Bursa Bölge Adliye Mahkemesinin, ticari satıştan kaynaklanan menfi tespit davasında çeklerin teminat iddiası ve ödeme ispatına dair verilen istinaf kararı.
Özet: Ticari bir meyve satışından doğan uyuşmazlıkta davacılar, 200.000 TLlik senedin teminat amaçlı verildiğini ve kısmen ödendiğini iddia ederek borçlu olmadıklarının tespiti için menfi tespit davası açmışlar; ilk derece mahkemesi ise, teminat iddiasının yazılı delille kanıtlanamaması, davalı yemininde kabul edilen 35.000 TL dışında ödemelerin ispat edilememesi ve senedin başka bir borcun ifası için verildiği varsayımıyla davayı reddetmiş, davacılar da ispat yükünün hatalı tayini ve tanık dinletme taleplerinin göz ardı edildiği gerekçesiyle karara itiraz etmişlerdir.
T.C. BURSA BAM .... HUKUK DAİRESİ
T.C.BURSABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ ... HUKUK DAİRESİDOSYA NO : KARAR NO : T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : BURSA ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : NUMARASI : DAVACILAR : 1-... - ... 2-... - ...VEKİLİ : Av. ..., ...DAVALILAR : 1 -... - ... ...VEKİLİ : Av. ... : 2 -... - ..., ...VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ... DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)KARAR TARİHİ : KARAR YAZIM TARİHİ :Bursa ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ..... tarih...... Esas.......sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;TALEP :Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; .........'nin sahibi olduğu, çiftlikteki tarla ve ağaçlar üzerindeki (Elma -Armut -Şeftali ) mevyeleri almak için , davacılar ile ....... Yetkilisi ... arasında sözleşme yapıldığını, davalı tarafından toplam 232.300,00 TL bedelli faturanın düzenlendiğini, davacıların ödeme olarak, 30/12/2009 tarih 50.000,00 TL, 30/01/2010 tarih 50.000,00 TL ve 15/02/2010 tarih 50.000,00 TL bedelli çekler verildiğini, ayrıca 50.000,00 TL elden nakit verildiğini, yine tarihsiz 200.000,00 TL bedelli çekin teminat amaçlı verildiğini, 30/12/2009 tarih 50.000,00 ve 30/01/2010 tarih 50.000,00 TL bedelli çekin ödenmesi nedeni ile iade alındığını, 200.000,00 TL bedelli çekin ise karşılığında keşidecisi ........ olan 10/07/2009 keşide tarihli 20.000,00 TL bedelli keşidecisi ......'e ait 30/12/2009 tarih 10.000,00 TL, ........'a ait 30/11/2009 tarih 15.000,00 TL ve 30/12/2009 tarih 15.000,00 TL olmak üzere toplam 30.000,00 TL ve .........'a ait 21/04/2010 tarih 30.000,00 TL, 04/05/2010 tarih 26.750,00 TL ve 05/05/2010 tarih 30.000,00 TL bedelli müşteri çekleri verilerek 200.000,00 TL bedelli çek için toplam 146.750,00 TL ödeme yapıldığını ancak, müvekkilleri aleyhine Bursa .....İcra Müd. ....... esas sayılı dosyasında .......... ait 15/08/2010 vadeli 200.000,00 TL bedelli senetten dolayı başlatılan icra takibinden dolayı müvekkillerinin 146.750,00 TL tuturında davalılara borçlu olmadığının tespitini talep ve dava etmiştir.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediğini, 30/12/2009 tarih 50.000,00 TL ve 30/01/2010 tarih 50.000,00 TL bedelli çeklerin karşılıksız çıkması nedeniyle bedelsiz kaldığını ve iade edilerek karşılığında 200.000,00 TL bedelli çekin alındığını, ödeme olarak ayrıca............'e ait 30/12/2009 keşide tarihli 10.000,00 TL bedelli çek ile ödeme yapıldığını, 200.000,00 TL bedelli çekin teminat olarak alınmadığından davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekeçsinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini, müvekkilinin dava konusu edilen çekte iyi niyetli son hamil olduğunu, müvekkilinin, ... ile 3.kişiyi zarara uğratacak bir anlaşmanın içinde bulunmadığını, davacıların iddialarının gerçek dışı olup, haksız ve dayanaksız davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ;Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; davacı tarafça, dava konusu çekin teminat amaçlı verildiğinin iddia edildiği, bu iddianın ancak yazılı delille kanıtlanacağı, davacı tarafça herhangi bir yazılı delil sunulmadığı, taraflara ait ticari defterlere dayanılmadığının da açıkça beyan edildiği, çeklerin bir kısmında davalı cirosu olmadığı, olsa dahi dava konusu çekin ödemesi olarak verildiğinin ispat edilemediği, bu nedenle başka borcun ifası için verildiğinin kabul edildiği, davacı tarafça iddianın ispatı yönünden davalı yana yemin teklifinde bulunulduğu, davalı ... tarafından dava konusu çeke mahsuben ......... çek nolu 20.000,00 TL ve ........ çek nolu 15.000,00 TL bedelli çeklere ilişkin ödemelerin alındığı, diğer çeklerin ödenmediğine dair yemin edildiği, dava konusu çek 200.000,00 TL bedelli olup davalı tarafından 150.000,00 TL için icra takibi başlatıldığından ve miktar davalının yemininde ödeme olarak aldığını kabul ettiği toplam 35.000,00 TL tutarı düşüldükten sonra bile davalı alacağından az olduğundan davacının davasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının 200.000,00 TL bedelli çekin ödenmeyen ve iade edilen çeklere karşılık aldığını belirttiği çek seri numaraları birbirini takip ettiğinden dava konusu çekin iade edilen çekler yerine verilmediğinin sabit olduğu, bu nedenle ispat yükünün davalıda bulunduğu, tanıkların davalının aldığı ve şirket defterlerine kaydetmediği çekleri beyaz ciro ile başkalarına devrettiği maddi vakası için dinletileceğini, beyaz cironun bir teslim olayı olup tanıkla ispatının mümkün olduğunu, taraf teşkili ve ispatla ilgili talepler ortadayken inceleme safhasının bitirilmesi, menfi, müspet karar verilmemesinin hukuki dinlenilme hakkının ihlali olduğunu, mahkemenin açıklama talebi üzerine ........çeklerde yer almadığı için taraf gösterilmediğinin açıklandığını, ancak davalı ...'nın yalan yere yemini karşısında davayı ispat için başka imkan kalmadığından.........'ni taraf olarak gösterip defterlerinin incelenmesini talep etmelerine ve ayrıca duruşmada dava açılıp birleştirileceği beyan edilmesine rağmen davanın sonlandırıldığını, gerek davalı vekilince gerek yeminde kabul edilen 35.000,00 TL'nin dava konusu çeke karşılık ödendiğinin kabul edilmemesinin tam bir hukuk faciası olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili katılma yollu istinaf dilekçesinde özetle; 232.000,00 TL'lik faturanın ... adına düzenlendiği, davacılar ile ...... arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğundan davaya dahil edilmesi gerektiği, ......'nin ... ....Ağır Ceza Mahkemesi ..... esas sayılı dosyada daha önce davacılarla ortak oldukları, ancak ortaklıktan ayrıldığı, dükkanın devri yapılamadığından davacıların aynı yerde devam ettiği, çeklerdeki ve arkasındaki kaşelerden haberinin olmadığı beyanında bulunduğu, bu beyanının davacıların kendi adına ticaret yapmasına göz yumduğu anlamında olduğu, aksi halde ise yani davacılarla ortaklığı yoksa ......... adına düzenlenen bir faturaya dayanarak davalıların ödeme çeki iddiasında bulunamayacağı, davanın aktif husumet nedeniyle reddi gerektiği,Yemin teklifinin konusunu sadece dava konusu çekin teminat çeki olup olmadığı hususunun oluşturabileceği, davacının bu hususta yemin teklif etmediği gibi yazılı delil de sunmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının gerekçesi yönünden istinaf başvurusunun kabulüne, dosyada mübrez dilekçelerde yer alan ancak gerekçeli kararda tartışılmayan bu hususlar yönünden de davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ: Dava, davacılar ile.......... yetkilisi davalı ... arasında meyve alım satımı konusunda yapılan sözleşme nedeniyle davacılar tarafından davalı ...'na verilen 200.000,00 TL bedelli çek nedeniyle davacıların davalılara 146.750,00 TL borçlu olmadığının tespitine yönelik menfi tespit talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön olmamasına, dava konusu çekin teminat olarak verildiği iddia edilmekle ispat yükünün davacıda bulunmasına ve iddianın yazılı delille ispatlanmasının gerekmesine, iddianın tanıkla ispatının mümkün olmamasına, davacı tarafça çekin .......... ile yapılan sözleşme nedeniyle verildiğinin iddia edilmesine rağmen ticari defterlere delil olarak dayanılmamasına, davacı tarafından teklif edilen yeminin davalı tarafça kabul edilerek eda edilmesine ve yeminin kesin delil niteliğinde bulunmasına, somut olayda HMK 124.madde koşullarının oluşmamasına, yemin eda edildikten sonra yalan yere yemin edildiği iddiasıyla taraf değişikliği yapılmasının mümkün bulunmamasına, dava konusu çek 200.000,00 TL bedelli olup icra takibi 150.000,00 TL alacak yönünden başlatıldığından ve miktar davalının yemininde ödeme olarak aldığını kabul ettiği toplam 35.000,00 TL tutar düşüldükten sonra bile davacı alacağından az olmasına göre davacının istinaf talebi yerinde değildir. Davalı ... vekilinin istinaf talebi yönünden ise; kesinleşen ceza dosyası kapsamında 232.000,00 TL'lik faturaya ilişkin alış verişin davacılar ile .......... Yönetim kurulu başkanı olan davalı ... arasında yapıldığı, dava konusu çekin anılan ticari ilişkide karşılıksız çıkan ve ödenmeyen çeklere istinaden verildiği, teminat olarak verildiğinin yazılı delille ispatlanamadığı, bu hususta yemin teklifinde de bulunulmadığı, yemin teklifinin 21/04/2010 keşide tarihli 30.000,00 TL bedelli, 04/05/2010 keşide tarihli 26.750,00 TL bedelli, 05/05/2010 keşide tarihli 30.000,00 TL bedelli, 10/07/2009 keşide tarihli 20.000,00 TL bedelli ve 30/12/2019 keşide tarihli 15.000,00 TL bedelli çeklerin dava konusu 200.000,00 TL bedelli çek ödemesi olarak verilip verilmediği hususunda teklif edildiği, karşı tarafça yemin teklifi kabul edilerek yemin eda edilmiş bulunduğundan ve ticari ilişkinin taraflarının davacılar olmasından dolayı dahili dava iddiası yerinde olmadığından davalı ... vekilinin istinaf taleplerinin reddi gerekir. Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, mahkeme kararı ve gerekçesi yerinde olup davacılar vekilinin ve davalı ... vekilinin istinaf başvurularının HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile; A)Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,Alınması gerekli 59,30 TL istinaf karar harcından peşin alınan 44,40 TL'nin mahsubu ile bakiye 14,90 TL harcın davacı yandan alınarak hazineye gelir kaydına, B)Davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,Alınması gerekli 59,30 TL istinaf karar harcından peşin alınan 44,40 TL'nin mahsubu ile bakiye 14,90 TL harcın davalı ...'ndan alınarak hazineye gelir kaydına, Davacı yan tarafından yapılan istinaf giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan gider avansının talebi halinde yatırana iadesine, Dair dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu, karar tebliğinden itibaren 2 hafta içinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. ...Başkan... e-imzalıdır...Üye... e-imzalıdır ...Üye... e-imzalıdır...Katip... e-imzalıdır