kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, taşınmaz değerleme, objektif değer arttırıcı unsurlar ve faiz hesaplamaları üzerine davacı idarenin temyiz itirazlarının incelenmesi.

Kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, taşınmaz değerleme, objektif değer arttırıcı unsurlar ve faiz hesaplamaları üzerine davacı idarenin temyiz itirazlarının incelenmesi.

Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti davasında, Bölge Adliye Mahkemesi ilk derece mahkemesi kararını istinaf üzerine inceleyerek, taşınmazın değeri ile yapı ve ağaç bedeli tespit yöntemlerini genel olarak uygun bulmakla birlikte, davalı lehine usuli kazanılmış hakka riayet edilmeyerek bakiye kamulaştırma bedelinin hatalı hesaplandığı, acele el koyma bedeli de dahil olmak üzere tüm bedele faiz işletilmesinin yerinde olmadığı ve bozma sonrası kararlarda avukatlık asgari ücret tarifesinin uygulanmasına ilişkin usul hataları tespit ederek, ilk derece mahkemesi kararını kaldırmış ve yeniden hüküm kurarak davayı kabul etmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/14671 E. , 2026/1179 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/3257 Esas, 2025/1571 Karar

KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/1 Esas, 2023/243 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kocaeli ili, ... ilçesi, ... köyü 3613 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; acele kamulaştırma bedelinin düşük olduğunu, taşınmazın gerçek değerinin tespiti gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi heyetince objektif değer arttırıcı unsur olarak kabul edilen raporda yazılı taşınmazın özellikleri, kapitalizasyon faizinin belirlenmesine esas unsurlar olduğu gözetilmeden, bilimsel yolla elde edilen bedele, ayrıca %85 objektif değer arttırıcı unsur sebebiyle ilave yapılarak kamulaştırma bedelinin fazla arttırıldığını, Yargıtay kararları gereği münavebeye esas alınan ürünlerin ortalama verimlerinin dikkate alınması gerektiği, ödenen bedellere ilişkin yeniden faiz istenmesinin mükerrer ödemeye sebebiyet vereceğini, bu nedenle kararın düzeltilmesi gerektiğini, ağaç ve yapı bedellerinin fahiş hesaplandığını ileri sürerek, yerel mahkeme kararının bedel yüksekliği sebebiyle kaldırılmasını, müvekkil idarenin her türlü harçtan muaf olması sebebiyle teminatsız olarak icranın ertelenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, dava konusu taşınmazın arazi vasfında olduğu, buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının yerinde olduğu, dava konusu taşınmaz üzerindeki yapılara ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayınlanan Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkındaki Tebliğ'e göre metrekare birim fiyatı uygulanıp yıpranma payı da düşülerek, ağaçlara ise yaş, cins ve verim durumlarına göre usul ve kanuna uygun değer biçildiğinin anlaşıldığı, ancak ilk kararı istinaf etmeyen davalı yönünden davacı lehine usuli kazanılmış hakka riayet edilmeyerek bakiye kamulaştırma bedelinin bu davalı yönünden 147.897,76 TL olarak hesaplanması gerekirken 150.934,58 TL olarak hesaplanması, ilk karar ile derhal ödenmesine karar verilen 147.897,76 TL'lik kısma dava tarihinden ilk karar tarihine kadar faiz işletilmesi gerekmekte ise de acele el koyma ile ödenen kısımda dahil edilmek suretiyle tüm bedele ikinci karar tarihine kadar faiz işletilmesinin yerinde görülmediği, ayrıca 03.10.2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 2 inci maddesinin üçüncü fıkrasında bulunan "Hangi sebeple olursa olsun, temyiz veya istinaf başvurusu üzerine verilen bozma veya kaldırma kararı sonrasında hükmolunan yargı kararlarında, hükmün verildiği tarihte yürürlükte olan Tarife esas alınır." hükmü gereği davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.