Yargıtay tarafından incelenen tapu iptali ve tescil davasında, eksik olduğu anlaşılan mahkeme dosyasının zayii olup olmadığının tespiti ve 4473 sayılı kanun uyarınca ihyası için araştırma yapılması amacıyla yerel mahkemeye geri çevirme kararı.
Özet: Yargıtay, taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasına ilişkin ilk derece mahkemesi dosyasının gerekçeli karar ve temyiz dilekçesi dışında büyük ölçüde eksik veya kayıp olduğunu tespit ederek, 4473 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca dosyanın aslının titizlikle araştırılması, bulunamazsa Adalet Bakanlığı kararı ile dosya ihyası sürecinin başlatılarak gerekli tüm belgelerin (dava dilekçeleri, tutanaklar, tapu ve kadastro kayıtları, bilirkişi raporları gibi) temin edilerek dosyanın tamamlanması ve dava konusu taşınmazın güncel tapu kayıtları dahil tüm dayanak belgelerinin merciinden getirtilmesi için dosyanın yerel mahkemeye geri çevrilmesine karar vermiştir.
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 1971/114 E., 1972/980 K.2797 sayılı Yargıtay Kanunu'nun 40. ve Yargıtay İç Yönetmeliği'nin 18. maddeleri uyarınca yapılan ön incelemede; taraflar arasında 4753 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tapu iptali ve tescil istekli davanın, 1971/114 Esas, 1972/980 Karar sayılı gerekçeli karara göre 03.02.1971 tarihinde ...’a karşı açıldığı, dava konusunun İstanbul ili, ... köyü, 6 ada 146 parsel olduğu ve davanın kabulüne karar verildiği, kararın davalının mirasçısı ... tarafından temyiz edildiği, dosyada gerekçeli karar ile temyiz dilekçesi dışında, asıl karar tarihinden önce dosyaya giren belgelerin, dava konusu taşınmazın güncel tapu kaydının ve dosya aslına ilişkin herhangi bir araştırma yapılıp yapılmadığına dair tutanağın bulunmadığı anlaşılmıştır. Bilindiği üzere, adliye dairelerinde bulunan derdest veya karara çıkmış herhangi (Mahkemeler, Cumhuriyet Başsavcılığı veya icra dairelerine ait) bir dosyanın, doğal afet olarak nitelendirilen yangın, yer sarsıntısı, seylap veya heyelan gibi nedenlerle kaybolması ya da belgelerinin zarara uğraması yahut imha edilmesi durumunda ne yapılması gerektiği hususunda 4473 sayılı Yangın, Yer Sarsıntısı, Seylap veya Heyelan Sebebiyle Mahkeme ve Adliye Dairelerinde Ziyaa Uğrayan Dosyalar Hakkında Yapılacak Muamelelere Dair Kanun ile Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğünün 30.01.2006 tarihli ve 107 sayılı “Zayi Olan Dosyaların Yenilenmesi” başlıklı genelgesinde düzenleme getirilmiştir.Anılan Kanun'un 1. maddesinde; "yangın, yer sarsıntısı seylap veya heyelan sebebiyle mahkeme ve adliye dairelerinde ziyana uğrayan dosyaların yenilenmesi bu Kanun hükümleri dairesinde yapılır." hükmü mevcuttur. Yasa'nın 2. maddesinde ise "1. maddede yazılan hallerde bu Kanun'un tatbik edilebilmesi Adliye vekâletinin kararına bağlıdır. Karar Resmi Gazete ve ayrıca mahallinde mutat vasıtalarla neşir ve ilan olunur." hükmü getirilmiştir. Ayrıca sözü edilen Kanun'un 7-17. maddelerinde yenileme sırasında yapılacak işlemler sayılmış bulunmaktadır. Buna göre; öncelikle zayi olduğu ileri sürülen dosyanın ilgili mahkeme veya icra dairelerinin kalem ve arşivinde titizlikle aranması, bulunamadığı takdirde düzenlenecek tutanağın onaylı bir suretinin Bakanlığa gönderilmesi, Bakanlıkça dosyanın yenilenmesine karar verilmesi halinde bu kararın bir an önce mahallinde mutat vasıtalarla neşir ve ilan edilmesinin sağlanması, dosyanın yenilenmesine ilişkin kararın Bakanlıkça yaptırılacak Resmi Gazete ilanı ve kıyasen mahallinde yapılacak olan ilandan sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesi hükmünün uygulanabileceği dava dosyaları ile icra dosyalarının zayi olması durumunda 4473 sayılı Kanun'un 3. maddesinde belirtilen kişilerin dosyanın ihyası talebi üzerine, ziyaa uğrayan dosyaların yenilenmesi için gereken işlemlerin yapılması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca davanın taraflarında ve vekillerinde bulunan belgeler temin edilerek eksikliklerin giderilmesine özen gösterilmesi de gereklidir.O halde Mahkemece;1- Öncelikle dosya aslının titizlikle araştırılması, imha edilip edilmediğinin, zayii olup olmadığının tespit edilmesi, zayii olduğunun anlaşılması halinde Adalet Bakanlığınca karar alınması için sürecin başlatılması, bu kararın Resmi Gazete'de ve mutat vasıtalarla yayınlanmasından sonra yasal sürelere uygun olarak dava dosyasının ihyasının sağlanması, dosyadaki tüm belgeler (dava dilekçesi, cevap dilekçeleri vb.), düzenlenen tutanaklar, tapu kayıtları, kadastro tutanakları ve kadastro tespitine esas kayıtlar ile keşif zaptı, bilirkişi raporları ile farklı kurumlardan getirtilen tüm belge ve yazı cevaplarının dosya arasına alınması, ayrıca dava konusu taşınmazın tüm dayanak kayıtlarının (tapu kaydı, kadastro tutanağı, kadastro tespitine esas kayıt ve belgelerin, varsa hükmen tescil kararının, taşınmazın tüm gittilerinin, güncel tapu kaydının ve tapu kütük sayfasının) merciinden temin edilmesi, dosyanın ihyası usulünce sağlanması,2-Dosyanın imha edilmediğinin veya zayii olmadığının tespit edilmesi halinde dosya aslı ile birlikte dava konusu taşınmazın tüm dayanak kayıtlarının (tapu kaydı, kadastro tutanağı, kadastro tespitine esas kayıt ve belgelerin, varsa hükmen tescil kararının, taşınmazın tüm gittilerinin, güncel tapu kaydının ve tapu kütük sayfasının) merciinden temini ile dosya arasına alınması,Bundan sonra, temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın Dairemize gönderilmesi gerekir. - K A R A R-Açıklanan sebeple;Belirtilen işlemlerin yerine getirilmesi için dosyanın hükmü veren İstanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 16.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi