zonguldaktaki kamulaştırma bedelinin tespiti ve hazine adına tescili davasında bölge adliye mahkemesi kararının emsal ve muhdesat bedeline itirazlarla temyiz incelemesi.

Zonguldaktaki kamulaştırma bedelinin tespiti ve hazine adına tescili davasında bölge adliye mahkemesi kararının emsal ve muhdesat bedeline itirazlarla temyiz incelemesi.

Özet: Bir idare tarafından açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın hazine adına tescili davasında, ilk derece mahkemesinin kamulaştırma bedelini belirleyerek davayı kabul etmesi ve bu kararın bölge adliye mahkemesince onanması üzerine, hem davacı idarenin tespit edilen bedeli emsal değerler ve bilirkişi raporlarındaki hatalar nedeniyle yüksek bularak, hem de davalı maliklerin taşınmaz üzerindeki muhdesat bedelleri ile m² birim fiyatlarının düşük hesaplandığını, bölgenin sanayi ve ticaret merkezine dönüştüğünü ve emsal seçimindeki yanlışlıkları ileri sürerek kararı temyiz etmeleriyle, Yargıtayın tarafların itirazlarını değerlendirdiği bir yargı süreci anlatılmaktadır.

5. Hukuk Dairesi 2025/4473 E. , 2026/1353 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/1523 Esas, 2025/131 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Zonguldak 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/91 Esas, 2023/55 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri ile davalı ... tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri ile davalı ... tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Bir kısım davalılar vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 27.01.2026 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davacı Hazine vekili Avukat ... ve davalılar ... vd. vekili Avukat ... gelmişler, davalı ... duruşmaya katılmamıştır.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Zonguldak ili, ... ilçesi, ... Beldesi, ... Mahallesinde bulunan 2 68... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın Hazine adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalılar vekili cevap dilekçesinde; şartları oluşmayan davanın reddine, karar verilmesini, emsal satışların tapu kayıtlarının celbini, deliller toplandıktan sonra mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasını, davanın kabulüne karar verilmesi halinde, davanın açıldığı tarihten itibaren kamu alacakları için işleyecek en yüksek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri ile davalı ... istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; emsalin dava konusu taşınmazdan çok daha değerli olduğunu, bilirkişi raporlarına itirazlarının değerlendirilmediğini ve raporun yine aynı bilirkişi heyetinden oluştuğunu, önceki raporla aynı ifadelere yer verildiğini, bu sebeplerle bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan ağaç bedellerinin yüksek hesaplandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Bir kısım davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan muhdesatların bedelinin olması gerekenden çok daha düşük belirlendiğini, 2007 yılındaki satıştan sonraki açılmış olan davalarda emsale itiraz eden kişiler (davalılar) yönünden muhtelif istinaf mahkemesi ve Yargıtay kararları ile bu emsal satışların geçersiz kabul edildiğini, bu sebeple dava konusu taşınmaza tam anlamıyla uygun bir emsal bulmanın imkansız olduğunu, hükme esas raporda alınan emsalin vergi beyan oranının dava konusu taşınmazla birbirinden fahiş ölçüde farklı olduğunu, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede büyük ölçekli sanayi sitesi kurulduğunu, alanın ticaret merkezine dönüştüğünü, dava konusu taşınmazın emsal taşınmazdan çok daha değerli olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... istinaf dilekçesinde özetle; davalı taraf olarak dosyaya sundukları emsal dışında gerçek bedeli gösterir geçerli olabilecek bir emsal olmadığını, hükme esas raporda alınan emsalin vergi beyan oranının dava konusu taşınmazla birbirinden fahiş ölçüde farklı olduğunu, m² birim fiyatının düşük hesaplandığını, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede büyük ölçekli sanayi sitesi kurulduğunu, alanın ticaret merkezine dönüştüğünü,, dava konusu taşınmaza hükmedilen bedelin ve ayrıca taşınmazın üzerinde bulunan ev ve muhdesatların değerinin düşük hesaplandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğunu belirterek davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri ile davalı ...’nun istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri ile davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararı gereği kamu alacakları için en yüksek oranda faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararı gereği kamu alacakları için en yüksek oranda faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak, üzerindeki yapılara ise aynı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek, ağaçlara maktuen değer biçilmek sureti ile kamulaştırma bedelinin belirlenmesinde isabetsizlik görülmemiştir.

3. 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrası iptal edilmiştir. Dava 01.08.2023 tarihinden önce açılmıştır. Anayasa’nın 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan; “İptal kararları geriye yürümez.” hükmü ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun; “Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararı ile; “Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararları nazara alındığında kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanması yerindedir.

4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davacı idare vekilinin tüm, bir kısım davalılar vekili ile ...’nun aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

5. Hüküm fıkrasında tespit edilen bedelin bakiye kısmına uygulanan faizin başlangıç tarihinin hatalı yazılması doğru değildir.

Ne var ki bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı idare vekilinin tüm, bir kısım davalılar vekili ile ...’nun diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Bir kısım davalılar vekili ile ...’ nun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile, temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (2) numaralı bendinden ‘bakiye kısmına ‘20.08.2020’ ibaresinin hükümden tümüyle çıkartılarak yerine “bakiye kısmına “30.07.2018” ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davacı Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davalılardan peşin alınan temyiz harçlarının istek halinde iadesine,

Davalılar ... vd. kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden 04.11.2025 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince belirlenen 40.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalılar ... vd.'ne ödenmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.