Konya Asliye Ticaret Mahkemesi, kaybolan 25 adet çek ve 20 adet bononun zayi nedeniyle iptali davasını kısmen kabul, kısmen reddetti.
Özet: Davacının elindeyken zayi olan 25 adet çek ve 20 adet bononun iptali istemiyle açılan hasımsız davada, yapılan yargılama, ilanlar ve banka/keşideci araştırmaları neticesinde bir adet çek dışındaki tüm kıymetli evrakın kaybolduğu ve yasal süresi içinde ibraz edilmediği anlaşıldığından, bilgileri yetersiz olan tek bir çek hariç diğerlerinin zayi nedeniyle iptaline, o çekin iptal talebinin ise somut delil eksikliği nedeniyle reddine hükmedilmiştir.

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... E. - ... K.

T.C.
KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA
. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO:
BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI : HASIMSIZ
DAVA : ZAYİİ SEBEBİYLE ÇEK ve BONO İPTALİ
DAVA TARİHİ :
KARAR TARİHİ :
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH :
Davacı tarafından hasımsız olarak açılan davanın yapılan yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
Davacı vekili 18/07/2025 tarihi dilekçesiyle; dava dilekçesinde yazılı 25 adet çek ve 20 adet bononun davacı şirketin elindeyken kaybolduğunu beyan ederek, dava konusu çekler ve bonoların zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Yargılama sırasında Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde 3 kez ilan yapıldığı, çekler yönünden ilgili muhatap banka şubesine müzekkere yazıldığı ve ayrıca keşideci şirketlere ihtarname gönderildiği görülmüştür.
İncelenen dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde;
Dava “zayi nedeniyle çek ve bono iptali” davasıdır.
Somut olayda; dava konusu 25 adet çek yönünden 6102 s. TTK.nın 818/1-s, 757/1, 761/1, 762/1 ve 764/1. maddeleri ve dava konusu 20 adet bono yönünden ise 6102 s. TTK.nın 778/1-ı, 757 ila 765. maddeleri gereğince yapılan yargılama sonunda, yukarıda nitelikleri yazılı (1 çek hariç diğer) çek ve bonoların, davacı hamilin elinde iken kaybolduğu ve ilanlarda öngörülen süre içerisinde çek ve bonoların herhangi bir kimse tarafından ibraz edilmediği, çek ve bonoların kimde olduğunun da belirlenemediği anlaşıldığından 1 adet çek hariç diğer çek ve bonolar yönünden zayi nedeniyle iptallerine karar vermek gerekmiştir.
Ancak, dava konusu çeklerden ... bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... Tarım Aletleri, keşide tarihi: 20/07/2025, miktarı (bedeli): 140.000 TL. olan, ... çek nolu çekin hangi bankaya ait olduğu, keşidecisinin kim olduğu belirlenememiş, ilgili banka şubesi tarafından böyle bir çekin kendilerine ait olmadığı açıklanmış, davacı tarafından da bu çeke ilişkin somut ve isabetli bilgiler verilmediğinden ve böyle bir çekin kaybolduğu (zayi olduğu) ispat edilemediğinden bu çek yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Bir kısım keşideciler tarafından davaya müdahil olunmak istenilmiş ise de; Yargıtay . HD’nin 11/04/2018 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadına göre, "dava, zayi nedeniyle çek/bonoların iptali istemine ilişkin olup, bu davalar, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardandır. Yapılan yargılama sırasında çek/bono hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek/bono hamiline karşı istirdat davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek/bono iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığı, istirdat davası açılmaması halinde ise davanın reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. Nitekim TTK sistematiği ve Dairemiz yerleşik uygulaması da bu yöndedir.
İlke temelinde; hasımsız olarak açılan davalarda, üçüncü kişilerin davaya müdahaleleri halinde davanın çekişmeli duruma gelmesi mümkün ve gerekliyse de; çek/bono iptali davalarında yukarıda açıklanan bu prosedür gereğince, hasımsız şekilde açılan davaya çek/bono hamili üçüncü kişilerin asli ya da fer’i müdahale imkanı mevcut olmayıp, ancak anılan usul gereğince hareket etme olanağı bulunmaktadır."
Yukarıda yazılı Yargıtay emsal içtihadında yazılı gerekçelerle ilgililerin müdahale talepleri kabul edilmemiş ve oluşan vicdani kanaat aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan gerekçelerle ;
1-Davacının davasının KISMEN KABUL, KISMEN REDDİ ile,
a) ... bankası, ... Şubesi'ne ait, Keşidecisi: ... Tarım Ltd. Şti. keşide tarihi: 10/07/2025, miktarı (bedeli): 191.500 TL. olan, ... çek nolu,
b) ... bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... ... Pompa, keşide tarihi: 14/07/2025, miktarı (bedeli): 167.325 TL. olan, ... çek nolu,
c) ... bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... , keşide tarihi: 15/07/2025, miktarı (bedeli): 112.000 TL. olan, ... çek nolu,
ç) ... bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... , keşide tarihi: 15/07/2025, miktarı (bedeli): 170.000 TL. olan, ... çek nolu,
d) ... , ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... , keşide tarihi: 15/07/2025, miktarı (bedeli): 128.500 TL. olan, ... çek nolu,
e) ... , ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... , keşide tarihi: 15/07/2025, miktarı (bedeli): 370.000 TL. olan, ... çek nolu,
f) ... Bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... A.Ş., keşide tarihi: 15/07/2025, miktarı (bedeli): 250.000 TL. olan, ... çek nolu,
g) ... bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... , keşide tarihi: 18/07/2025, miktarı (bedeli): 124.000 TL. olan, ... çek nolu,
h) ... bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... , keşide tarihi: 18/07/2025, miktarı (bedeli): 100.000 TL. olan, ... çek nolu,
ı) ... bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... Oto. Gıda Ltd. Şti., keşide tarihi: 20/07/2025, miktarı (bedeli): 175.000 TL. olan, ... çek nolu,
i) ... T.A.Ş., ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... , keşide tarihi: 20/07/2025, miktarı (bedeli): 20.000 TL. olan, ... çek nolu,
j) ... bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... , keşide tarihi: 20/07/2025, miktarı (bedeli): 130.000 TL. olan, ... çek nolu,
k) ... bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... , keşide tarihi: 20/07/2025, miktarı (bedeli): 312.500 TL. olan, ... çek nolu,
l) ..., ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... Makine Otomotiv, keşide tarihi: 10/07/2025, miktarı (bedeli): 154.356 TL. olan, ... çek nolu,
m) ... bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... Tarım Ltd. Şti., keşide tarihi: 28/01/2026, miktarı (bedeli): 515.000 TL. olan, ... çek nolu,
n) ... bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... Tic. A.Ş., keşide tarihi: 31/01/2026, miktarı (bedeli): 500.000 TL. olan, ... çek nolu,
o) ... , ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... Ltd. Şti., keşide tarihi: 28/02/2026, miktarı (bedeli): 1.250.000 TL. olan, ... çek nolu,
ö) ... Bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... Ltd. Şti., keşide tarihi: 31/01/2026, miktarı (bedeli): 1.250.000 TL. olan, ... çek nolu,
p) ..., ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... Makina İmalat İhracat İthalat San. Tic. Ltd. Şti., keşide tarihi: 31/07/2025, miktarı (bedeli): 1.000.000 TL. olan, ... çek nolu,
r) ... bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... Elektrik Elektronik San. Tic. Ltd. Şti., keşide tarihi: 05/10/2025, miktarı (bedeli): 296.000 TL. olan, ... çek nolu,
s) ... Bank A.Ş. bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... Mühendislik A.Ş., keşide tarihi: 08/10/2025, miktarı (bedeli): 205.000 TL. olan, ... çek nolu,
ş) ... bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... ., keşide tarihi: 25/07/2025, miktarı (bedeli): 750.000 TL. olan, ... çek nolu,
t) ... Bankası, ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ... , keşide tarihi: 10/07/2025, miktarı (bedeli): 450.000 TL. olan, ... çek nolu,
u) ..., ... Şubesi'ne ait, keşidecisi: ..., keşide tarihi: 20/07/2025 miktarı (bedeli): 200.000 TL. olan, ... çek nolu ÇEKLER İLE ,
a) Düzenleyeni: ... , düzenleme tarihi: 26/11/2024, vade tarihi: 30/07/2025, bedeli: 200.000 TL. olan,
b) Düzenleyeni: ... Tarım Makineleri San. Tic. Ltd. Şti., lehtarı: ... Makinaları A.Ş., düzenleme tarihi: 30/06/2025, vade tarihi: 31/07/2025, bedeli: 400.000 TL. olan,
c) Düzenleyeni: ... , lehtarı: ... Tic. Ltd. Şti. düzenleme tarihi: 21/05/2025, vade tarihi: 31/07/2025, bedeli: 38.000 TL. olan,
ç) Düzenleyeni: ... , lehtarı: ... , düzenleme tarihi: 03/04/2025, vade tarihi: 30/09/2025, bedeli: 85.000 TL. olan,
d) Düzenleyeni: ... , lehtarı: ... Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti., düzenleme tarihi: 01/07/2025, vade tarihi: 15/11/2025, bedeli: 40.000 TL. olan,
e) Düzenleyeni: ... , lehtarı: ... , düzenleme tarihi: 24/03/2025, vade tarihi: 30/11/2025, bedeli: 210.000 TL. olan,
f) Düzenleyeni: ... San. Tic. Ltd. Şti., lehtarı: ... Plastik San. ve Tic. Ltd. Şti. düzenleme tarihi: 05/07/2025, vade tarihi: 20/11/2025, bedeli: 300.000 TL. olan,
g) Düzenleyeni: ... Elektrik Mek. Jen. San. Tic. Ltd. Şti., lehtarı: ..., düzenleme tarihi: 23/06/2025, vade tarihi: 31/07/2025, bedeli: 15.000 TL. olan,
h) Düzenleyeni: ... Elektrik Mek. Jen. San. Tic. Ltd. Şti., lehtarı: ..., düzenleme tarihi: 23/06/2025, vade tarihi: 29/08/2025, bedeli: 18.500 TL. olan,
ı) Düzenleyeni: ..., lehtarı: ..., vade tarihi: 05/08/2025, bedeli: 34.000 TL. olan,
i) Düzenleyeni: ..., lehtarı: ..., vade tarihi: 30/10/2025, bedeli: 60.000 TL. olan,
j) Düzenleyeni: ... Ticaret-..., lehtarı: ..., düzenleme tarihi: 22/05/2025, vade tarihi: 15/09/2025, bedeli: 98.500 TL. olan,
k) Düzenleyeni: ..., lehtarı: ..., vade tarihi: 15/11/2025, bedeli: 205.000 TL. olan,
l) Düzenleyeni: ..., lehtarı: ... Tar. San. Tic. Ltd. Şti., düzenleme tarihi: 09/05/2025, vade tarihi: 15/10/2025, bedeli: 530.000 TL. olan,
m) Düzenleyeni: ..., lehtarı: ... Tar. San. Tic. Ltd. Şti., düzenleme tarihi: 07/05/2025, vade tarihi: 30/09/2025, bedeli: 259.000 TL. olan,
n) Düzenleyeni: ..., lehtarı: ... Tar. San. Tic. Ltd. Şti., düzenleme tarihi: 07/05/2025, vade tarihi: 30/09/2025, bedeli: 80.000 TL. olan,
o) Düzenleyeni: ..., lehtarı: ... Tar. San. Tic. Ltd. Şti., düzenleme tarihi: 07/05/2025, vade tarihi: 15/09/2025, bedeli: 245.000 TL. olan,
p) Düzenleyeni: ..., lehtarı: ... Tar. San. Tic. Ltd. Şti., düzenleme tarihi: 07/05/2025, vade tarihi: 15/09/2025, bedeli: 122.000 TL. olan,
r) Düzenleyeni: ..., lehtarı: ... Tar. San. Tic. Ltd. Şti., düzenleme tarihi: 07/05/2025, vade tarihi: 15/09/2025, bedeli: 105.000 TL. olan,
s) Düzenleyeni: ..., lehtarı: ... Tar. San. Tic. Ltd. Şti., düzenleme tarihi: 07/05/2025, vade tarihi: 15/09/2025, bedeli: 100.000 TL. olan BONOLARIN ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE, davacının ... bankası, Karaköprü Şubesi'ne ait, keşidecisi: Emek Gıda Tarım Aletleri, keşide tarihi: 20/07/2025, miktarı (bedeli): 140.000 TL. olan, ... çek nolu çeke ilişkin davasının İSPAT EDİLEMEMESİ NEDENİYLE REDDİNE,
2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 732 TL. maktu karar ve ilam harcından peşin alınan 615,40 TL. harcın mahsubu ile kalan 116,60 TL. harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderleri ile gerekçeli karar tebliği için davacı avansından yapılacak olan yargılama giderlerinin davacının kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İhtiyati tedbirin, dava konusu çek ve bonoların ibrazına kadar, daha önce ibraz edilmez ise en geç kararın kesinleşmesine kadar devamına, karar kesinleştikten sonra tedbirin kalktığına dair ilgili banka şubelerine re'sen müzekkere yazılmasına,
5-Davacı tarafından tedbir için ibraz edilen teminat mektubunun, 6100 s. HMK'nin 392/2. maddesi gereğince bu kararın kesinleşeceği tarihten itibaren 1 ay içerisinde, 3. kişiler tarafından haksız tedbir iddiasıyla davacıya karşı tazminat davasının açılmaması veya açılmış olsa bile açıldığının Mahkememize dilekçe ile bildirilmemesi halinde davacıya iadesine, tazminat davası açılır ve tazminat davasının açıldığı dilekçeyle 1 aylık süresi içresinde mahkememize bildirilir ise teminatın iadesi hususunda tazminat davasında verilecek karara göre Mahkememizce işlem yapılmasına,
6-Davacı tarafından yatırılan gider avansının artan kısmının 6100 s. HMK.nun 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde ve re'sen davacıya (tedbir konusunda bankaya yazılacak müzekkere masraflarının da mahsubundan sonra) iadesine,
Dair ; davacı vekili ile ilgili şirketler vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 345. maddesi gereğince ( 2 ) hafta içerisinde, Konya BAM ilgili Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere ve oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.10/06/2026
Başkan Üye Üye Katip