Güvenlik soruşturması olumsuz çıkan sözleşmeli erin kasten yaralama fiili nedeniyle feshedilen sözleşmesinin iptali ve parasal haklarının iadesine ilişkin Danıştay kararı.
Özet: Kırklarelinde sözleşmeli er olarak görev yapan bir davacının, hakkında verilen ertelenmiş kasten yaralama hapis cezası ve yaşının küçük olduğu dönemdeki basit yaralama kararları nedeniyle güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle feshedilen sözleşmesinin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların ödenmesi talebiyle açtığı davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, söz konusu eylemlerin mevzuat uyarınca göreve kabul ve icrasına engel oluşturmadığına hükmederek fesih işlemini hukuka aykırı bularak iptal etmiş; davalı bakanlığın bu kararı temyiz etmesi üzerine Danıştay tetkik hakimi, usul ve yasaya uygun bulunan istinaf kararının onanması gerektiği yönünde görüş belirtmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONİKİNCİ DAİREEsas No : 2024/5959Karar No : 2025/5483 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... BakanlığıVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Kırklareli ili, ... Mekanize ... Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacı tarafından, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; hakkında ... Asliye Ceza Mahkemesince " kemik kırığına sebebiyet verecek şekilde kasten yaralama" suçundan 9 ay 10 gün hapis cezasına hükmedilen ve ertelenmesine karar verilen davacının söz konusu fiilinin sözleşmeli er olarak kabule engel oluşturduğuna ilişkin ilgili mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmadığı ve görevin icrasına engel oluşturacak özellikte olmadığı, öte yandan, "basit yaralama" suçundan dolayı ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında, dava konusu işleme esas alınan eylemlerin içeriği, eylemlerin işlendiği tarih itibarıyla davacının yaşının küçük olması ve davacının yapacağı görevin mahiyeti birlikte değerlendirdiğinde; güvenlik soruşturmasını olumsuz kılmayacağı kanaatine varıldığından, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların her hak ediş (ödenmesi gereken aylardan) tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar dönemsel olarak işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Kırklareli ili, ... Mekanize ... Tugay Komutanlığında sözleşmeli er olarak görev yapan davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle, sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 3. maddesinde; " ... (3) Sözleşmeli erlik için aşağıdaki nitelikler aranır: a) Türk vatandaşı olmak. b) Bu Kanunda belirtilen öğrenim ile ilgili şartları taşımak. c) Sağlık ile ilgili Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen şartları taşımak. ç) Kamusal hakları kullanmaktan yoksun bırakılmamış olmak. d) Cezaları ertelenmiş, seçenek yaptırımlardan birisine çevrilmiş, genel ya da özel af kanunları kapsamına girmiş veya haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi;1) Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, halkı askerlikten soğutmak, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama ile zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, cinsel saldırı, cinsel taciz, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak, fuhuş, gayri tabii mukarenet, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar ile kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından,2) Firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat ve isyan suçlarından, 3) 22/5/1930 tarihli ve 1632 sayılı Askerî Ceza Kanununun 148 inci maddesinde belirtilen suçlardan, birisinden mahkûm olmamak. e) Taksirli suçlar hariç olmak üzere bir suçtan bir ay veya daha fazla hapis cezası ile mahkûm olmamak. f) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak; güvenlik soruşturmasının sonucunun henüz gelmediği hallerde arşiv araştırması olumlu sonuçlanmış olmak. g) Yapılacak fiziki kabiliyet testi ve mülakatlarda başarılı olmak. (4) Asgari tugay veya eşidi birlik komutanı veya kurum amiri tarafından haklarında “sözleşmeli erbaş ve er olur” belgesi düzenlenen personelin müracaatları öncelikle kabul edilir." , "Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6.maddesinde; "(1) Sözleşmeli er adaylarının ön sözleşmeleri, aşağıdaki nedenlerle süresinin bitiminden önce feshedilir: c) Sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetmek. d) Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmak." hükmü öngörülmüştür.7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanununun "Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar" başlıklı 3.maddesinde; Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır." , "Arşiv araştırması" başlıklı 4. maddesinde; "(1) Arşiv araştırması; a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir." , "Güvenlik soruşturması" başlıklı 5.maddesinde; "(1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bakılan davada; davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanmasına neden olan ceza yargılamaları incelendiğinde; "basit yaralama" suçundan ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 225 gün karşılığı 4.500,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına, 5271 sayılı CMK'nın 231. maddesinin beşinci uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği; yine "kemik kırığına sebebiyet verecek şekilde kasten yaralama" suçundan ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, 9 ay 10 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, 5237 sayılı TCK'nın 51. maddesinin birinci fıkrası uyarınca hapis cezasının ertelenmesine karar verildiği; bunun üzerine ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 12/07/2016 tarihinde kesinleşmesinden sonra 5 yıllık denetim süresi içerisinde ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:..., K:... sayılı dosyasında 17/02/2020 tarihinde kasıtlı suç işlemiş olduğu ihbar edildiğinden ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davacı hakkında açıklanması geri bırakılan E:..., K:... sayılı hükmün açıklanmasına ve davacının 168 gün karşılığı 3.360,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, kararların kesinleştiği görülmüştür. 03/02/1998 doğum tarihli olan davacının "basit yaralama" suçundan dolayı yargılandığı ve hükmün açıklanmasının geri bırakıldığı, ... Asliye Ceza Mahkemesi kararına konu fiil tarihinde (29/02/2016), 18 yaşını doldurduğu, dolayısıyla yaşının küçük olarak değerlendirilemeyeceği, "kemik kırığına sebebiyet verecek şekilde kasten yaralama" suçundan ... Asliye Ceza Mahkemesinde yapılan yargılamada, verilen 9 ay, 10 gün hapis cezasına ilişkin hükmün 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca ertelenmesinin ise davacının mahkumiyetinin bulunmadığı anlamına gelmeyeceği açıktır."Erteleme" müessesi incelendiğinde; 01/06/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile, tecil müessesesinin "erteleme" ismini aldığı, aranılan şartlarda ve ertelemeye bağlanan hukuki sonuçlarda değişikliğe gidilmiş olduğu; anılan Kanun'un ''Hapis Cezasının Ertelenmesi'' başlıklı 51. maddesinde; ''İşlediği suçtan dolayı iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir. Bu sürenin üst sınırı, fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş olan kişiler bakımından üç yıldır. .... Denetim süresi yükümlülüklere uygun veya iyi hâlli olarak geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılır.'' hükmünün öngörüldüğü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümleri uyarınca verilen mahkumiyet kararının, ertelenmiş olsa bile, denetim süresinin getirilen yükümlülüklere uygun ve iyi halli olarak geçirilmesi durumunda ceza infaz edilmiş sayılacağından, mahkumiyete bağlanan hak yoksunlukların ortaya çıkacağı anlaşılmaktadır. Yukarıda yer alan açıklamalar ile metnine yer verilen mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; 5237 sayılı Kanun'da mevcut olan erteleme müessesesinde, deneme süresini suç işlemeden geçiren hükümlünün mahkûmiyetinin ortadan kalkmadığı, sadece cezasının çekilmiş sayıldığı; dolayısıyla ceza mahkemelerince verilen hapis cezasının ertelenmesi kararlarında, mahkemelerce kurulan hükmün, ilgilisi hakkında hukuki bir sonuç doğurmasını engellemediği, öte yandan Bakırköy 55. Asliye Ceza Mahkemesinin 9 ay, 10 gün hapis cezasının ertelenmesine ilişkin kararı 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 3. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde yer alan "taksirli suçlar hariç olmak üzere bir suçtan 1 ay veya daha fazla hapis cezası ile mahkum olmamak" düzenlemesi kapsamında değerlendirildiğinde, personelde bulunması gereken nitelikleri kaybeden davacı hakkında, yürüttüğü görevin önem ve özelliği dikkate alınarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların her hak ediş (ödenmesi gereken aylardan) tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar dönemsel olarak işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların her hak ediş (ödenmesi gereken aylardan) tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar dönemsel olarak işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 03/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.