılan bir tahsilat var ise MAHSUBUNA,

6-Davacı tarafından peşin yatırılan 119,55.TL peşin harç ve 44,40.TL başvurma harcı olmak üzere toplam 163,95.TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

7- Davacı tarafından harcaması yapılan 6.685,70TL yargılama giderinin davada kabul/red oranına göre hesaplanan 313,52.TL'sinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, kalan yargılama giderinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,

8-Arabuluculuk asgari ücret tarifesi kapsamında taraf sayısına göre hesaplanan 1.320,00.TL arabuluculuk ücretinin kabul red oranına göre hesaplanan 61,91.TL'sinin davalıdan alınıp, kalan 1.258,09.TL'sinin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,

9-6100 Sayılı HMK'nın 330 maddesi gereğince davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 9.313,74.TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

10-6100 Sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümlerine göre red edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 45.000,00.TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

İstinaf incelemesi yönünden;

1-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince davalıdan peşin alınan 3.390,25.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davalıya İADESİNE,

2-a)6100 sayılı HMK'nun 326/1 maddesi gereğince davalı tarafından yapılan 738,00.TL istinaf başvuru harcı, 273,00.TL tebligat gideri olmak üzere toplam 1.011,00.TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

3-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi gereğince istinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

4-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesi halinde İADESİNE,

5-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin Dairemizce YAPILMASINA,

Dair, dairemizce dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda oy birliğiyle, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b-1 bendi gereğince aynı kanunun 361/1 maddesi gereğince Dairemiz kararının tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 12/06/2026 tarihinde karar verildi.

Başkan

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Katip

e-imzalıdır