bursada kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedeli tahsili davasında belediyenin sorumluluğu, bilirkişi raporu değerlendirmesi ve yargılama harcı konularının temyiz incelemesi.

Bursada kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedeli tahsili davasında belediyenin sorumluluğu, bilirkişi raporu değerlendirmesi ve yargılama harcı konularının temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki süreç, davacıların murisine ait taşınmaza davalı idarelerce kamulaştırmasız el atılarak yol ve kaldırım yapılması üzerine açılan bedel tahsili davasıdır; ilk derece mahkemesi davayı bir davalı idare yönünden pasif husumet yokluğundan reddederken diğerini sorumlu tutmuş, bölge adliye mahkemesi davalının istinaf başvurusunu esastan reddederek ilk derece kararındaki maktu harç hatasını düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurmuş ve bu karar davalı tarafından temyiz edilmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/10405 E. , 2026/5429 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/494 Esas, 2025/906 Karar

KARAR : Esastan ret/ Yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2021/160 Esas, 2023/297 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... yönünden pasif husumet yokluğundan reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddi ile kamu düzeni gereğince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın davalı ... yönünden pasif husumet yokluğundan reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların murisinin paydaşı olduğu Bursa ili, ..., ... Mahallesi 7 71... parsel sayılı taşınmaza asfalt yol ve kaldırım yapmak, stabilize malzeme dökmek, ağaçlandırmak suretiyle davalı idarelerce kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığını ileri sürerek kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin davalı idarelerden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın davalı ... yönünden pasif husumet yokluğundan reddine, davalı ... yönünden kabulü ile el atma tazminat bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı ... Başkanlığından tahsili ile davacılara miras payları oranında verilmesine, bedeline hükmedilen 12.01.2023 tarihli bilirkişi ek raporuna ekli krokide taşınmazın "A" harfi ile gösterilen 18,05 m²'lik kısmındaki ve "B" harfi ile gösterilen 38,88 m²'lik kısmındaki davacıların murisi ... adına olan tapu kaydının iptali ile bu kısmın davalı ... lehine yol ve kaldırım olarak tapudan terkinine; "D" harfi ile gösterilen 3.192,07 m²'lik kısmındaki davacıların murisi ... adına olan tapu kaydının iptali ile bu kısmın davalı ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı değerlendirmeler içerdiğini, kabul edilemeyeceğini, rapora karşı itirazı karşılanmadan karar verildiğini, dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında sağlık ocağı alanında kaldığını, fiilen el atılmayan kısım yönünden sorumluluğun davalı ... Bakanlığına ait olduğunu, davalı belediyeye husumet yöneltilemeyeceğini, asfalt yol ve kaldırım yapmak suretiyle fiilen el atılan kısımlar yönünden de davalı belediyenin sorumluluğuna gidilemeyeceğini, davalı belediyenin dava konusu taşınmaza herhangi bir şekilde müdahalesinin bulunmadığını, davanın tümden reddi gerektiğini, değerlendirmeye esas alınan emsal taşınmaz satışının Yargıtay içtihatlarına uygun olmadığını, emsal karşılaştırmasının hatalı yapıldığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 1/1000 ölçekli uygulama imar planında sağlık ocağı alanında kalan dava konusu taşınmazın bir kısmına davalı ... tarafından yol ve kaldırım yapılması suretiyle fiilen el atıldığının sabit olduğu, davalı ... Bakanlığının dosya içerisine alınan cevabi yazısında, taşınmazın talepleri dışında imar planına alındığı ve taşınmaza ihtiyaçlarının bulunmadığının bildirildiği, arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; kamu düzenine ilişkin hususlar yönünden yapılan inceleme sonucunda, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrasının 04.11.1983 tarihinden sonra fiilen el atılan taşınmazlar yönünden kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davalarında uygulanma imkanı bulunmadığından, nispi harca hükmedilmesi gerekirken maktu harca hükmedilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın davalı ... yönünden pasif husumet yokluğundan reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş; maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekâlet ücreti takdir edilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve taşınmazın fiilen el atılan bölümünün davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, istinaf aşamasında ileri sürülmeyen itirazların temyiz sebebi yapılamayacak olmasına göre davalı ... vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. 3194 sayılı İmar Kanun’un (3194 sayılı Kanun) 18 inci maddesine 04.07.2019 tarihinde 7181 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesi ile eklenen Ek fıkra uyarınca ''Belediye veya valiliğin; parselasyon planlarını, imar planlarının kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl içinde yapması ve onaylaması esastır. Parselasyon planı yapmamaları sebebiyle doğacak her türlü kamulaştırma iş ve işlemlerinden belediyeler veya valilikler sorumludur.'' hükmü getirilmiştir.

5. Bu açıklama doğrultusunda somut olayın incelenmesi neticesinde; dava konusu taşınmazın 14.03.2005 onay tarihli 1/1000 ölçekli Beşevler Revizyon Uygulama İmar Planında “Sağlık Ocağı Alanı” olarak ayrıldığı ve Belediye tarafından 2008 yılında yapılan parselasyon işlemi ile 3194 sayılı Kanun’un 18 nci maddesi uyarınca taşınmazdan düzenleme ortaklık payı kesilmek suretiyle taşınmazın imar parseli haline getirildiği anlaşılmıştır.

6. Bu itibarla; dava konusu taşınmazın fiilen davalı ... tarafından el atılan bölümü dışındaki kısımları yönünden kamulaştırma yetki ve sorumluluğunun davalı ... Bakanlığına ait olduğu gözetilmeden davalı ... hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddi ile taşınmazın tamamının bedelinin davalı ... Başkanlığından tahsiline karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle

1. Davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,31.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.