Faktöring şirketi tarafından edinilen kayıp çekin istirdadı davasında kötü niyetli ciro zinciri ve sahte belge bulguları.
Özet: Bu hukuki uyuşmazlık, davacı şirketin kargoda kaybolduğunu iddia ettiği 275.000 TL bedelli çeki, iyi niyetle ve finansal kiralama kanunu gereği edindiğini savunan davalı faktoring şirketinden geri alma talebini konu almakta olup; bilirkişi raporu, davalı şirketin çeki devraldığı cirantanın vergi dairesi kayıtlarına göre gerçek ticari faaliyeti olmayan ve sahte fatura ticareti yapan bir firma olduğunu, silsiledeki başka bir cirantanın da sahte belge düzenleme incelemesinde bulunduğunu tespit ederek, davalı faktoring şirketinin çeki edinirken gerekli istihbarat araştırmasını ve özeni göstermediği yönünde şüphe uyandırmıştır.
T.C.
İSTANBUL8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2025/298 EsasKARAR NO : 2026/450DAVA : Çek İstirdadıDAVA TARİHİ : 10/03/2025KARAR TARİHİ : 10/06/2026Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan Çekin İstirdadı davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...bank ... Şubesi olan ... çek seri numaralı 31/10/2024 tarihli 275.000,00 TL bedelli, keşidecisi ... A.Ş., lehdarı müvekkil ... Şti. olan çekin davalı şirketten istirdadı ile davacıya geri verilmesini ve çekle ilgili icra takibi başlatılması halinde takibin tedbiren ve teminatsız olarak durdurulmasını , yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini taleple dava etmiştir.SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri olması gerektiğini bu sebeple davanın usulden reddine karar verilmesini, ayrıca 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesine uygun hareket eden ve Yargıtay kararları ile TK 792 ve 687’nin açık metni gereğince davalı Şirketin tamamen iyi niyetli olarak dava konusu çeke sahip olduğu; durumun aksinin, yani davalı şirketin kötüniyetle ve bilerek davacının zararına sebebiyet vermek amacıyla çeki iktisap ettiğinin davacı tarafından kanıtlanması gerektiğini ve fakat davacı tarafından bunun kanıtlanamadığı, davanın esas yönünden de reddine, karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava; TTK'nın 792. Maddesi ile 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/3. maddesi gereğince çekin istirdadı istemine ilişkindir.Sakarya ... Ticaret Mahkemesinin ... gün ve ... esas ve...karar sayılı Yetkisizlik kararı sonucu mahkememize tevzi edilerek ilgili esasına kaydedilmiştir.Davacı yanca, çek sureti, kargo evrakı, cari hesap ekstresi, watsap yazışmaları, faturalar ve arabuluculuk son oturum tutanağı ibraz olunmuş; ... CBS'nin ... Sor. sayılı dosyası ile BA/BS formları, Vergi Dairesi yazı cevapları ile Vergi Tekniği Raporu ilgili Vergi Dairelerinden celbedilmiştir.... CBS ...soruşturma sayılı dosyasının incelenmesinde; dosyamız davacısının davaya konu çekin çalındığından/kaybolduğundan bahisle kargo şirketi çalışanları hakkında gerekli işlemlerin ve araştırmaların yapılarak kamu davası açılmasını talep ettikleri, şüpheli ... hakkında ... Sulh Ceza Hakimliğinin 29/09/2025 tarihli, ...D.İş sayılı kararı ile şüpheli hakkında yakalama kararı verildiği, dosyanın müzekkere tarihi itibarı ile bu aşamada olduğu, iddianame tanzimi üzerine açılmış bulunan bir ceza davası bulunmadığı görülmüştür.Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar incelenmiş, daya konu çekin davalı faktoring şirketi tarafından faktoring kurallarına riayet edilerek istihbarat araştırması yapılmak suretiyle iktisap edilip edilmediğinin tespiti noktasında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.Mahkememizce görevlendirilen bilirkişi 30/10/2025 tarihli raporunda; davacı, davalı ve dava dışı cirantaların arasındaki ticari ilişki durumları hakkında bilirkişi raporuna konu tespit ve değerlendirmelerin dosyada mevcut bilgi, belge ve vergi daireleri tarafından gönderilen Ba-Bs bildirimleri üzerinden yapıldığını, dava konusu çekin ...Şirketi tarafından davacı adına keşide edilen ...bank ... Şubesine ait ... numaralı 31/10/2024 vadeli 275.000,00 TL bedelli, çekin olduğu, dava konusu çekin ciro silsilesinin ve ticari ilişki durumlarının detayları inceleme ve tespitlerinin raporun 3.3 bölümünde yapıldığı, yapılan tespitlerin özetinin aşağıdaki gibi olduğu; dava konusu çekin dava dışı dava dışı .... A.Ş. tarafından davacı .... Şti adına keşide edildiği, (tarafların arasında ticari ilişki olduğu) dava konusu çekin davacı ... Şti. tarafından dava dışı ... Ltd. Şti’ne ciro edilerek kargo ile gönderildiği sırada kaybolduğunun davacı tarafından bildirildiği, (tarafların arasında ticari ilişki olduğu) dava konusu çekin davacı ...Ltd. Şti. tarafından dava dışı ...Tic. Ltd. Şti.’ne ciro edildiğinin görüldüğü, (tarafların arasında ticari ilişki olmadığı) dava konusu çekin ... Tic. Ltd. Şti. tarafından dava dışı ... Şti.' ne ciro edildiği, (tarafların arasındaki ticari ilişkinin varlığının ispata muhtaç olduğu) davalı faktoring şirketinin alacağı temlik aldığı ... Şti.‘nin gerçek bir ticari faaliyetinin olmadığı, firmanın asıl amacının sahte belge (fatura) ticareti olduğunun vergi dairesi tarafından tespit edildiği, firmanın çeki ciro yoluyla aldığı ...Tic. Ltd. Şti.’ninde sahte belge düzenleme sebebiyle incelemeye alındığı, davalı ... A.Ş. ile dava dışı... Şti. arasında gerçekleştirilen faktoring işlemine yönelik 6361 sayılı Kanunun 9/2 ve Yönetmeliğin 5/1.maddesi uyarınca Son ciranta olan dava dışı ...Ltd. Şti firmasının mali gücü, ödeme kapasitesi, moralitesinin araştırılmadığı, ticari itibarinin ve geçmişe yönelik ticari ilişkilerinin incelenmediği ve kontrol edilmediği, bu bağlamda anılan yasa ve yönetmelik hükümleri uyarınca faktoring şirketinin üzerine düşen özen yükümlülüğünü yerine getirmediği, davalı ... A.Ş. tarafından çekin keşidecisine başvurarak borcun teyit edildiği, fatura bilgilerinin merkezi fatura kaydı sistemine kaydedilmesi suretiyle faturanın mükerrer olmadığının kontrolünün yapıldığına dair belge sunulmadığı, şeklinde görüş bildirmiştir.Davalı vekilinin itirazlarının ve dosyaya kazandırılan yeni bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi bakımından bilirkişiden ek rapor alınmasına karar verilmiş, bilirkişi tarafından sunulan 22/02/2026 tarihli ek raporda; 6361 sayılı Kanun’un 9/2. maddesi ile Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 5/1. maddesi uyarınca faktoring şirketinin müşteri hakkında yeterli ve etkin bir istihbarat çalışması yapma, ticari faaliyetinin gerçekliğini araştırma ve işlemin ekonomik dayanağını irdeleme yükümlülüğü bulunduğunu, her ne kadar Vergi Tekniği Raporu 17.02.2025 tarihinde düzenlenmiş ise de, raporda yer verilen tespitlerin geçmiş dönemlere ilişkin olduğunun anlaşıldığı, mevcut veriler dikkate alındığında, müşteri şirketin fiziki kapasitesi, mali hareketleri ve fatura hacmi arasındaki açık uyumsuzluğun basit bir ekonomik analiz ve kapsamlı bir istihbarat çalışması ile tespit edilebilir nitelikte olduğu, raporun 3.2 maddesinde detaylarıyla açıklanan tespitler değerlendirildiğinde Faktoring şirketinin mevzuatta öngörülen özen ve araştırma yükümlülüğünü yeterli düzeyde yerine getirdiği hususunun ispata muhtaç olduğu şeklinde tespitlerin bulunduğu görülmüştür.Davacı şirketin keşidecisi ... Tic. A.Ş. olan,....bank ... Şubesine ait ... çek nolu, 31/10/2024 keşide tarihli ve 275.000,00 TL bedelli çekin lehtarı olduğu, mezkur çeki aralarında ticari ilişki bulunan dava dışı ... Ltd. Şti.'ye gönderilmek üzere ... Kargoya teslim ettiği, çekin kargo aşamasında kaybolduğunu belirterek iadesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.6102 sayılı TTK'nın 792. maddesine göre "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür" ile,6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanununun 9/3. Maddesine göre,"Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoringşirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." şeklinde hükümler bulunduğu görülmüştür.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/3. maddesi, faktoring işleminin, müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafının dışında kalan kambiyo borçluları bakımından uygulanabilecek bir hüküm olduğu, başka bir anlatımla, faktoring işleminin dışında bir kambiyo borçlusu varsa (keşideci, lehdar veya ciranta) onlar hakkında 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. maddesi hükmünün uygulanacağı, dava konusu olayda uyuşmazlık faktoring ilişkisinin tarafları dışında olduğundan 6361 sayılı Yasa'nın 9/3. Maddesinin uygulanması gerektiği, faktoring şirketinin sorumlu olabilmesi için, taraflar arasındaki ilişkiyi biliyor ve kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olması gerektiği, bile bile borçlu zararına hareketin varlığının senetle ispatının aranmadığı, borçlunun, hamil olan davalılara karşı kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiğini, kambiyo senedinin bedelsiz olduğunu bilebilecek durumda olduğunu tanık dâhil her türlü delille ispat edebileceği, bununla birlikte, ispat yükünün senet borçlusunun üzerinde olup, borçlu tarafından hem def’îlerin varlığı, hem de bunların senedi iktisap ederken hamil tarafından bilindiğinin ispatlanmasının gerektiği, bu itibarla somut olay incelendiğinde, davalı faktoring şirketinin müşterisi olan dava dışı... Şti'nin ... Vergi Dairesi tarafından mahkememize sunulan 14/07/2025 tarihli cevabi yazı içeriğinden Vergi Müfettişi tarafından düzenlenen raporda ilgili şirket tarafından tanzim edilen faturaların sahte olduğunun anlaşılması nedeniyle 08/11/2024 tarihinde hakkında re'sen terk işlemi yapıldığı, her ne kadar faktoring işlem tarihi olan 19/08/2024 tarihinde faktoring müşterisi hakkında Vergi Dairesi tarafından yapılmış bir re'sen terk kaydı bulunmasa ve faktoring müşterisi tarafından düzenlenen faturanın şirketin faaliyet alanı ile uyumlu olduğu görülse de, 19/08/2024 faktoring işlemi ile 19/08/2024 fatura tarihinin aynı gün olduğu, bu durumun davalı faktoring şirketinde şüphe yaratması gerektiği keza fatura konusu hizmetin teslim edildiğine dair bir belgenin faktoring şirketine sunulmadığı, davalı faktoring şirketinin bu yönde gerekli araştırmaları yapmadığı, vergi inceleme raporu tarihi ile dava dışı müşteri şirketin vergi kaydının re'sen terk tarihi faktoring işleminden sonra da olsa bu yönde eksik araştırma yapması ve belge talep etmemesi davalı şirketi sorumluluktan kurtaramayacağı analaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı tarafça açılan davanın KABULÜ ile; dava konusu Keşidecisi ... Tic. A.Ş. olan, ...bank ...Şubesine ait ... çek nolu, 31/10/2024 keşide tarihli ve 275.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdatı ile davacıya VERİLMESİNE,2-Alınması gereken 18.785,25-TL nispi karar ve ilam harcından peşin olarak yatan 4.696,32-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 14.088,93-TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 4.696,32-TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600,00-TL arabuluculuk giderinin davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 45.000,00-TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,5-Davacının yaptığı ilk masraf 615,40 TL, bilirkişi ücreti 12.500,00 TL, posta gideri 1.216,00 TL olmak üzere toplam 14.331,40 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,6-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE, 7-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA, Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda, HMK'nın 341/1 ve 345. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 10/06/2026Katip e-imzalıdır Hakim e-imzalıdır***Bu evrak, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır