antalya asliye ticaret mahkemesinde görülen ticari ilişkiden kaynaklanan menfi tespit davasında, valiz kılıfı üretim sözleşmesi ihlali nedeniyle bedelsiz kalan avans çeklerinin ödenmesinin önlenmesi ve borçlu olunmadığının tespiti.

Antalya Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen ticari ilişkiden kaynaklanan menfi tespit davasında, valiz kılıfı üretim sözleşmesi ihlali nedeniyle bedelsiz kalan avans çeklerinin ödenmesinin önlenmesi ve borçlu olunmadığının tespiti.

Özet: Davacı şirket, davalı ile yapılan valiz kılıfı üretimi ve teslimatına dair iki ticari anlaşma kapsamında avans olarak verdiği beş adet çekin, davalının sözleşme hükümlerini ihlal ederek malları teslim etmemesi ve önceki ihtiyati tedbir kararının davalı tarafından dolanılması nedeniyle bedelsiz kaldığını iddia ederek, bu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespiti ile söz konusu çeklerin davalı veya üçüncü şahıslar tarafından tahsilini engelleyecek, teminatsız ve daha kapsamlı yeni bir ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmektedir.

T.C.

ANTALYA

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/512 Esas

KARAR NO : 2026/465

DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 26/06/2025

KARAR TARİHİ : 01/06/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirketle, davalı arasında valiz kılıfı üretimini içeren 2 farklı yazılı anlaşma yapıldığını, iş bu anlaşmalardan ... tarihli sözleşme gereği davalı şirketin ... tarihine kadar teslim edilmek üzere 8.000 adet valiz kılıfı üretip teslim etmesi gerektiğini, müvekkilinin bunun karşılığında ... TL bedelli 3 adet çek verecek, ürünlerin belirlenen tarihte teslim edilmediği takdirde anlaşılan bedelin %20 oranında cezai şart uygulanacağını, müvekkilinin bahse konu anlaşma karşılığında davalıya aşağıda bilgileri gösterilen çekleri verdiğini,

... ŞUBESİ’ne ait ... keşide tarihli, ... çek nolu keşidecisi davacı şirket, lehtarı davalı ... olan ... TL tutarındaki avans çeki,

Yine taraflar arasındaki ... tarihli sözleşme gereği, davalı şirket ... tarihine kadar teslim edilmek üzere 10.000 adet valiz kılıfı üretilip teslim edilecek, müvekkilinin bunun karşılığında ... TL bedelli 2 adet çek verecek, ürünler belirlenen tarihte teslim edilmediği takdirde anlaşılan bedelin %20 oranında cezai şart uygulanacağını, müvekkilinin bahse konu anlaşma karşılığında davalıya

... ŞUBESİ’ne ait ... keşide tarihli, ... çek nolu keşidecisi ... lehtarı ... olan ... TL tutarındaki avans çeki,

... ŞUBESİ’ne ait ... keşide tarihli, ... çek nolu keşidecisi ... ... lehtarı ... olan ... TL tutarındaki avans çeki, verdiğini, ancak davalı tarafça sözleşme hükümlerine aykırı haraket edildiğini, malların teslim edilmemesi nedeniyle müvekkilim mağdur olduğu gibi aynı zamanda vermiş olduğu çekin vadesinin yaklaşmasından dolayı zor durumda kaldığını, .edelsiz kalan çeklerin ödenmemesi ve müvekkilin mağduriyetinin daha da artmaması için Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi .../... D. İş sayılı dosyasından ... TL teminat bedeli karşılığında ihtiyati tedbir kararı alındığını, ancak tedbir talebimizde bahse konu çeklerin üçüncü şahısların eline geçmesi ve bankaya ibrazı halinde de çek bedellerin ödenmemesi için talepte bulunulmuş ise de sadece davalı ... yönünden karar verildiğinden, ... tarafında bahse konu çekler üçüncü şahıslara verilerek çeklerin tahsilin sağlanması yoluna gitiğini, bu çeklerden ... tarihli çek üçüncü kişiler tarafından bankaya ibraz edilmiş, müvekkilinin de ticari sicilinin lekelenmemesi adına çek bedelini ödemek zorunda kaldığını, davalı tarafça aynı şekilde tedbir kararını dolanarak haksız yere çek bedellerini tahsil etme yoluna gidildiğini, bu sebeple mahkemece Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi .../... D. İş sayılı dosyasından teminat yatırılmak suretiyle verilen tedbir kararın üçüncü şahıslar yönünden sonuç doğuracak şekilde teminatsız olarak çek bedellerinin ödenmesi engelleyecek mahiyette yeni bir tedbir kararı verilmesini talep ettiklerini, kambiyo senedinde temel ilişki, asıl borç ilişkisi sona ermişse, kambiyo taahhüdün de bedelsiz olduğunu, çekin keşide tarihinin yakın olup, muhatap banka veya takasa konulan banka tarafından ödenmemesi ve icra takibine konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini, sonuç olarak;

... ŞUBESİ’ne ait ... keşide tarihli, ... çek nolu keşidecisi davacı şirket, lehtarı ... olan ... TL tutarındaki avans çek,

... ŞUBESİ’ne ait ... keşide tarihli, ... çek nolu keşidecisi ... ... lehtarı ... olan ... TL tutarındaki avans çek,

çeklerden borçlu olmadığının tespitine, dava konusu çeklerin tahsili halinde, müvekkil şirketin ileride telafisi imkansız maddi ve manevi zararlara uğrayacağı muhtemel olduğundan dava konusu çekler yönünde Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi .../... D. İş sayılı ihtiyati tedbir kararı da dikkate alınarak iş bu dosya ile ilgili açılacak olan menfi tespit davası neticesinde verilecek mahkeme kararının kesinleşmesine kadar, davaya konusu senedin ödenmesini engeller mahiyette, davalı veya üçüncü şahısların muhtemel icra takiplerinin durdurulması amacıyla TTK 757. madde gereğince ödemeden men yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine,

İş bu dosya kapsamında yapılacak yargılama neticesi verilecek mahkeme kararının kesinleşmesine kadar, bahse konu çeklerin davalı veya üçüncü şahıslar yönünden bankaya ibraz edilmesi, takasa konulması halinde dava konusu çeke karşılıksızlık şerhi vurulmaması, Merkez Bankasına, Risk Merkezine, Mersis sistemine bildirimde bulunulmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine,

Söz konusu çekler hakkında dava sonuçlanıncaya davalı veya üçüncü şahıslar yönünden kadar icra yasağı konulmasına, dava konusu çeklerin davalı veya üçüncü şahıslar yönünden bankaya ibraz edilmesi, takasa konulması halinde ödenmemesi şeklinde tedbir konulmasına, bu konuda bankaya ivedilikle yazı yazılmasına, çeklerin müvekkile iadesine,haksız ve kötü niyetli davalının, dava konusu çek bedellerinin %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: İş bu davaya sebep olan sözleşmelerin geçersiz olduğunu, çünkü ürün ... adet üretilecek diye muallak bir madde olduğunu, hayliyle sözleşmede yazan hiç bir maddenin net olmayıp, tamamen soyut nitelikte olduğunu, sözleşmenin açık ve net olması gerektiğini, burada tam aksi bir durum olduğunu, neticeten yazılı sözleşme geçersiz olması sebebiyle davacı tarafın geçersiz sözleşmeye binaen talepleri de geçersiz olduğunu bu nedenle sözleşmeye istinaden açtıkları bu davanın bu anlatılanlar nezdinde reddi gerektiğini, müvekkili davalının, davacı taraf her ne kadar aksini ispat ediyor ise de zamanında teslimini gerçekleştirdiğini, buna istinaden kendisine verilen ilk sözleşmeye verilen çeklerde sıkıntı yaşanması nedeniyle anlaşma bedelini temin edemediğini, müvekkilinin ticaretle uğraşan bir kişi olduğunu ve aldığı çekleri ticari faaliyetleri nezdinde 3. Kişiye verdiğini, burada kötü niyet olmadığını, tam tersi ticari faaliyet olduğunu, öncelikle davacı tarafın buradaki iddiasını da ispat etmesi gerektiğini, kaldı ki müvekkiline verilen çeklerin karşılıksız çıkması sebebiyle müvekkilinin mahcup olmamak adına ... TL bedelli olan çeki ve ... TL olan çekin ... TL'lik bedelini bizzat müvekkilinin ödediğini, yani müvekkilinin hem teslim ettiği malların bedeli tahsil edemediğini hem de ticari ilişki içerisinde olduğu kişilere mahcup olmamak adına kendisine verilen karşılıksız çek bedellerini bahsettikleri ölçüde ödediğini, dekont ve makbuzu ek olarak ibraz ettiklerini, keza sözleşme geçersiz olmasının yanı sıra isnat edilen beyanlar gerçek dışı olup müvekkilinin mevzu bahis malları süresinde teslim etmiş olup teslim alınmadı şeklindeki beyanların gerçek dışı olduğunu, müvekkilinin teslim ettiği ürünlerin, davacı yan ... ...'e temin edildiğini, bu nedenle açılan davanın kötü niyetli olarak açılmış haksız mesnetsiz bir dava olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

..., ... Bankası ve ... ... Bankasına yazılan müzekkerelere ikmalen cevap verildiği görülmüştür.

Tarafların verilen kesin süre içinde ticari defterlerini sunmadıkları gibi, taraf vekillerinin imzalı beyanları ile ticari defter ve kayıtlarını sunmayacaklarını beyan ettikleri görülmüştür.

Mahkememiz ... tarihli celsenin ... nolu ara kararı uyarınca davacı vekiline usulüne uygun yemin metni sunmak üzere kesin süre verildiği, davacı vekilinin süresi içinde yemin metnini sunduğu, yemin metninin davacı asile tebliğ edildiği ve davacı asilin yemin edasında bulunduğu görülmüştür.

Toplanan Deliller Işığında Yapılan Yargılama neticesinde; Davanın taraflar arasında imza olunan ve imzası inkar olunmayan 2 adet sözleşme gereğince davacı tarafça davalıya verilen 5 adet çek yönünden borçlu olunmadığının tespitine ilişkin olduğu, davaya konu edilen çeklerin her birinin seri numaralarına kadar bilgileri ile imzası taraflarca inkar olunmayan sözleşmelerle ilişkilendirildiği, davalı tarafça sözleşmelarin içeriğinde hangi ürünün teslim edileceğinin yer almaması nedeniyle sözleşmelerin geçersiz olduğu itirazlarında bulunduğu neticeten uyuşmazlığın sözleşmelerin geçersiz olup olmadığı ve dava konusu edilen 5 adet çek yönünden davacının borçlu olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar davalı taraf sözleşmelerin içeriğinde hangi ürünlerin tesliminin sağlanacağının belli olmadığından bahisle sözleşmelerin geçersiz olduğunu, ilk sözleşme ile verilen çek vade tarihlerinden sonra imzalanan ikinci sözleşme gözetildiğinde ilk sözleşme ile verilen çeklerin ödenmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu iddia etmiş ise de sözleşme ile açıkça ilişkilendirilen çeklerin davacı tarafça davalıya verildiği ve bunun imza altına alınması ve cevap dilekçesi dahil yargılamanın aşamalarındaki davalı beyanları gözetildiğinde çeklerin valiz kılıflarının davalı tarafça teslim edilmesi için verildiği, ikinci sözleşme olarak sunulan sözleşmenin imza tarihinin olmaması karşısında ilk sözleşme ile verilen çek vade tarihlerinden sonra imzalanan ikinci sözleşme gözetildiğinde ilk sözleşme ile verilen çeklerin ödenmemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu iddiasının yersiz olduğu, çeklerin karşılığı olarak teslim edilmesi kararlaştırılan valiz kılıflarının teslim edildiğini ispat yükünün davalı tarafta olduğu, davalının yemin delili ile dahi bu hususu ispat edemediği, davacının davasında haklı olduğu ancak ... ... Şubesi'ne ait ... keşide tarihli ... çek nolu keşidecisi davacı, lehtarı ... olan ... TL tutarlı çek yönünden davacı tarafça ödemenin dava tarihinden önce yapılmasına karşın istirdat davası yerine menfi tespit davası açılmasında hukuki yararının bulunmadığı, bu çek yönünden davanın usulden reddi gerektiği, diğer çekler yönünden ise davanın kabulü gerektiği anlaşılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE; ... ... Şubesi'ne ait ... keşide tarihli ... çek nolu keşidecisi davacı, lehtarı ... olan ... TL tutarlı çek yönünden davanın hukuki yarar yokluğundan REDDİNE,

... ŞUBESİ’ne ait ... keşide tarihli, ... çek nolu keşidecisi davacı şirket, lehtarı ... olan ... TL tutarındaki avans çek,

... ŞUBESİ’ne ait ... keşide tarihli, ... çek nolu keşidecisi ... ... lehtarı ... olan ... TL tutarındaki avans çek,

... ŞUBESİ’ne ait ... keşide tarihli, ... çek nolu keşidecisi ... ... lehtarı ... olan ... TL tutarındaki avans çekler yönünden ise davanın KABULÜ İLE; bu çekler yönünden davacının BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,

2-Kötü niyet tazminat talebinin REDDİNE,

3-Alınması gerekli ... TL harçtan peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsiline, hazineye gelir kaydına,

4-Davacı tarafından yatırılan ... TL peşin harç ile ... TL başvurma harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7-Davacı tarafından yapılan posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam ... TL yargılama gideri bedelinin, davada kabul edilen miktar dikkate alınarak hesaplanan ... TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

8-Sarf edilmeyen gider avansının HMK.'nın 333. maddesi uyarınca yatırana iadesine,

9-Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinden davanın kabul ve red oranı gözetilerek ... TL sinin davalıdan, ... TL sinin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

Dair, davacı, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, anlatıldı. 01/06/2026

Katip ...

¸e-imza

Hakim ...

¸e-imza