Danıştay, Kahramankazanda sanayi sitesi parselasyon talebinin reddi, belediyelerin uygulama imar planı yapma sorumluluğu ve haklı beklenti davasını inceliyor.
Özet: Küçük sanayi sitesi yapı kooperatifinin, yedi yılı aşkın süredir uygulama imar planı yapılmaması nedeniyle haklı beklenti içinde olduğu alanda parselasyon onayı talebinin büyükşehir belediyesince reddedilmesi üzerine, ilk derece mahkemesi işlemi hukuka aykırı bularak iptal etmiş; ancak bölge idare mahkemesi, ilçe belediyesince parselasyon işlemi yapılmadan ve beş yıllık süre dolmadan büyükşehir belediyesinin yükümlülüğünden söz edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, bu karar temyize götürülmüştür.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2022/5147Karar No : 2025/6021 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifi VEKİLİ : Av. ... İTİRAZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Ankara ili, Kahramankazan ilçesi, ..., ..., ...., ... ve ... Mahallelerine ait muhtelif parselleri kapsayan alanda parselasyon işleminin onaylanması istemiyle yapılan ... tarihli, ... sayılı başvurunun reddine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Harita Şube Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilenn... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar planını yapmakla yükümlü olan ilçe belediyesinin, yedi yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen bu yükümlülüğünü yerine getirmediği, dolayısıyla söz konusu alanda sanayi sitesi kurarak üretim ve istihdam sağlamak iradesinde olan davacının, bu alanda nazım imar planı koşullarına uygun olarak uygulama imar planı yapılacağı yönünde haklı beklenti içerisine girdiği açık olup, davacının maliki olduğu alanı da kapsayan alanda nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten sonra 1 yıl içerisinde 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca ilçe belediyesinin yapmakla görevli olduğu uygulama imar planının ve parselasyon işleminin yapılmamış olması ve yapılmaması yönünde ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararı alındığı da dikkate alındığında; davacının 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca re'sen parselasyon işlemi yapılması yönündeki başvurusunun 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendine göre değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken parselasyona yönelik işlemlerin Kahramankazan Belediye Başkanlığı tarafından yürütülmesi ve idarelerince 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca herhangi bir çalışma düşünülmediğine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; ilçe belediyesi tarafından henüz yapılmış bir parselasyon işlemi bulunmayan alanda, 3194 sayılı İmar Kanununda öngörülen beş yıllık süre dolmaksızın, davalı büyükşehir belediyesinin parselasyon işlemi yapma yükümlülüğünden söz edilemeyeceğinden, parselasyonla ilgili bundan sonraki işlemlerin öncelikle ilçe belediyesince yürütülmesi ve bu aşamada davalı idarece bir çalışma düşünülmediği yolundaki dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Belirtilen gerekçelerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolunda .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacının maliki olduğu taşınmazları da içine alan Ankara İli, Kahramankazan İlçesi, ..., ..., ...., ... ve ... Mahallelerine ait 1/1000 ölçekli uygulama imar planı, Kazan Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planıyla birlikte tadilen onaylanmıştır. Söz konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı Ankara Büyükşehir Belediyesinin ilan panosunda 02/09/2013 - 02/10/2013 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı yasal süresinde yapılan itirazlar üzerine, Ankara Büyükşehir Belediyesi Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, itirazların kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir. 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ise 13/12/2013 - 13.01.2014 tarihleri arasında Kazan Belediyesinde askıya çıkarılmış ve yasal süresi içinde yapılan itirazların Kazan Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir. Söz konusu imar planlarının yeniden askıya çıkarılması üzerine yapılan itirazların reddine ilişkin kararın Ankara Büyükşehir Belediyesi Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanması neticesinde anılan planlar kesinleşmiştir. Daha sonra karayolu düzenlemeleri sebebiyle Kazan Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ve Ankara Büyükşehir Belediyesi Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarında değişiklik yapılmasına karar verilmiştir.Anılan imar planlarına istinaden Kahramankazan Belediye Encümeninin ... tarih ve ... tarihli ve buna ek olarak alınan ... tarih ve ... sayılı kararıyla uygun bulunan Kahramankazan İlçesi, ..., ..., ...., ... ve ... Mahallelerine ait muhtelif ada/parselleri kapsayan ... sayılı parselasyon işlemi Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanmış ve ilçe belediyesinin ilan panosunda 25/03/2019 - 25/04/2019 tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır. Askı süresinde gelen itirazların Kahramankazan Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verildiği, bu haliyle uygun bulunan parselasyon planının, onay için Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına 26/06/2019 tarihinde gönderilmesine karar verilmiştir. Ankara Büyükşehir Belediyesince, 3194 sayılı İmar Kanununda değişiklik öngören ve 10/07/2019 tarihinde yürürlüğe giren 04/07/2019 tarih ve 7181 sayılı Kanunla, düzenleme ortaklık payının tanımı ve oranının değiştirilmesi yanında kamu ortaklık payı miktarının ortadan kaldırılması sebepleriyle söz konusu parselasyon planının yeniden ve ivedilikle hazırlanmasını teminen ... tarihli ve E.... sayılı yazısıyla anılan parselasyon işlemi Kahramankazan Belediyesine iade edilmiştir. Kahramankazan Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla konunun Kahramankazan Belediye Encümenine sunulduğu, Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile, "İlçe hudutlarını kapsayan ..., ... ve ... mahallelerinde yaklaşık 2923 hektar alanının 1588 hektarının sanayi parsellerinden oluştuğu, bu alanların %26'sının dolu olduğu; ... ve ... Mahallelerinde ise 450 hektarlık alanın yaklaşık 218 hektarını sanayi parsellerinin oluşturduğu, bu alanın da yaklaşık %18'inin sanayi olarak aktif kullanıldığı ve bu alanlarda alt yapı ve üst yapı çalışmalarının devam ettiği; ilçedeki nüfus artışı ile ülkenin içinde bulunduğu durum göz önüne alındığında ...., ..., ..., ... ve ... mahallelerimizi kapsayan 886 hektar alan içerisinde 173 hektarlık alanının sanayi imarlı olduğunun görüldüğü, Belediyemiz İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından uygun görülerek onaylanmak üzere Belediye Encümenine sunulan ...., ..., ..., ... ve ... mahallelerimizi kapsayan 886 hektar alana ait ... nolu parselasyon planı hakkında gerekli bilgilendirmelerin yapıldığı, buna göre, Belediye İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce hazırlanarak ... tarih ve ... sayılı Başkanlık oluru ile onaylanmak üzere Belediye Encümenine havalesi yapılan ...., ..., ..., ... ve ... mahallelerini kapsayan alanların imara açılması gerekli görülmediğinden ... nolu parselasyon plan dosyasının ilgili birime geldiği şekliyle iadesine" karar verildiği, bunun üzerine davacı tarafından ... tarih ve ... sayılı yazıyla davalı Ankara Büyükşehir Belediyesinden; Ankara ili, Kahramankazan ilçesi, ..., ..., ...., ... ve ... Mahallerine ait muhtelif parselleri kapsayan alanda ... sayılı parselasyon planına yönelik işlemlerin yapılmadığı, Kahramankazan Belediye Başkanlığına iade edilen parselasyon planına itiraz etmeyen malikler ve bölgede yatırım yapmayı bekleyen yatırımcılar yönüyle mağduriyetlerin oluşmaması amacıyla 5216 sayılı Kanunun 7.maddesinin 1.fıkrasının (b) bendine göre onaylı nazım imar planına uygun olarak 1 yıl içinde sonuçlandırılmayan 91057 sayılı parselasyon planının Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından resen yapılması talep edilmiştir. Bu başvuruya istinaden, davalı idarece ilçe belediyesine gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazı ile söz konusu parselasyon planı bölgesinde daha önce parselasyon planı hazırlanması, askı-ilan işlemleri, itirazların değerlendirilmesi ve karara bağlanması ile ilgili tüm işlemlerin Kahramankazan Belediyesi tarafından yürütüldüğü dikkate alındığında, parselasyon planıyla ilgili bundan sonraki işlemlerin de öncelikle bu belediyece yürütülmesi gerektiği ve bu aşamada idarelerince bir çalışma düşünülmediğinin belirtildiği, bunun üzerine parselasyon işleminin onaylanması istemiyle yapılan ... tarihli, ... sayılı başvurunun reddine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Harita Şube Müdürlüğünce tesis edilen ... tarihli, ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun "Parselasyon planlarının hazırlanması" başlıklı 18. maddesinde, "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.(...)(Ek fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) Belediye veya valiliğin; parselasyon planlarını, imar planlarının kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl içinde yapması ve onaylaması esastır. Parselasyon planı yapmamaları sebebiyle doğacak her türlü kamulaştırma iş ve işlemlerinden belediyeler veya valilikler sorumludur. (...)" hükmüne yer verilmiştir.İşlemden sonra yürürlüğe giren 22.02.2020 tarihli ve 31047 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin "Düzenleme sahalarının tespiti esasları" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, belediye encümeni kararı ile; dışında ise valilikler, il idare kurulu kararı ile 5 yıllık imar programlarına öncelik tanımak ve beldenin inkişaf ve ihtiyaç durumuna göre, imar planları ile getirilen tüm kullanım alanlarını hazır bulunduracak şekilde düzenleme sahalarını tespit etmek ve kesinleşen uygulama imar planlarına göre parselasyon planlarını yaparak yeterli miktarda parseli oluşturmak mecburiyetindedir.(2) 10/7/2019 tarihinden sonra yapılan imar planlarında kesinleşme tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde, 10/7/2019 tarihinden önce yapılmış imar planlarında 10/7/2019 tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde; düzenleme sahalarının tespit edilerek, parselasyon planlarının yapılması ve onaylanması esastır. (...)" düzenlemesine, geçici 1. maddesinde ise, "Parselasyon planının, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye encümeni kararı, dışında il idare kurulu kararı veya parselasyon planını onaylamaya yetkili idarenin onayı ile 10.07.2019 tarihinden önce onaylanmış olması halinde; parselasyon planları bu tarihten önceki imar mevzuatına göre sonuçlandırılarak tescil işlemleri yapılabilir. Bu şekilde devam eden arazi ve arsa düzenlemelerinin 10/7/2021 tarihine kadar sonuçlandırılması gerekir. Bu süre büyükşehir belediyelerinde parselasyon planının ilçe belediye encümen kararıyla onaylanmasıyla başlar. Ancak idareler istediği takdirde yürürlükteki imar mevzuatına göre parselasyon planlarını yeniden yapabilir, onaylayabilir. 10/7/2019 tarihinden önce onaylanıp da parselasyon planında imar planı değişikliği ile yapılan düzeltme ve değişiklikler sonucunda, 10/7/2019 tarihinden sonra tekrar onaylanmak zorunda kalınan parselasyon planları, yürürlükteki İmar Kanunu ve bu Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenir." düzenlemesine yer verilmiştir.5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7. maddesinin (b) bendinde ise, "Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye (…) sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe (…) belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak." büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesi sonucunda, imar planlarına uygun olarak parselasyon yapma ve onaylama yetkisinin ilçe belediyesine ait olduğu, 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin, 1. fıkrasının, (b) bendi uyarınca, ilçe belediyelerin onayladıkları parselasyon planlarını büyükşehir belediyesine göndermesi gerektiği, ancak nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde ilçe belediyesi tarafından uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarının yapılmaması durumunda uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmanın büyükşehir belediyesinin görev ve sorumluluğunda olduğu anlaşılmaktadır. Uyuşmazlık konusu alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planının ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylandığı, aradan altı yılı aşkın süre geçmesine rağmen ilçe belediyesi tarafından 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca parselasyon işleminin yapılmadığı ve alanda parselasyon işlemi yapılmayacağı yönünde ... tarihli, ... sayılı Kahramankazan Belediye Encümeni kararının alındığı, söz konusu alanda sanayi sitesi kurarak üretim ve istihdam sağlamak iradesinde olan davacının, bu alanda imar planı koşullarına uygun olarak parselasyon yapılacağı yönünde haklı beklenti içerisine girdiği görülmektedir.Bu durumda, 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin, 1. fıkrasının, (b) bendi uyarınca davalı idare tarafından öncelikle alanın bütününü kapsayan parselasyon işlemi yapılmak suretiyle yürürlükteki imar plânına uygun düzgün imar parsellerinin oluşturulması ve mülkiyet sahiplerine yapılaşabilecekleri imar parsellerini elverişli hale getirilmesi gerekirken, davacının başvurusunun reddedilmesine ilişkin mülkiyet hakkını sınırlayan dava konusu işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmamaktadır.Öte yandan, temyize konu kararda Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin 9 . maddesinin 2. fıkrasında yer alan "10/7/2019 tarihinden önce yapılmış imar planlarında 10/7/2019 tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde; (...) düzenleme sahalarının tespit edilerek, parselasyon planlarının yapılması ve onaylanması esastır." ibaresi gerekçe gösterilmiş ise de, anılan ibarenin "Parselasyon işleminin yapılmasıyla taşınmazı kamusal alanda kalan taşınmaz maliklerine yapılaşabilecekleri imar parselinin tahsis edilmesi kuraldır. 3194 sayılı Kanun hükümlerine göre imar planlarının yapılmasından sonra ilk olarak ilgili belediye encümeni kararıyla veya valilikçe parselasyon işlemi yapılması ve yapılaşmanın sağlanacağı imar parselleri oluşturulması gerekirken dava konusu düzenleme ile imar planı 10/07/2019 tarihinden önce kabul edilen tüm planlı alanlar için herhangi bir ayrım gözetilmeksizin beş yıl daha süre tanınması sureti ile mülkiyet hakkı üzerindeki kısıtlılıkların uzatılması öngörülmektedir. Dava konusu taşınmazın amacına uygun şekilde kullanılmasını ve imar mevzuatına uygun olarak yapılaşmasını süresi belli olmayacak şekilde engelleyen davalı idarelerin neden olduğu bu belirsizlik, kişisel yarar ile kamu yararı arasındaki dengeyi bozarak, mülkiyet hakkını kullanılamaz hale getirmekte, davacıyı mülkiyet hakkını kullanmaktan yoksun bırakarak sınırlamayı aşmakta ve hakkın özüne dokunan bir nitelik taşımaktadır. Bu itibarla, Kanun hükmünü aşacak şekilde mülkiyet hakkının korunması ile kamu yararı arasında olması gereken adil dengeyi davacı aleyhine bozan ve mülkiyet hakkını belirsiz süre kısıtlayarak müdahale edilmesine sebep ek bir süre öngören dava konusu yönetmeliğin 9.maddesinin 2.fıkrasında yer alan "10/7/2019 tarihinden önce yapılmış imar planlarında 10/7/2019 tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde;" ibaresinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır." gerekçesiyle Danıştay Altıncı Dairesinin 13/05/2024 tarih ve E:2020/5082, K:2024/2891 sayılı kararıyla iptaline karar verilmiş, bu kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17/04/2025 tarih ve E:2024/3034, K:2025/865 sayılı kararıyla onanmasına karar verilmiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken davanın reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.