ankaradaki imar planında okul alanı olarak belirlenen taşınmaza kamulaştırmasız el atılması sebebiyle talep edilen bedelin tahsili davasında bölge adliye mahkemesi kararının yargıtayca temyiz incelemesi.

Ankaradaki imar planında okul alanı olarak belirlenen taşınmaza kamulaştırmasız el atılması sebebiyle talep edilen bedelin tahsili davasında Bölge Adliye Mahkemesi kararının Yargıtayca temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki uyuşmazlık, imar planında okul alanı olarak ayrılmasına rağmen uzun yıllar boyunca herhangi bir işlem yapılmayarak fiilen el konulmayan bir taşınmazın bedelinin kamulaştırmasız el atma hükümleri çerçevesinde davalı idareden tahsili talebiyle açılmış olup; ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne dair kararı, bölge adliye mahkemesince davalı idarenin istinaf başvurusunun esastan reddedilmesiyle onanmış, bölge adliye mahkemesi kararında fiili el atma olmasa dahi idarenin pasif eyleminin mülkiyet hakkını ihlal ettiği ve bedel ödeme yükümlülüğü doğurduğu vurgulanmıştır; dosyanın temyiz incelemesinde ise davalı idarenin ileri sürdüğü itirazların çoğunun yerinde olmadığı değerlendirilmektedir.

5. Hukuk Dairesi 2025/6129 E. , 2026/1604 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/2053 Esas, 2025/1211 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara Batı 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/416 Esas, 2024/77 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Asıl ve birleştirilen dosya davacıları vekili dava dilekçelerinde özetle; Ankara ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 467 40... parsel sayılı taşınmaza imar planında okul alanı olarak ayrılmak suretiyle el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın öncelikle usulden reddi gerektiğini, davanın husumetten reddi gerektiğini, emsalin uygun olmadığını, belirlenen bedelin yüksek olduğunu, ıslah ile artırılan kısma ıslah tarihinden faiz işletilmesi gerektiğini, maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekâlet ücretini hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın 1998 onay tarihli imar planı kapsamında “İlköğretim Okulu Alanı” kullanımında kaldığı, alınan bilirkişi raporuna göre taşınmaz üzerinde herhangi bir yapı ve tesisin bulunmadığı, bu yönüyle fiilen el atma olgusunun gerçekleşmediği anlaşılmış ise de, uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği; bu haliyle idarenin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerektiği, 26.11.2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun Ek 1 inci maddesi dikkate alındığında açılacak bedel davasında adli yargının görevli olduğu, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılıp dava konusu taşınmaz ile emsalin vergi rayiç değerleri de kıyaslanmak suretiyle dava tarihi itibarıyla değerinin tespit edilerek davalı idareden tahsiline, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığı, bu durumda Avukatlık Asgari Ücreti Tarifesi genel hükümlerine göre hükmedilen bedel üzerinden nispi vekâlet ücretine dair kararda, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığından davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Dava konusu taşınmazın tapu kaydının incelenmesinden, davacıya karşı Ankara Batı 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2026/35 Esas sayılı dosyası ile muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açıldığı, bu dava nedeniyle davacı payına ihtiyati tedbir konulduğu, yine tapu kaydında Ankara Batı 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2025/451 Esas, Ankara Batı 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2026/14 Esas sayılı davalar olduğuna ilişkin şerhler bulunduğu anlaşıldığından söz konusu davaların sonuçları eldeki davanın sonucu etkileyebileceğinden, 6100 sayılı Kanun'un 165 inci maddesi uyarınca bu davalar bekletici mesele yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davalı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının “sair yönler incelenmeksizin” BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.