Erzurum Bölge Adliye Mahkemesince, kambiyo senetlerine dayalı icra takibi sonrası açılan menfi tespit davasında yapılan ödemeler ve satışlarla ilgili borçsuzluk iddialarının incelendiği istinaf kararı.
Özet: Kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit davasında, yerel mahkemenin davacının davalıya borcu olmadığı yönündeki kabul kararına karşı davalının harç ve gider avansı eksikliği nedeniyle reddedilen istinaf başvurusunun, bu red kararına yapılan itiraz üzerine incelenmesinde, davacı birliğin davalı tarafından başlatılan icra takibine konu senet bedellerine ilişkin 70.000 TL ödeme yaptığı ve icra dosyasında haczedilerek satılan süt tanklarından 62.100 TL tahsilat yapıldığı, bu ödeme ve tahsilatlar neticesinde davacı birliğin davalıya borcunun kalmadığı ve hatta fazla ödeme yaptığı tespit edilmiştir.
T.C.
ERZURUMBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ3. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : 2025/536 KARAR NO : 2026/917T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : 11/12/2024 (Karar)NUMARASI : 2023/...Esas, 2024/...KararDAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)KARAR TARİHİ : 17/06/2026KARAR YAZIM TARİHİ : 17/06/2026Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne dair verilen karara karşı yasal süresi içerisinde davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş, mahkemece istinaf harç ve gider avansının belirtilen kesin süre içerisinde yatırılmadığından bahisle 06/02/2025 tarihli ek karar ile istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş, davalı vekilince bu defa istinaf başvurusunun değerlendirilmesi kararına karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ...Süt Ve Hay. Ekp. Tar. Mak. Gıd. İnş. Malz. End. Ür. Pz. Ltd. Şti tarafından müvekkilİ ... ve ... ilçesi Süt Üreticileri Birliği aleyhine 25.000 TL bedelli üç adet senede dayalı olarak 75.000 TL senet bedelleriyle beraber toplamda 82.709,59 TL takip çıkış tutarında Erzurum ...İcra Dairesi 2016/... Esas No dosyasıyla müvekkilİ aleyhine icra takibi yapıldığını, müvekkilinin takip alacaklısı şirkete böyle bir borcu bulunmadığını, öyle ki, müvekkili birlik aleyhine başlatılan icra takibinde borca konu senetler, 25/12/2015 tarihinde düzenlendiği, bu senetlerin vade tarihleri sırasıyla 2016 yılının mart, nisan, mayıs olmak üzere 3 ay olarak düzenlendiğini, müvekkili Birlik bu senetlerin karşılığında alacaklı şirkete 17.05.2016 tarihinde 70.000 TL tutarında ödeme yaptığını, ödeme dekontunun işbu dilekçe ekinde sunulduğunu, alacaklı şirketin, borca konu senetlerin karşılığında yapılan ödemelere rağmen 21.12.2016 tarihinde müvekkili Birlik aleyhine icra takibinde bulunduğunu, müvekkillerinin işbu takibe karşı itirazlarda bulunmuşlarsa da 1 gün süreyle itiraz süresini kaçırdıklarını, icra hukuk mahkemesinde açılan dava usulden reddedildiğini, müvekkili aleyhine başlatılan Erzurum ...İcra Dairesi 2016/... Esas numaralı dosyasında 2018 yılında müvekkili bünyesinde bulunan süt tanklarına haciz konulduğunu, daha sonra bu tanklar açık artırma yoluyla 62.100 TL bedelle satıldığını, satılan süt tanklarının bedelleri de icra dosyasına yansıması gerekirken yansımadığını, daha sonra taraflarınca Erzurum ...İcra dairesine 29.11.2023 tarihinde başvurularak satış bedeli borçtan mahsup edildiğini, 29.11.2023 tarihinde alınan dosya kapak hesabında 29.11.2023 itibariyle borçtan geriye 92.245,61 TL müvekkili birlik aleyhine borç gözüktüğünü, bu nedenlerle müvekkili birliğin davalıya olan borcunu ödediğinin açıkça belli olduğunu, müvekkili birliğin davalıya banka havaleleri ve satış tutarlarına göre fazla ödemede bulunduğundan borçlu olmadığının tespit edilmesine, fazla ödenen kısmın istirdatına, davalının haksız takip yapmış olması nedeni ile İİK. M.72 uyarınca dava değerinin % 20’sinin aşağısında olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP:Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır. YEREL MAHKEME KARARI; Mahkemece, "... Mahkememizce 70.000,00 TL tutarındaki ödeme iddiası yönünden yapılan değerlendirmede, hakkında tefrik kararı verilen ... Süt Üreticileri Birliği'nin, .... Bankası'na gönderdiği yazıda, davacının imzası bulunan senetler nedeniyle ödeme yapılması talimatının bulunması, yapılan havale dekontunun açıklama kısmında, Birliğin 17.05.2016 tarihli yazılı talimatına atıfta bulunulmuş olması, davalının yapılan bu ödemenin senetler nedeniyle yapılmadığına ve başka bir şirkete ödeme yapıldığına ilişkin soyut beyanının hiç bir delil ile desteklenmemiş olması ve TBK'nin 102.maddesi gereğince davalının davacıdan başkaca bir alacağını ortaya koymamış olması nedeniyle, Birlik tarafından yapılan bu ödemenin dava ve takip konusu senetler nedeniyle yapıldığı kanaatine varılmıştır. Buradan hareketle icra dosyasında yine ...'e ait süt tanklarının satılması ile yapılan tahsilat ve takipten önce yapılan 70.000,00 TL tutarındaki ödeme nedeniyle bilirkişi raporu doğrultusunda davacının davalıya herhangi bir borcunun olmadığı kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Davacını dava dilekçesindeki istirdat talebi yönünden yapılan değerlendirmede ise, takipten önce yapılan ödeme Birlik tarafından yapıldığından, Birliğe ait süt tanklarının satılması nedeniyle icra dosyasında tahsilat yapılmış olduğundan ve bu davacı yönünden tefrik kararı verilmiş olduğundan ve davalı ... yönünden herhangi bir ödeme yapılmamış olması nedeniyle istirdat talebinin hakkında tefrik kararı verilen Birlik yönünden yapılmış olduğu kanaatine varılarak ... yönünden sadece menfi tespit kararı verilmekle yetinilmiştir." gerekçesiyle "Davanın kabulü ile; Davacı ...'ın Erzurum ...İcra Dairesi'nin 2016/... esas sayılı dosyasında davalıya borçlu olmadığının tespitine," şeklinde karar verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.Mahkemece istinaf harç ve gider avansının belirtilen kesin süre içerisinde yatırılmadığından bahisle 06/02/2025 tarih ve 2023/... Esas 2024/....Karar sayılı istinaf başvurusunun değerlendirilmesi ek kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş, davalı vekilince bu defa istinaf başvurusunun değerlendirilmesi kararına karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İSTİNAF İTİRAZLARI: Davalı vekili gerekçeli karar karşı sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; gerekçeli kararda davalı şirketin davaya cevap vermediğinden bahsedildiğini, bu hususun hatalı olduğunu, zira 28/02/2024 tarihinde mahkemeye vermiş oldukları beyan dilekçelerinde davaya karşı cevaplarının verildiğini ve zamanaşımı itirazında bulunulduğunu, zamanaşımı itirazının defi niteliğinde olup ön inceleme duruşması yapılıncaya kadar ileri sürülebileceğini, davalı vekili olarak 28/02/2024 tarihinde bu itirazı yaptıklarını, mahkemece bu itirazlarının dikkate alınmadığını, gerekçeli kararda 11/12/2024 tarihinde duruşmada beyanda bulunduklarının belirtildiğini, bu hususun hatalı olduğunu, zira 28/02/2024 tarihinde tensip ve ön inceleme öncesinde cevap ve beyanlarında zamanaşımı itirazlarının olduğunu, mahkemenin bu hususu dikkate almadan karar vermesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davacının açtığı davanın İİK'nın 72. maddesi kapsamında 1 yıllık dava zamanaşımına tabi olduğunu, davacının hakkında takip yapıldıktan ve dosya borcu ödendikten yaklaşık 7 yıl sonra dava açtığını, bu haliyle davanın zamanaşımına uğramış olmasına rağmen mahkemenin bu hususu gerekçeli kararında irdelememesi ve karara bağlamaması sebebiyle kararı istinaf ettiklerini, açılan davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, zira takibe konulan 3 adet senetle ilgili olarak davacının müvekkiline hiçbir zaman ödeme yapmadığını, davacının sunduğu dekontlardan bu hususun anlaşıldığını, ödeme dekontlarından davalı şirketle alakalı olmayan ... End. Mak. Tar. Hay. İnş. Tahh. San. Tic. Ltd. Şti'ne ödeme yapıldığının anlaşıldığını, mahkemece bu hususun dikkate alınmayıp ispat yükünün üzerlerine yüklenmesinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Davalı vekili istinaf başvurusunun değerlendirilmesi ek kararına karşı sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece 6100 sayılı HMK'nın 344/c-3. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verildiğini, bu kararı istinaf ettiklerini, zira mahkemenin istinaf karar harcı ve istinaf başvuru harçlarının taraflarınca yatırıldığını, tamamlama harcının da yatırıldığını, mahkemenin verdiği istinaf başvurusunun yapılmamış sayılması kararının davalının adil yargılanma hakkını elinden aldığını ve mahkemenin kararının istinaf incelemesinden geçmesini engellediğini, bu haliyle kanunun amacının harçları almak olduğunu, eksik harcın istinaf aşamasında da tamamlanabilir bir husus olduğunu, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Dava, senetten kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hükümlerle sınırlı olmak üzere inceleme yapılmıştır.Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davacı vekilinin dava dilekçesinde icra takibinde borca konu senetler, 25/12/2015 tarihinde düzenlendiğini, bu senetlerin vade tarihleri sırasıyla 2016 yılının mart, nisan, mayıs olmak üzere 3 ay olarak düzenlendiğini, müvekkili Birlik bu senetlerin karşılığında alacaklı şirkete 17.05.2016 tarihinde 70.000 TL tutarında ödeme yaptığını, iddia ederek borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, davala vekilinin davanın reddini talep ettiği mahkemece, iddia, savunma, yapılan yargılama ve toplanan delillere göre, davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.Mahkemesince eksik harç ve avansın tebliğden itibaren 1 (Bir) haftalık kanuni kesin süre içerisinde ikmali için HMK'nın 344.maddesi uyarınca davalı vekiline muhtıra çıkartılmış olduğu, muhtıranın davalı vekiline 28/01/2025 tarihinde tebliğ edildiği, istinaf harçları ve gider avansının verilen 1 haftalık kesin süre içerisinde yatırılmadığından İlk Derece Mahkemesinin 11/12/2024 tarihli ek kararı ile; HMK'nın 344.maddesi gereğince davalı vekilinin istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verildiği ve ek karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu, davalı vekili tarafından muhtırada belirtilen istinaf harçlarının ve gider avansının süresi içerisinde yatırılmadığı anlaşılmakla, İlk Derece Mahkemesinin 11/12/2024 tarihli HMK'nın 344/...maddesi gereğince davalı vekilinin istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına ilişkin ek kararı usul ve yasaya uygun olup davalı vekilinin ek karara yönelik istinaf sebeplerinin yerinde görülmediğinden davalı vekilinin istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;1-Davalı vekilinin ilk derece mahkemesince verilen 06/02/2025 tarihli İstinaf Başvurusunun Değerlendirilmesi Kararına yönelik istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,2-İstinaf aşamasında alınması gereken 732,00-TL istinaf karar harcından başlangıçta alınan 615,40-TL harcın mahsubu ile bakiye 116,50-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,3-İstinaf başvurusu sırasında davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,5-Karar tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesi/ikmaline ilişkin işlemlerin mahal mahkemesince yerine getirilmesine,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 17.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.