2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu 10. maddesine dayalı kamulaştırma bedeli tespiti ve yol terkini davasında, istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin bölge adliye mahkemesi kararının temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, ilk derece mahkemesinin belirli bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve yol olarak tapudan terkini yönündeki kararını takiben, davacı idare ile davalı malikler ve hazinenin, kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında yapılan hatalar, objektif değer artışı, orman vasfı iddiaları ve usul eksiklikleri gibi çeşitli gerekçelerle bu karara istinaf başvurusu yapmasını, ancak bölge adliye mahkemesinin tüm bu istinaf başvurularını esastan reddederek ilk derece mahkemesi kararını onamasını içeren yargılama sürecini ele almaktadır.
5. Hukuk Dairesi         2025/9958 E.  ,  2026/1253 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/798 Esas, 2025/973 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2019/904 Esas, 2022/249 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare, davalı ..., davalı ... ve bir kısım davalılar ... vd. vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ..., davalı ... ve bir kısım davalılar ... vd. vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Çanakkale ili, ... ilçesi, ... köyü 3 40... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı taraflarca cevap dilekçesi sunulmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile Çanakkale Kadastro Mahkemesinin 2013/21 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda belli olacak hak sahiplerine ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesapta bloke edilmesine, dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmının yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare, davalı ..., davalı ... ve davalılar ... vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; ürün net gelirlerinin yüksek hesaplandığını, üretim giderlerinin brüt gelirin 1/3'ünden fazla olamayacağı kanaatiyle yapılan değerlendirmenin hatalı olduğunu, kıymet takdir kurulu raporu ile belirlenen bedelle bilirkişi raporunda tespit edilen bedel arasında oldukça fazla fark olduğunu, objektif değer artışı oranının yüksek belirlendiğini, belirlenen değer düşüklüğünü kabul etmediklerini, bedelin yüksek belirlendiğini, fen bilirkişi raporunda taşınmaz üzerinde ifade edildiği üzere irtifak hakkı bulunduğunu, tapu kaydında birçok kuruma ait kamulaştırma şerhleri bulunduğunu, ilgili kurumlara müzekkere yazılmadan, irtifak hakkı tespiti ile taşınmaz bedelinden düşülmesinin gerektiğini, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle: halihazırda taraf birliğinin sağlandığını, hasımsız açılan davada taraflar oluşturulana kadar yapılan işlemlerin geçerli olmadığını, malikler olmadan yapılan işlem ve keşfin geçerli olmadığını, taraf teşkilinin sağlandığı 2021 verileri ile hesaplama yapılması gerektiğini, diğer dosyalarda münavebeye taze soğanın münavebeye alındığını, değerin düşük hesaplandığını, en az %200 objektif değer artışı oranının uygulanması gerektiğini, mahkemece kurulacak hükümde dört ay sonrasından hükmün verildiği tarihe kadar faiz işletilmesine ve bu bedelin davacı kurumca vadeli hesapta depo etmesine karar verilmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
3.Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle: dava konusu taşınmazın orman vasfında olduğunu, rapordaki hesaplamaların hatalı olup yargılama giderleri yönünden verilen kararın yerinde olmadığını, bedelin düşük belirlendiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
4. Davalı ... istinaf dilekçesinde özetle; taraf sıfatlarının bulunmadığını, tarafın tüzel kişiliğe haiz Orman Genel Müdürlüğü olduğunu, taşınmazın orman vasfına haiz olduğunu, kamulaştırılamayacağını, kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, Çanakkale Kadastro Mahkemesinde görülen davanın kesinleşmesinin beklenilmesi gerektiğini, rapordaki hesaplamaların hatalı olup yargılama giderleri yönünden verilen kararın yerinde olmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kuru arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net ürün gelirine göre değer biçilmesinde ve kanunun 15 inci maddesine göre değerlendirmenin dava tarihine göre yapılmasında yöntem olarak bir isabetsizlik bulunmadığı, dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre uygulanan kapitalizasyon faizi oranı ile objektif değer artışı oranının uygun olduğu, taşınmazın yüzölçümü ve niteliklerine göre münavebeye alınan tarım ürünlerinin uygun olduğu, bilirkişi heyeti raporunda belirtilen münavebe ürünleri ve verilerinin resmi tarım verileri ile uyumlu olduğu, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinde belirtilen masraflarla ekonomik tarım yapılamayacağından üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ü oranında hesaplanmasında isabetsizlik bulunmadığı, taşınmazın mülkiyeti kadastro mahkemesinde ihtilaflı olduğundan 2942 sayılı Kanun'un 18 inci maddesi uyarınca işlem yapıldığı, bedelin üçer aylık vadeli hesapta nemalandırılmasına ve kamulaştırma bedeline kadastro mahkemesindeki davada verilecek kararın kesinleşme tarihine kadar yasal faiz işletilmesine karar verildiği, anılan kanun hükmü uyarınca kadastro mahkemesi dosyasının bekletici mesele yapılmamasında, davanın niteliği nazara alındığında davacı idare lehine vekâlet ücreti hükmedilmemesinde bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ..., ... ve davalılar ... vd. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş; ayrıca Anayasa Mahkemesinin 01.08.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2022/83 Esas, 2223/69 Karar sayılı kararı ile Kamulaştırma bedeline yasal faiz işletilmesi nedeniyle enflasyon karşısında oluşan değer kaybının giderilmesi mümkün olmadığı gerekçesiyle kamulaştırma bedeline yasal faiz işletilmesine ilişkin 2942 sayılı Kanun’da yer alan düzenlemeyi iptal ettiğini, bu nedenle kamulaştırma bedeline dava tarihinden ödemenin yapıldığı tarihe kadar kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı üzerinden faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
2. Davalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.
3. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Arazi niteliğindeki Çanakkale ili, ... ilçesi, ... köyü 3 40... parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin Çanakkale Kadastro Mahkemesinin 2013/21 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda belli olacak hak sahiplerine ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesapta bloke edilmesine karar verilmesi yerindedir.
3. Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda 2019 yılı ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin uygulanması, dava konusu taşınmazın belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre belirlenen kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artışı uygun görülmüştür.
4. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, istinafta ileri sürülmeyen sebeplerin temyiz aşamasında ileri sürülemeyeceği kuralına göre davalılar vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
5. Faiz bitiş tarihinin karar tarihi olarak belirlenmesi gerektiği düşünülmeksizin, mülkiyet ihtilafına ilişkin Çanakkale Kadastro Mahkemesinin 2013/21 Esas sayılı dosyasında verilecek kararın kesinleşme tarihi olarak gösterilmesi bozmayı gerektirir.
6. Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin 1.969,90 TL olduğu anlaşılmasına rağmen 450 TL'nin davalıya iadesine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davalı ... ve davalı ... vekillerinin tüm, davalılar ... vd. vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. Davalılar ... vd. vekili vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının
a) (4) numaralı bendinde yer alan "Çanakkale Kadastro Mahkemesinin 2013/21 Esas sayılı dosyasından verilecek kararın kesinleşme" ibaresinin hükümden çıkartılması, yerine "karar tarihi olan 21/04/2022" ibaresinin yazılması,
b) (11) numaralı bendinde yer alan "450,00 " sayısının çıkartılması, yerine "1.969,90" sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Bir kısım davalılardan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.