Bursa 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, keşideci tarafından açılan kayıp çek iptali davasını, aktif husumet ehliyeti ve hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddetti.
Özet: Mahkeme, kaybolan çekin iptali talepli davada, davacının çek keşidecisi (düzenleyeni) olup, kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali davasını açma hakkının hukuken hamiline ait olması ve boş çek yapraklarının kıymetli evrak niteliği taşımaması sebebiyle davacının aktif husumet ehliyeti ve hukuki yararı bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiştir, zira keşidecinin benzer hukuki korumayı sahtecilik iddiasına dayalı menfi tespit davası gibi yollarla elde etme imkanı bulunmaktadır.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2026/
KARAR NO : 2026/
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 10/02/2026
KARAR TARİHİ : 09/06/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 22/06/2026
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Talepte bulunan vekili talep dilekçesinde özetle; .... ... Bankası A.Ş. .... ... Şubesi'ne ait, 22.11.2024 çek basım tarihli, .... nolu çekin talepte bulunanın elinde iken bankaya ibraz edilmeden kaybedildiğini, çekin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi hâlinde mağduriyet yaşayabileceğini belirterek çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili 09/06/2026 tarihli duruşmada "Dava konusu çekin seri numarası sehven maddi hata yapılarak yanlış bildirilmiştir, dava konusu çek ... Bankasının ... Şubesine ait ... seri numaralı çektir, çekin keşidecisi müvekkil şirkettir, çek boş halde iken kaybolmuştur, Davanın kabulüne karar verilsin" şeklinde beyanda bulunmuştur. Dava, davacıya ait çeklerin kaybolduğu iddiasına dayalı çek iptali davasıdır.Kıymetli evrakın iptali müessesesi TTK'nın 651 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Senedin iptaline karar verilmesini, kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi isteyebilir. Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin veya temsilcisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Keşidecinin bu davayı açmakta esasen hukuk yararı yoktur. Bu çekler üçüncü şahıslarca doldurulup keşideciden alacak talep edilirse, keşidecinin sahteciliğe dayalı menfi tespit talep hakları mevcut olup, istenilen hukuki korumanın bu şekilde sağlanması mümkündür.Tüm dosya kapsamı ve yukarıdaki açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; davacının davaya konu çeklerin çek keşidecisi (çek karnesi sahibi) olduğu, çekin cirantası, hamili ya da çek üzerinde hak sahibi olan kişinin zayi nedeniyle çek iptal davası açabileceği, davacının ise keşideci olarak iş bu davayı açamayacağı, dava açma hakkı bulunmadığından, aktif husumet ehliyetinin olmadığı, boş çek yapraklarının, kıymetli evrak niteliğinde olmaması nedeniyle de bu çeklere yönelik dava açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığı anlaşılmakla davanın HMK'nın 114. ve 115/2. maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;
1-Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-HMK'nun 333. Maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesinden sonra resen yatıran tarafa (taraflar tarafından hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktırılmak üzere, hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı gider avansından karşılanmak üzere ... merkez ve iş yerleri vasıtasıyla adrese ödemeli) İADESİNE,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere karar verildi. 09/06/2026
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır