hazinenin kadastro öncesi zilyetlikle iktisap iddiasıyla açtığı tapu iptali ve tescil davasında, toprak tevzi belgelerinin ve zilyetliğin yeterince araştırılmaması nedeniyle yeniden keşif kararı.

Hazinenin kadastro öncesi zilyetlikle iktisap iddiasıyla açtığı tapu iptali ve tescil davasında, toprak tevzi belgelerinin ve zilyetliğin yeterince araştırılmaması nedeniyle yeniden keşif kararı.

Özet: Hazine tarafından açılan kadastro öncesi tapu iptali ve tescil davasında, yüksek mahkeme, alt mahkemelerin davalıların taşınmazı zilyetlikle edinme şartlarının oluşup oluşmadığına dair yeterli araştırma yapmadığına hükmetmiştir. Özellikle toprak tevzi çalışmalarına ilişkin evraklar ile zilyetlik olgularının maddi kanıtlara dayalı olarak eksiksiz bir şekilde belirlenmediği, bu nedenle yerel ve teknik bilirkişilerin katılımıyla yeniden keşif yapılarak taşınmazın geçmişi, zilyetliğin başlangıcı ve kullanımı hakkında detaylı bir inceleme yapılması gerektiği belirtilerek yerel mahkeme kararı bozulmuştur.

1. Hukuk Dairesi 2025/2655 E. , 2026/1252 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2022/404 E., 2024/1996 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Sarıkamış 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2017/33 E., 2021/475 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

-K A R A R-

Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.

Kadastro sonucunda; Kars ili, Sarıkamış ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 1 39... parsel sayılı 14994,04 metrekare yüz ölçümündeki taşınmaz Hazine adına kayıtlı Aralık 1963 tarih, 1 sıra numaralı tapu kaydı ve vergi kaydı dayanak alınarak ve Toprak Tevzi çalışması sonucu tapunun tesis tarihine kadar eklemeli zilyetlikle iktisap şartlarının şahıslar lehine oluştuğu edinme kısmında açıklanmak suretiyle ..., ..., ... adlarına tespit ve tescil edilmiştir.

Davacı Hazine vekili; 1 39... parsel sayılı taşınmazın Toprak Tevzi Komisyonunun yaptığı çalışmada Hazine adına kayıtlandığını, ancak kadastro tespiti sırasında tablendikatif listesi dikkate alınmaksızın şartları oluşmadığı halde davalılar adına tespit ve tescil edildiğini ileri sürerek tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili; dava konusu taşınmazın 100 yıldan fazla süredir davalıların zilyetliğinde olduğunu, taşınmazın Hazine ile ilgisinin bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmazın çayır vasfında olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, kararın davacı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; çekişmeli taşınmazın Hazine tapusunun oluşturulduğu tarihe kadar 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 46/1 ve 14. maddelerinde öngörülen zilyetlikle mülk edinme koşullarının davalı taraf yararına gerçekleştiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Hemen belirtilmelidir ki; dava konusu taşınmaz, 4753 sayılı Kanun uyarınca oluşturulan tapu kaydı ve vergi kaydı esas alınarak kaydın tesis tarihine kadar davalılar yararına iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davalı adına tespit edilmiş olup bu şekilde oluşan tapu kayıtlarının kapsamında kalan yerlerin, tapu kaydının oluştuğu tarihe kadar zilyetleri yararına iktisap koşullarının gerçekleşmesi halinde, zilyetleri adına tescile karar verileceği 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 46/1. maddesinde düzenlenmiştir. Bu durumda, anılan Yasa maddesi uyarınca, tapu kaydının oluştuğu tarihe kadar davalı taraf yararına zilyetlikle iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması gerekir.

Somut olayda; Mahkemece, çekişmeli taşınmazda davalı taraf lehine 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14... /1. madde koşullarının oluştuğu gerekçesi ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de bu hususta yeterli araştırma ve inceleme yapılmamış, toprak tevzi çalışmaları sırasında taşınmazla ilgili işlemlere ilişkin evrak ve belirtmelik tutanağı ve dayanakları eksiksiz olarak getirtilmemiş, çekişmeli taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetlik maddi olaylara dayalı olarak sorulup kesin olarak saptanmamıştır.

Hâl böyle olunca; sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle; belirtmelik tutanakları, belirtmelik haritası, toprak tevzi haritası, tablendikatif cetveli, dayanak kayıtlar ve komşu parsellere ait kadastro tespit tutanakları ve dayanakları eksiksiz ve okunaklı olarak getirtilerek dosyasına konulmalı, bundan sonra mahallinde, elverdiğince yaşlı (taşınmazların tespitine esas tapu kayıtlarının oluşumundan öncesini bilebilecek yaşta), tarafsız ve yöreyi iyi bilen şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve fen bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve keşifte, yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın öncesinin ne olduğu, kimden kime kaldığı, zilyetliğin ne zaman başladığı, taşınmazın kim tarafından ne zamandan beri kullanıldığı hususlarında maddi olaylara dayalı bilgi alınmalı, çekişmeli taşınmazın belirtmelik tutanağı ve dayanak kayıtları mahalli bilirkişiler aracılığı ile zemine uygulanarak kapsamları belirlenmeli; keşifte alınan beyanlar komşu parsellerin tutanak ve dayanağı kayıtlar ile denetlenmeli; ziraat bilirkişisi kurulundan çekişmeli taşınmazın önceki ve mevcut niteliğini, toprak yapısını, eğimini, bitki desenini ve komşu parseller ile nasıl ayrıldığını açıklayıp tarımsal niteliğini belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı ve gerekçeli rapor istenmeli; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisine taşınmazı kapsayan hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak dava konusu taşınmazı hava fotoğraflarında gösteren ve taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğunu ve arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten rapor düzenlettirilmeli; fen bilirkişisinden toprak tevzi paftası ile kadastro paftasını çakıştırmalı olarak gösteren, kayıt uygulamasını ve keşfi takibe elverişli rapor alınmalı; belirtilen şekilde yapılan uygulama sonunda davalı taraf yararına edinme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenmeli, bundan sonra toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Mahkemece, değinilen hususlar gözardı edilerek ve eksik inceleme ile yetinilerek yazılı şekilde hüküm tesisi doğru değildir.

Davacı Hazine vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenden ötürü yerindedir. Kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz eden davacı Hazine harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 19.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.