İmar planında sağlık tesis alanı olarak belirlenen taşınmaza kamulaştırmasız hukuki el atma bedeli davasında hazine ve ilgili bakanlığın sorumluluğunun temyiz aşaması.
Özet: Davacılar tarafından, imar planında sağlık tesis alanı olarak belirlenen taşınmazlarına kamulaştırmasız el atıldığı iddiasıyla bedel tahsili talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi hazine aleyhindeki talebi reddedip Sağlık Bakanlığı aleyhindeki talebi kabul etmiş; istinaf mahkemesi ise taşınmazda hukuki el atma olgusunun gerçekleştiği ve Sağlık Bakanlığının sorumlu olduğu gerekçesiyle, davacı ve Sağlık Bakanlığı vekillerinin istinaf başvurularını esastan reddederek ilk derece mahkemesi kararını onamıştır.
5. Hukuk Dairesi         2025/7237 E.  ,  2026/1263 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/158 Esas, 2025/236 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 7. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2023/320 Esas, 2024/774 Karar
Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı Hazine yönünden reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacılar ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi davacılar vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Denizli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 17 14... parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında "sağlık tesis alanı" olarak ayrılması suretiyle kamulaştırma yapılmadan taşınmaza hukuken el atıldığını, davacının mülkiyet hakkının kısıtlandığını ileri sürerek taşınmazın bedelinin davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın imar planında sağlık tesis alanı olarak ayrıldığını imar planının belediye tarafından yapıldığını, kurumlarının sorumlu tutulamayacağını, dava konusu taşınmazdaki mülkiyet hakkının kısıtlanmadığını, bu nedenlerle davanın reddine, yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın husumet, süre, esas ve şartların oluşmaması yönlerinden reddinin gerektiğini, Hazinenin fiilen veya hukuken el atması söz konusu olmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; Sağlık Bakanlığının genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri başlığı altında sayıldığını, Sağlık Bakanlığının edindiği taşınmazların Hazine adına tescil olduğunu, davada taraf olarak gösterilmeyen bir kurum hakkında tespit hükmü kurulması mümkün olmadığını, kanundan doğan zorunluluk nedeniyle Maliye Hazinesinin dava kapsamında hasım gösterme gerekliliği hasıl olduğunu, ... lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürmüştür.
2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın imar planında sağlık tesis alanı olarak ayrılmasında davalı ... Bakanlığının talebinin olmadığını, taşınmazlar üzerinde fiili el atmanın da bulunmadığını ve hukuki el atma durumu bakımından davalı ... Bakanlığının sorumluluğunun bulunmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacılar vekilinin ve davalı ... vekilinin mahkemece tespit edilen kamulaştırmasız el atma tazminatına yönelik herhangi bir istinaf itirazlarının olmadığı, dava konusu taşınmazın Denizli Belediye Meclisinin 22.11.1986 tarihli ve 431 sayılı Belediye Meclis kararı ile onaylı 1/1000 ölçekli Uygulamalı İmar Planında "Sağlık Tesis Alanı" olarak planlı olduğu görülmekle, dava konusu taşınmaza hukuki el atma olgusunun gerçekleştiği ve bundan davalı ... Bakanlığının sorumlu olduğu anlaşıldığı bu nedenle davalı ... açısından davanın kabulüne karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı, her ne kadar bu davalarda tescil hükmü, ... lehine kurulması gerekmekte ise de hukuken sorumlu ... yanında ayrıca Maliye Hazinesinin davalı gösterilmesinin doğru görülmediği, bu nedenle davalının ... lehine davanın reddine karar verilmesinde ve davalı ... lehine vekâlet ücreti takdir edilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmediği gerekçesi ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.
2.Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arsa niteliğindeki 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında Sağlık Tesisi alanında kalan taşınmaza emsal karşılaştırması yapılmak suretiyle tespit edilen bedelin davalı idareden tahsiline karar verilmesine bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacılar vekilinin ve davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacılar vekilinden peşin alınan harcın hazineye irat kaydedilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.