diyarbakır asliye ticaret mahkemesi, şirketin pay defterini muhafaza etme yükümlülüğünü ihlal etmesi sebebiyle zayi belgesi verilmesi talebini reddeden gerekçeli karar.

Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi, şirketin pay defterini muhafaza etme yükümlülüğünü ihlal etmesi sebebiyle zayi belgesi verilmesi talebini reddeden gerekçeli karar.

Özet: Ticaret mahkemesi, bir şirketin muhasebecisinde olduğu sırada taşınma veya personel değişimi gibi nedenlerle kaybolduğunu iddia ettiği pay defteri için zayi belgesi verilmesi talebini reddetmiştir; mahkeme, Türk Ticaret Kanununun 82/7 maddesi uyarınca defterlerin yangın, sel veya hırsızlık gibi, tacirin iradesi dışında oluşan ve gerekli özenin gösterilmesine rağmen meydana gelen hallerde zayi belgesi düzenlenebileceğini belirtse de, somut olayda şirketin pay defterini merkezinde muhafaza etmesi gerekirken bu özeni göstermediği ve kaybın tacirin yeterli ihtimamı göstermemesinden kaynaklandığı gerekçesiyle talebi uygun bulmamıştır.

T.C.

DİYARBAKIR

ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO :

BAŞKAN :

ÜYE :

KATİP :

TALEP EDEN :

YETKİLİSİ :

VEKİLİ :

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 09/03/2026

KARAR TARİHİ : 25/06/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH :

Mahkememizde görülmekte olan zayi belgesi verilmesi talebinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

TALEP :Talep eden talep dilekçesinde özetle: ...Şirketi’ne ait pay defteri, şirketin mali kayıtlarının düzenlenmesi ve güncellenmesi amacıyla muhafaza edilmek üzere şirket muhasebecisine teslim edildiğini, ancak, muhasebe ofisinde yaşanan taşınma, arşiv düzenleme veya personel değişiklikleri gibi süreçler esnasında, söz konusu pay defterinin müvekkilin iradesi ve bilgisi dışında kaybolduğunu beyanla; müvekkili şirkete ait pay defterin zayi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE:

Talep, ...Otomotiv İnşaat Turizm İthalat İhracat Dış Ticaret Sanayi ve Limited Şirketi'ne ait pay defterinin zayi olduğundan bahisle 6102 sayılı TTK.'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olayların da madde kapsamında düşünülmüştür. Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı). Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır. (Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382)

Tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir. Somut olayda ise, talep eden, talebe konu karar defterini şirket merkezinde muhafaza etmesi ve korunması gerektiği halde bu özenin gösterilmediği anlaşıldığından, talebin reddine karar verilmesi gerekmiş (bu yönde Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 Esas 2007/12819 Karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 Esas 2014/18941 Karar, Bursa 5. Hukuk Dairesi'nin 2025/1486 Esas, 2026/333 Karar, Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin 2024/1845 Esas, 2025/153 Karar, sayılı emsal içtihatları) ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Talebin REDDİNE,

2-Alınması gereken harç peşin alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

3-Talep eden tarafından yapılan yargılama giderlerinin talep eden üzerinde bırakılmasına,

4-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının talep edene iadesine,

Dair talep eden vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben Mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

Başkan Üye Üye Katip