Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin, ticari vekalet sözleşmesinden kaynaklanan nohut ekini sel zararı tazminat talepli davasında verdiği gerekçeli karar.
Özet: Diyarbakırda nohut ekili tarlasının 2024 Mart ayında aşırı yağışlar sonucu sel basmasıyla ürünlerinin tamamen zarar görmesi üzerine davacı, TARSİM tarafından düzenlenen devlet destekli bitkisel ürün sigorta poliçesi kapsamında tazminat ödenmesini talep etmiş; davalı sigorta şirketi ise hasarın poliçe başlangıcından önce veya iddia edilen tarihte hiç gerçekleşmediğini savunarak davanın reddini istemiş, ancak mahkemece alınan bilirkişi raporları, sigorta ettirilen alandaki tohumluk nohut ürününün sel nedeniyle oluşan kaybının %8 muafiyet sonrası 210.888,80 TL olduğunu tespit ederek, uyuşmazlığın sigorta poliçesinden kaynaklanan tazminat ödenip ödenmeyeceği noktasında yoğunlaştığını ortaya koymuştur.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.
DİYARBAKIR
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLLERİ :
DAVALI :
VEKİLLERİ :
DAVA : Tazminat (Ticari Nitelikteki Vekalet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/12/2024
KARAR TARİHİ : 02/06/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Nitelikteki Vekalet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin Diyarbakır İli, Ergani İlçesi, ... Köyü Ada:...Parsel...sayılı taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın tamamına müvekkili tarafından nohut ekildiğini, müvekkili tarafından ekildiğine dair bilgi çiftçi kayıt sisteminin mevcut olduğunu, müvekkilin taşınmaza ektiği nohut bitkisinin ...Tarih ...Poliçe Numaralı Poliçe ile dolu, fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem, sel ve su baskını, yaban domuzu zararı, taşıt çarpması risklerine karşı sigorta poliçesi tanzim ettirdiğini ve müvekkilin sigorta primlerini ödeyerek poliçe kapsamında üzerine düşen edimi ifa ettiğini, müvekkilin taşınmazına nohut ekimi yaptıktan ve ürünler filizlenmeye başladıktan sonra 2024 yılında Mart ayında ilçede süregelen aşırı yağışlardan kaynaklı olarak tarlasını su basması nedeniyle ürünlerinin tamamının zarar gördüğünü, müvekkili tarafından riziko gerçekleştikten sonra TARSİM'e başvurarak ödeme yapılmasını talep ettiğini ancak müvekkiline herhangi bir ödeme yapılmadığını, Bunun üzerine ...tarihinde ...arabuluculuk dosya numaralı dosyası ile arabulculuk yoluna başvurulduğunu, . Davalı taraf ile yapılan arabuluculuk görüşmelerinden de olumlu bir sonuç alınamadığını, arabuluculuk süresi anlaşamama olarak kapatıldığını, açıklanan bu nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla HMK 107 maddesi gereğince belirsiz alacak davası olarak şimdilik 100,00TL sigorta tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte ödenmesine, Vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Diyarbakır ili Ergani İlçesinde Merkez/ Merkez- Bereketli mahallesi ...no lu parselde kayıtlı Nohut(Sertifikalı Tohumluk) tarlası için ...adına ...numaralı bitkisel ürün poliçesi, 40.2 da alan ve 150 kg/da verim ile 47.5 TL birim bedel beyanıyla, ...başlangıç ve ...bitiş tarihli olarak, tanzim ettirildiğini, Poliçe için ...tarihlerinde sel ve su baskını hasarı olduğu gerekçesi ile ...tarihinde TARSİM’e hasar ihbar bildirimi yapmıştır. Görevlendirilen eksperler tarafından ...tarihinde yapılan ekspertiz çalışması incelendiğinde; sigortalı alanlardaki üründe poliçe başlangıcından (teminat başlamadan) önce sel su baskını hasarı meydana geldiğini tespit edilmiş ve hasar dosyası hasar oranı %0 olarak kapatıldığını, yapılan arazi incelemeleri ve meteoroloji verileri incelendiğinde hasar tarihi olan ...tarihinde sel ve su baskını meydana gelmediğini, gerek yapılan arazi çalışması gerekse meteoroloji raporunda bulunan veriler söz konusu poliçeli parselde hasar tarihi olan ...tarihlerinde sel ve baskını hasarında vuku bulmadığı tespit edilmiş ve hasar dosyası hasarsız olarak kapatıldığını, haksız davanın reddi ile dava masrafları ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
DELİLLER ;
1-Mahkememizce bilirkişi heyetinden aldırılan ...tarihli kök raporda;Dava konusu... ada/parsel no'lu taşınmazın 40.200.-dekarlık alanın sigorta ettirildiği,7.616,04.-TL Sigorta Prim Tutarına karşılık olarak 286.425,00.-TL.olarak Sigorta bedeli üzerinden ...no'lu poliçenin tanzim edildiği, taşınmazda ekili olan tohumluk nohut bitkisinde su baskını nedeniyle oluşan, tohumluk nohut ürünün kaybın parasal değerinin hesaplanmasında; toplam alanın 40.200.-da------286.425,00.-TL.olarak hesaplandığı, dava konusu ....ada/parsel no’lu taşınmaz için; 286.425,00.-TL.% 8 Muafiyet bedeli=22.914,00.-
TL=263.512,00.-TL.Tohumluk Nohut Ürünü Zararı oluştuğu kanaatine varıldığı, sadece Tohumluk Nohut Ürünündeki verim kaybı oranı dikkate alınmış ve hesaplamalar yapıldığı anlaşıldı.
2-Mahkememizce bilirkişi heyetinden aldırılan ...tarihli ek raporda; Dava konusu ...parsel no” lu taşınmazda ekili olan Tohumluk Nohut bitkisinde Su Baskını nedeniyle oluşan, Tohumluk Nohut ürünün kaybın parasal değerinin Hesaplanmasında Toplam alanın 40.200.-da -229.140,00.-TL olarak hesaplandığı, Dava konusu ...ada/parsel no'lu taşınmaz için; 229.140,00.-TL. %8 Muafiyet bedeli =18.251,20.-TL = 210,888,80.-TL. Tohumluk Nohut ürünü zararı oluştuğu kanaatine varıldığı anlaşıldı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava, Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigorta poliçesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.
Sigorta sözleşmeleri 6102 sayılı TTK'da zarar sigortaları ve can sigortaları olarak ikili ayrıma tabi tutulmuştur. Zarar sigortaları, bir kimsenin sigorta sözleşmesinde belirlenen rizikonun gerçekleşmesi sonucu mal varlığında meydana gelen zararın, sözleşmede öngörüldüğü şekilde sigorta bedeli ile sınırlı olarak tazmin edilmesine yönelik sigortalardır. Bu nedenle zarar sigortalarında sigortacının zararın karşılanması için yapacağı ödeme "sigorta tazminatı" olarak adlandırılır. Zarar sigortalarında amaç sigortalının uğradığı gerçek zararı tazmin etmektir. Bu nedenle sigorta sözleşmelerinde zenginleşme yasağı ilkesi geçerlidir. Bu ilke uyarınca sigortacı, sigorta bedeli ile sınırlı olarak sigortalının gerçekten uğradığı zararı tazmin eder.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ nun “Sigortanın kapsamı” başlıklı 1409. maddesinde; “Sigortacı, sözleşmede öngörülen rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumludur. Sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminatı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir.” düzenlemesi yer almaktadır. Sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bir kaçının sigorta sözleşmesi kapsamı dışında kaldığını ispat yükü sigortacıya aittir (6102 sayılı TTK m. 1409/2).
Zarar sigortası kapsamında yer alan bir sigorta türü de tarım sigortalarıdır. Tarım sigortaları 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu ile özel olarak düzenlenmiştir. Kanunun amacı ise 1. maddede “Bu Kanunun amacı; üreticilerin bu Kanunda belirtilen riskler nedeniyle uğrayacağı zararların tazmin edilmesini temin etmek üzere, tarım sigortaları uygulamasına ilişkin usûl ve esasların belirlenmesidir” şeklinde ortaya konulmuştur.
Hangi risklerin teminat kapsamına alınacağı sözleşme tarihinde yürürlükte olan 5363 sayılı Kanun’un12. maddesinde “Kapsama alınacak bitkiler, bitkisel ürünler ve seralar, tarımsal yapılar, tarım alet ve makineleri ile çiftlik hayvanları için kuraklık, dolu, don, sel, taban suyu baskını, fırtına, hortum, deprem, heyelan, yangın, kaza ve zararlılar ile hayvan hastalıklarının neden olacağı zararlar ve/veya tarım sektörü bakımından önemli görülecek diğer risklere ilişkin teminatlar Bakanlar Kurulunca belirlenir” şeklinde düzenlenmiştir. Buna göre tarım sigortaları bitkiler, bitkisel ürünler ve seralar, tarımsal yapılar, tarım alet ve makineleri ile çiftlik hayvanları için yapılabilmekte ve bunların maruz kalabileceği kuraklık, dolu, don, sel, taban suyu baskını, fırtına, hortum, deprem, heyelan, yangın, kaza ve zararlılar ile hayvan hastalıklarının neden olacağı zararlar ve/veya tarım sektörü bakımından önemli görülecek diğer riskler arasından Bakanlar Kurulunca belirlenecek olan riskler teminat kapsamına alınacaktır.
TTK'nun 1420. Maddesine göre, "Sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve 1482. madde hükmü saklı kalmak üzere, sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar." hükmünün bulunduğu, Devlet Destekli Bitkisel Ürün Sigortası Genel Şartları tazminatın ödenmesi başlıklı B7 maddesine göre hasar dosyasının tamamlanmasından sonra, kesinleşmiş olan tazminat miktarının en geç 30 gün içinde sigortalıya ödeneceği, aynı maddenin 3. Fıkrasında ise "Tazminat, her halükarda, hasat tarihinden önce ödenmez." hükmü mevcuttur.
Davalı TARSİM vekilinin cevap dilekçesinde ise davacının sigorta poliçesi kapsamında ...tarihinde sel ve su baskını olduğu gerekçesiyle ...tarihli hasar ihbar bildiriminde bulunduğu bunun üzerine sahada yapılan hasar incelemesinde toprak yüzeyde herhangi bir su birikintisi olmadığı, bitki kökleri, gövdesi ve yapraklarının sağlam olduğu, sel baskınına ilişkin herhangi bir veri bulunmadığı tespit edilmekle hasar oranı % 0 kabul edilerek talebin reddedildiği ve davanın da bu sebeple reddi gerektiğinin savunulduğu anlaşılmıştır.
Buna göre davacıya ait 2024 yılı ÇKS kayıtlarının incelenmesinden, Diyarbakır İli, Ergani İlçesi Bereketli Mahallesi ...ada ...parsel nolu taşınmazın kullanım şeklinin nohut üretimine ilişkin olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır.
Tapu kayıt örneklerinin incelenmesinden, Diyarbakır İli, Ergani İlçesi Bereketli Mahallesi ...ada ...parsel nolu taşınmazın alanının 80.402,92 m2 olduğu, davacının kullanım alanın ise 40.200,96 m2 olduğu, davacının ilgili taşınmazda malik olduğu ve de ÇKS kayıtları ile malik sıfatı ile kullanılan alanın uyumlu bulunduğu anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığa konu edilen poliçenin incelenmesinden ise, ...numaralı Bitkisel ürün poliçesine göre ...ada/...parsel no'lu taşınmazın 40.200 dekarlık alanı ve 150-Kg/da Verim ile 47,50-TL birim bedel beyanı ile ...başlangıç ve ...bitiş tarihli olarak tanzim edildiği görülmüştür. Ayrıca poliçelerde daini mürtehin kaydı bulunmadığı tespit edilmiştir.
2022 yılı Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Genel Şartlarının "Sigortanın Konusu" başlıklı A.1 maddesinde, "Bu sigorta ile Tarım Sigortaları Havuzu, 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu'nun 12'nci maddesine istinaden, Cumhurbaşkanı kararı ile kapsama alınan risklerin, Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) kayıtlı kuru tarım alanlarında üretimi yapılan buğday, arpa, çavdar, yulaf, ritikale, nohut, kırmızı mercimek ve yeşil mercimek ürünleri ile bu ürünlerin sertifikalı tohumluk ürünlerinde köy genelinde doğrudan neden olacağı verim kaybı, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Tarım Sigortaları Havuzu verileri esas alınarak tespit edilen eşik verim değerine kadar teminat altına alır. Sigortalının poliçede belirtilen parseline özgü verim kayıp talepleri dikkate alınmaz." düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan yasal düzenlemeden de açıkça anlaşılacağı üzere poliçenin düzenlenmesinde sigorta yaptıracak kişinin ÇKS kayıtlarının esas alınacağı belirtilmiştir.
Davacının Diyarbakır İli, Ergani İlçesi Bereketli Mahallesi ...ada ...parsel nolu taşınmaza ilişkin olarak Mahkememizce ...tarihli müzekkere cevabında Ergani ilçesine ilişkin meteoroloji verilerinin yer aldığı görülmüş, hem gün içinde saatlik bazda hem de aylık yağış yüzdelerinin ayrı ayrı tablolar halinde sunulmuş olduğu tespit edilmiş, buna göre Mahkememizce resen yapılan incelemede hasarın meydana geldiğinin belirtildiği ...tarihi itibariyle yağış oranının saatlik olarak dahil olmak üzere yüzde sıfır olduğu anlaşılmıştır.
Davacının tazminat alacağının bulunup bulunmadığının hesaplanması için ziraat mühendisi ve sigortacı bilirkişilerden oluşan 3 kişilik heyet tarafından dosyaya sunulan ...tarihli rapor ve tarafların itirazlarının karşılanması amacıyla yeniden alınan ...tarihli ek raporlarda davacının su baskını nedeniyle % 100 oranında ürün kaybı oluştuğunun belirtildiği ancak hasar ihbar tarihi itibariyle her iki raporda da meteoroloji verilerinin değerlendirilmediği görülmüş bu nedenle raporlar hükme esas alınmamış Mahkememizce resen yapılan değerlendirme neticesinde dosya arasına sunulan Meteoroloji Genel Müdürlüğü verileri uyarınca hasar ihbar tarihi itibariyle yağış tespit edilemediği anlaşıldığından açılan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM; Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 732,00 TL maktu harcın peşin alınan 4.027,60 TL harçtan düşümü ile artan 3.295,60 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana geri verilmesine,
3-Davacının karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 210.888,80 TL üzerinden takdir edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde HMK'nın 345. maddesi uyarınca, mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak (HMK'nın 343. maddesi) ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamen ödemek (HMK'nın 344. maddesi) suretiyle, Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.
Katip Hakim