Danıştay 13. Daire, kamu ihale sözleşmesindeki usulsüzlükler nedeniyle verilen yasaklama kararının, ceza mahkemesi beraat kararı sonrası iptal talebinin reddini temyizen değerlendirmektedir.
Özet: Bir kamu ihalesi sözleşmesi kapsamında hurda malzeme nakliye hizmeti yürüten davacı şirketin, sözleşmeye aykırı eylemleri ve idareyi zarara uğratma girişimi nedeniyle iki yıl süreyle kamu ihalelerinden yasaklanmasına ilişkin işlemin iptali talebi reddedilmiştir; zira ceza mahkemesince beraat kararı verilmiş olsa dahi, idari makamların sözleşme ihlali ve usulsüzlük tespiti halinde ihalelerden yasaklama yetkisinin devam ettiği, ceza yargılamasının idari denetime engel teşkil etmediği ve idari işlemin hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:2025/2005Karar No:2025/3592TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.VEKİLİ : Av....KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Hurda İşletmesi Müdürlüğü tarafından 21/11/2019 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3. maddesinin (g) bendi kapsamında gerçekleştirilen .../... ihale kayıt numaralı "O Bölgesi Hurda Malzeme Nakliye Hizmeti İşi” ihalesi uhdesinde kalan ve sözleşme imzalanan davacı şirketin, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (d) bentleri uyarınca yasak fiil ve davranışta bulunduğundan bahisle anılan şirketin ve bu şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı olan dava dışı gerçek kişinin, anılan Kanun'un 26. maddesi uyarınca 2 (iki) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin işlemin kaldırılması istemiyle davalı idareye yapılan 08/02/2024 tarihli başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; anılan ihalenin davacı şirket uhdesinde bırakıldığı, 31/12/2019 tarihinde sözleşme imzalanarak davacı şirketçe işe başlanıldığı, işin yürütümü sırasında Şırnak ili, Beytüşşebap Jandarma Alay Komutanlığı hurda deposunda bulunan ve MKE'ye devri gerçekleştirilen muhtelif hurda malzemeler için hurdalığın bulunduğu bölgeye vinç ve tır girişinin mümkün olmaması nedeniyle hurda malzemelerin küçük transit tipi araçlarla taşınmasına ve ardından tırlara yüklenilmesine karar verildiği, 05/11/2020 tarihinde ilçe girişinde bırakılan tıra aktarma yapılmak üzere yüklenen hurda malzemelerin tıra aktarılmadan yola devam ettiğinin tespit ve ihbarı üzerine kolluk kuvvetlerince aracın yakalandığı, bu duruma ilişkin tutanak düzenlendiği ve şirket yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunulduğu, ayrıca MKE tarafından davacının sözleşmeye aykırı eylemi nedeniyle sözleşmenin feshedildiği ve kamu ihalelerinden yasaklanması işleminin tesis edilmesi için ilgili bakanlık olan Milli Savunma Bakanlığına bildirimde bulunulduğu, 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesinde belirtilen yasak fiil ve davranışlarda bulunduğu gerekçesiyle anılan Kanun'un 26. maddesi uyarınca davacı şirketin iki yıl süreyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada, Mahkemelerinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, söz konusu dosyanın işbu karar tarihi itibarıyla istinaf incelemesinde derdest olduğunun anlaşıldığı; Davacı tarafından, ihalelerden yasaklamaya konu olay nedeniyle yürütülen ceza yargılaması neticesinde ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:... K... sayılı kararıyla, davacı şirketin yetkililerinin de aralarında bulunduğu sanıkların fiilin iletişimsizlikten kaynaklandığı yönündeki ifadeleri, olaya ilişkin başka somut bir delilin bulunmadığı, dava konusu eşya bedelinin düşük olduğu, kurum zararının oluşmadığı ve gerçekleştirilen fiilin Kanun'da suç olarak tanımlanmadığı gerekçeleriyle "nitelikli hırsızlık" suçundan beraat kararı verildiği ileri sürülmüş ise de; ihale konusu edimin sözleşme ve şartname hükümlerine uygun biçimde yerine getirilmemesi ve işin yürütümü sırasında usulsüz işlemler tesis edilerek idarenin zarara uğratılması halinde, 4735 sayılı Kanun'un 26. madde uyarınca ilgililer hakkında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilebileceği, bu kapsamda, davacı şirketin yetkilileri hakkında verilen beraat kararının, yasaklama işlemine esas teşkil eden fiil ve davranışların idari yönden ayrıca denetlenilmesine engel teşkil etmeyeceği, sözleşmeye aykırı fiil ve usulsüzlüklerin tespit edilmesi halinde aynı olaya ilişkin ceza yargılamasında beraat kararı verilmiş olmasının sözleşmenin feshi ve ihalelere katılmaktan yasaklama yetkisinin kullanılmasını ortadan kaldırmayacağından dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, bu halde davacının söz konusu beraat kararına dayanarak yasaklama kararının kaldırılması talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, MKE Hurda İşletmesi Müdürlüğü ile imzalanan ve tek taraflı feshedilen sözleşmeye dayanılarak tesis edilen iki yıl süreyle ihalelere katılmaktan yasaklama kararının hukuka aykırı olduğu; ceza yargılaması neticesinde "nitelikli hırsızlık" suçundan beraat kararı verilmiş olmasına rağmen aynı fiile dayanılarak ihalelere katılmaktan yasaklama işleminin tesis edilmesinin masumiyet karinesine aykırılık teşkil ettiği, idarece somut tespit bulunmaksızın tesis edilen ceza ile eylem arasında açık bir orantısızlık bulunduğu, ayrıca yasaklamaya esas fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen kırkbeş gün içinde yasaklama kararının verilmesi gerekirken, hurda malzemelerinin nakli sırasında gerçekleştiği ileri sürülen hırsızlık fiilinin 05/11/2020 tarihinde meydana geldiği, bu fiile ilişkin iddianamenin 03/08/2021 tarihinde düzenlendiği ve davalı idarenin 14/06/2023 tarihinde ceza davasına katılma talebinde bulunduğu dikkate alındığında, yasaklama işlemine ilişkin Bakanlık Olurunun 29/08/2023 tarihinde verildiği, yasak fiil ve davranışın gerçekleştiği tarihin olay günü itibarıyla kesin olarak tespit edilemediği kabul edilse dahi en geç ceza davasına katılma talebinin mahkemeye iletildiği tarihte tespit edilmiş sayılması gerektiği, buna rağmen ilgili mevzuatta öngörülen kırk beş günlük süre aşılarak işlem tesis edildiği, dava konusu idari işlemin sebep unsurunun 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (d) bentlerine dayandırıldığı, ancak şirket tarafından hırsızlık fiilinin işlendiğine dair somut delil bulunmadığı ve ceza yargılaması sonucunda beraat kararı verildiği, bu nedenle sözleşmeye aykırı bir davranışın varlığı kabul edilse dahi uygulanacak yaptırımın en fazla sözleşmenin feshi ile sınırlı olması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY : Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKE) Hurda İşletmesi Müdürlüğü tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3/g maddesi kapsamında 21/11/2019 tarihinde açık ihale usulü ile .../... ihale kayıt numaralı "O Bölgesi Hurda Malzeme Nakliye Hizmeti İşi" ihalesi gerçekleştirilmiş, ihale ekonomik olarak en avantajlı teklifi sunan davacı şirket uhdesinde kalmış ve davacı şirket ile idare arasında 31/12/2019 tarihinde sözleşme imzalanmıştır. Davacı tarafından, ihaleye konu işe 06/01/2020 tarihinde başlanılmış olup, işin bitim tarihi 31/12/2020 olarak belirlenmiştir. Söz konusu işin yürütülmesi sırasında 05/11/2020 tarihinde, Şırnak ili Beytüşşebap Jandarma Alay Komutanlığı hurda deposunda bulunan ve MKE'ye devri gerçekleştirilen muhtelif hurda malzemelerin Beytüşşebap ilçesi dışına nakli esnasında hırsızlık olayının meydana geldiğinin tespit edilmesi üzerine yapılan suç duyurusu neticesinde ... Cumhuriyet Başsavcılığının .../... sayılı dosyası üzerinden yürütülen soruşturma sonucunda... tarih ve... sayılı iddianame düzenlenmiştir. Anılan iddianame kapsamında davacı şirketin 4735 sayılı Kanun'un 25. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (d) bentlerinde belirtilen yasak fiil ve davranışlarda bulunduğundan bahisle anılan Kanun'un 26. maddesi uyarınca 2 (iki) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilmiştir.İhalelere katılmaktan yasaklamaya konu olay nedeniyle yürütülen ceza yargılaması sonucunda ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla, davacı şirketin yetkilileri hakkında "nitelikli hırsızlık" suçundan beraat kararı verilmesi üzerine, davacı şirket tarafından yasaklama kararının kaldırılması istemiyle 08/02/2024 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunulmuştur. Söz konusu başvurunun cevap verilmemek suretiyle (zımnen) reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdare Mahkemesince, davacı şirketin kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 22/09/2023 tarih ve 32317 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan işlemin iptali istemiyle açılan davada, Mahkemelerinin ... tarih ve E:... K:... sayılı davanın reddi kararı esas alınarak hüküm kurulmuş ise de, anılan karara yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararı Dairemizin 19/11/2025 tarih ve E:2025/2009, K:2025/3591 sayılı kararıyla bozulmuştur.Bu itibarla, Dairemizin anılan kararı uyarınca ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince verilecek karar, temyizen incelenen işbu davanın sonucunu etkileyeceğinden ve oluşan yeni hukuki durum karşısında uyuşmazlığın esası incelenerek yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu kararın bozulması gerekmektedir.KARAR SONUCU :Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,3. Kullanılmayan...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine, 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 19/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.