Danıştay, feshedilen kira sözleşmesi sonrası açılan kent mobilyaları ve reklam panoları ihalesinin hukuka aykırılığı iddiasıyla yapılan temyiz başvurusunu değerlendiriyor.
Özet: Belediye tarafından feshedilen önceki kira sözleşmesinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılan ve henüz sonuçlanmamış bir dava bulunmasına ve kiracılık sıfatının devamına ilişkin ihtiyati tedbir talebi reddedilmesine rağmen, aynı işe yönelik açılan yeni ihalenin iptali istemiyle dava açan davacının talebi idare mahkemesince reddedilmiş; mahkeme, önceki sözleşmenin feshinin yargı kararıyla geçersiz kılınmadığı ve ihtiyati tedbirin reddedildiği gerekçeleriyle belediyenin yeniden ihaleye çıkma hakkı olduğuna, ihale şartnamesinde rekabeti kısıtlayıcı bir durum bulunmadığına hükmetmiş olup, davacı bu kararı temyiz etmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:2025/2511Karar No:2025/3633TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... BelediyesiVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Adıyaman Belediyesince, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 10/01/2025 tarihinde gerçekleştirilen "Belediye Kullanım Alanında Olan Kent Mobilyaları ve Billboard Reklam Panolarının 3 yıl Süreyle Kiraya Verilmesi" ihalesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen kararda; davalı idarece 12/09/2023 tarihinde 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile gerçekleştirilen "Belediye Mücavir Alan Sınırları İçerisinde Bulunan Kent Mobilyaları ve Billboard Reklam Panolarının 3 yıl Süreyle Kiraya Verilmesi" ihalesinin davacı şirket üzerinde bırakıldığı, ardından 29/09/2023 tarihli kira sözleşmesinin imzalandığı, davacı şirketin reklam panolarının bakımını yapmadığı, durak yerlerindeki oturakların kırık olanlarını değiştirmediği ve temizliğini yapmadığından bahisle... tarih ... sayılı Encümen kararı ile sözleşmenin feshedildiği, bunun üzerine davacı tarafından kiracılık sıfatının devam ettiğinin tespitine ve muarazanın menine yönelik olarak .... Sulh Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı esasına kayıtlı davanın açıldığı, davalı idare tarafından ise .... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik İş sayılı dosyasında sözleşmeye konu işe ilişkin delil tespiti isteminde bulunulduğu, anılan dosyaya sunulan 17/02/2025 tarihli Bilirkişi Raporunda özetle; "sözleşmeye konu iş kapsamında 100 adet billboard, 26 adet plus, 14 adet mega reklam panosu ve 214 adet raket panonun bulunduğu; bunlardan 130 adet raket panonun kırık cam, iç beyaz panel, askı ve kilit arızalarının olduğu, billboard, plus ve mega reklam panolarında ise kırılma ve şişmeler olduğu, aydınlatmaların arızalı olduğu" hususlarına yer verildiği, bu süreç devam ederken dava konusu ihalenin gerçekleştirildiği, uyuşmazlıkta; davacı tarafından kiracılık sıfatının devam ettiğinin tespitine yönelik olarak .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin E... sayılı dosyasında açılan davada 27/11/2024 tarihli ara kararı ile davacının ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği, Mahkemelerinin 16/05/2025 tarihli ara kararı ile "anılan dosyada hüküm verilip verilmediği, verildiyse kesinleşip kesinleşmediği sorularak, varsa kesinleşme şerhi ile gerekçeli kararın bir örneğinin UYAP üzerinden gönderilmesinin istenilmesi"ne karar verildiği, 18/06/2025 tarihli cevabi yazıda; dosyanın halen derdest olduğu, henüz karar verilmediği, duruşmanın 07/10/2025 tarihine bırakıldığının belirtildiği, bu durumda; ... Sulh Hukuk Mahkemesince davacının kiracılık sıfatının devam ettiğine ilişkin henüz bir karar verilmediği ve davacının ihtiyati tedbir talebinin reddedildiği hususları birlikte dikkate alındığında, davalı idarece, davacı ile akdedilen 29/09/2023 tarihli kira sözleşmesinin feshi sonrasında söz konusu işe yönelik yeniden ihaleye çıkılabileceği ve bu kapsamda gerçekleştirilen dava konusu ihalede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Öte yandan, davacı tarafından dava konusu ihaleye ait İdari Şartnamenin 6. maddesinin (c), (m), (k), (l), maddelerinin rekabeti engellediği ve katılımı azalttığı ileri sürülmüş ise de ilgili maddelerin rekabeti engelleyici nitelikte bulunmadığı, dosya kapsamında ihtiyaçların uygun şartlarla, zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması noktasında idareye tanınan yetkinin kamu yararına aykırı kullanıldığı yönünde herhangi bir somut bilgi ve belgenin de bulunmadığı görüldüğünden, davacının anılan iddialarına itibar edilmediği belirtilmiştir.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ihaleye konu işe ilişkin olarak davalı idare ile akdedilen ve halihazırda devam eden kira sözleşmelerinin mevcut olduğu, davalı idarece tahliye hususunda bir ilam alınmadan söz konusu kira akdinin feshedilemeyeceği ve tahliyenin istenilemeyeceği, bu kapsamda sözleşmelerine konu işe yönelik yapılan dava konusu ihalenin hukuka aykırı olduğu, öte yandan uyuşmazlık konusu ihaleye ait Şartnamenin "İhaleye Katılabilme Şartları ve İhale Öncesi İhale Komisyonuna Teslim Edilmesi Gereken Belgeler" başlıklı 6. maddesinin; (c), (m), (k) ve (l) bentlerinde belirtilen şartların ihaleye katılımı ve rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olduğu, Şartnamenin 21. maddesinde yer alan düzenlemenin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 339. ve 346. maddelerine; 28. maddesinde yer alan düzenlemenin anılan Kanun'un 347. maddesine, Şartnamenin 27. maddesinde yer alan düzenlemenin ise 2886 sayılı Kanun'un 62. ve 66. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak, davacı şirketin uyuşmazlık konusu ihaleye katılmadığı, bu nedenle işbu davayı açmakta hukuki menfaatinin bulunmadığı; esasa ilişkin olarak ise, davacı ile akdedilen kira sözleşmesinin "sözleşmeye aykırılık" nedeniyle haklı sebeple ve usulüne uygun olarak feshedildiği, bunun üzerine gerçekleştirilen dava konusu ihalede hukuka aykırılık bulunmadığı savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:ESAS YÖNÜNDEN:MADDİ OLAY : Adıyaman Belediyesince, 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 10/01/2025 tarihinde "Belediye Kullanım Alanında Olan Kent Mobilyaları ve Billboard Reklam Panolarının 3 yıl Süreyle Kiraya Verilmesi" ihalesi gerçekleştirilmiş, anılan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT:Anayasanın "Cumhuriyetin nitelikleri" başlıklı 2. maddesinde, "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir." kuralı yer almaktadır.2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür. ..."; "İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır. ...", "İsteklilerde aranacak nitelikler ve istenecek belgeler" başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrasında, "İdarece ihalelerin en elverişli koşullarla sonuçlandırılmasını sağlamak amacıyla, isteklilerde belirli mali ve teknik yeterlik ve nitelikler aranabilir. Bunları tespite yarayan belgelerin neler olduğu, şartnamelerde gösterilir." kurallarına yer verilmiştir.Dava konusu ihaleye ait İdari Şartnamenin 1. maddesinde, "Mülkiyetleri Belediyemize ait Belediyemiz mücavir alan sınırları dahilindeki yerlerde mevcut haliyle bulunan ve taşınır nitelikte olan aşağıda isim ve adetleri yazılı kent mobilyaları ve billboard reklam panolarımız, 2886 sayılı Kanun'un 45. ve müteakip maddeleri gereği ... ihale ile kiraya verilecektir. a) 93 adet Billboard, b) 24 adet Billboard Plus, c) 12 adet Megabillboard, d) 214 adet Raket (Network - CLP), e) 2 adet Led TV"; "İhaleye Katılabilme Şartları ve İhale Öncesi İhale Komisyonuna Teslim Edilmesi Gereken Belgeler" başlıklı 6. maddesinde, "... k) üç (3) adet çift kabinli kamyonet araç (kendi malı olacak, 2022 veya üst modeller olacak)", l) iki (2) adet binek araç türü araç (çift kapılı camlıvan) kendi malı olacak, 2022 veya üst modeller olacak", ... m) Yıllık cironun 250.000.000,00-TL'nin altında olmaması (...)", 28. maddesinde "Adıyaman Belediyesi istediği zaman tek taraflı olarak hiçbir gerekçe göstermeden hiçbir mahkeme merci ve makamdan karar almadan tek taraflı olarak kira sözleşmesini feshe ve kent mobilyaları ile billboard reklam panolarının yerlerini boşaltmaya yetkilidir. Bunun için Encümen kararı yeterli olacak, müstecir hiçbir hak talep etmeyecektir." düzenlemeleri yer almıştır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan kurallardan, belediyelerin kiralama işlerinin 2886 sayılı Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütüleceği, mezkûr Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu anlaşılmaktadır.Dosyanın incelenmesinden, Adıyaman Belediyesince, 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 10/01/2025 tarihinde "Belediye Kullanım Alanında Olan Kent Mobilyaları ve Billboard Reklam Panolarının 3 yıl Süreyle Kiraya Verilmesi" ihalesinin gerçekleştirildiği, anılan ihalenin, ihaleye ait İdari Şartname'nin ilgili düzenlemelerinin hukuka ve rekabet ilkesine aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmüştür.Davacı tarafından ileri sürülen "uyuşmazlık konusu ihaleye ait Şartnamenin 'İhaleye Katılabilme Şartları ve İhale Öncesi Komisyona Teslim Edilmesi Gereken Belgeler' başlıklı 6. maddesinde yer alan '... k) üç (3) adet çift kabinli kamyonet araç (kendi malı olacak, 2022 veya üst modeller olacak)", l) iki(2) adet binek araç türü araç (çift kapılı camlıvan) kendi malı olacak 2022 veya üst modeller olacak, m) Yıllık cironun 250.000.000,00-TL'nin altında olmaması' düzenlemelerinin rekabeti daralttığı" iddiasının incelenmesinden;2886 sayılı Kanun kapsamında yapılan ihalelerde, ihale konusu işin gerekli kıldığı, mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için aday veya isteklilerde belirli mali ve teknik yeterlikler aranması mümkün olmakla birlikte, söz konusu kriterler belirlenirken ihalelere hakim olan rekabet ile kaynakların etkin ve verimli kullanılması ilkelerine doğrudan katkı sağlayacak şekilde düzenlemeler yapılması, belirlenen bu kriterlerin ihalede rekabeti zedelemeyecek nitelikte olması gerekmektedir.Dava konusu ihaleye ait Şartnamenin 1. maddesinde ihalenin konusu "Mülkiyeti Belediyeye ait Belediye mücavir alan sınırları dahilindeki yerlerde mevcut haliyle bulunan ve taşınır nitelikte olan kent mobilyaları ve billboard reklam panolarının kiraya verilmesi" olarak belirtilmiştir. Bu niteliğiyle ihale konusu işin, yüklenici tarafından kurulumu yapılacak yeni reklam alanlarıyla birlikte kiraya verilmesine ilişkin olmadığı, belediyeye ait ve halihazırda mevcut olan reklam alanlarının kiraya verilmesi işine yönelik olduğu ve yüksek maliyetli bir altyapı yatırımı gerektirmediği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla Şartnamede ihaleye katılabilmek için bir yeterlik kriteri olarak belirtilen "Yıllık cironun 250.000.000,00-TL'nin altında olmaması" şartının işin hacmi ile orantılı olmadığı, ihaleye katılabilecek isteklileri önemli ölçüde azaltarak rekabet ilkesini engelleyecek nitelikte olduğu açıktır.Uyuşmazlık konusu Şartnamenin 6. maddesinin (k) ve (l) bentlerinde belirtilen "üç adet çift kabinli kamyonet araç" ve "iki adet binek araç türü araç"ın, 2022 veya üst modeller ve isteklinin kendi malı olacak şekilde ihaleye katılımda bir yeterlik kriteri olarak istenilmesinin, bahsi geçen araçları mülkiyetinde bulunmayan, ancak ihaleye katılmak isteyen isteklilerin ihale öncesinde belirtilen araçları satın alma zorunluluğu doğuracağı, bu durumun ihaleyi üstlenip üstlenmeyeceği henüz belirli olmayan istekliler üzerinde katlanılacak maddi külfet de dikkate alındığında ihaleye katılım açısından caydırıcı etki yaratacağı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından işin yürütülmesi aşamasında ihtiyaç mukabilinde söz konusu araçların kiralama yoluyla veya başka bir yöntemle de edinilebileceği, ihale konusu işin yürütülebilmesi için muhakkak bu araçların 2022 veya üst modeller olmasının da gerekmediği, bu yönüyle anılan düzenlemelerin de rekabet ilkesini engelleyecek nitelikte olduğu sonucuna varılmıştır.Davacı tarafından ileri sürülen "Şartnamenin 28. maddesinde yer alan 'Adıyaman Belediyesi istediği zaman tek taraflı olarak hiçbir gerekçe göstermeden hiçbir mahkeme merci ve makamdan karar almadan tek taraflı olarak kira sözleşmesini feshe ve kent mobilyaları ile billboard reklam panolarının yerlerini boşaltmaya yetkilidir. ...' düzenlemesinin hukuka aykırı olduğu" iddiasının incelenmesinden;Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin bir hukuk devleti olduğu belirtilmiş; Anayasa Mahkemesi kararlarında, hukuk devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlet olarak tanımlanmıştır. Hukuk devletinin temel unsurlarından biri de hukuki güvenlik ilkesidir. Hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması, hukuk devleti ilkesinin yerine getirilmesi için zorunlu şartlardandır. Hukuk devleti, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerektirir. Uyuşmazlık konusu düzenleme kapsamında idareye tanınan "hiçbir gerekçe göstermeden kira sözleşmesini fesih yetkisi"nin, idareye sözleşmenin feshi konusunda herhangi bir objektif kritere ve somut gerekçeye dayanmadan keyfi olarak hareket etme imkanı tanıyacağı, bu yönüyle hukuki belirlilik ve güvenlik ilkelerini ihlal eder nitelikte olduğu anlaşıldığından, bahse konu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, uyuşmazlık konusu Şartnamede ve bu Şartname hükümleri uyarınca gerçekleştirilen dava konusu ihalede hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU :Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 24/11/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.