kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında sulu tarım arazisi niteliği ile objektif değer artışı oranı uyuşmazlığı.

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında sulu tarım arazisi niteliği ile objektif değer artışı oranı uyuşmazlığı.

Özet: Taraflar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında, ilk derece mahkemesi başlangıçta usulden reddettiği davayı istinaf mahkemesinin bozması üzerine kabul etmiş, ancak bölge adliye mahkemesi davacı idarenin istinafını esastan reddederken, davalıların başvurusunu kısmen kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp, taşınmazın sulu tarım arazisi olarak %500 objektif değer artışı ve kalan kısımlarda %50 değer azalışı uygulayarak toplam 376.832,00 TL kamulaştırma bedeliyle kamulaştırılmasına ve davacı idare lehine vekalet ücreti hükmedilmemesine karar vermiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/10212 E. , 2026/5249 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/2868 Esas, 2025/1976 Karar

KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar/ Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Aliağa 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/265 Esas, 2024/120 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili, tapudan yol olarak terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, ..., ... Mahallesi 1426 (yeni 1725) parsel sayılı taşınmazın 1.316,33 m²lik kısmının kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile tapudan yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece hükmedilen kamulaştırma bedelinin yüksek belirlendiğini, taşınmazın arsa niteliğinde olmadığını, uygun emsal alınmadığını ve yapılan kıyaslamanın soyut olduğunu, müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza bilirkişi raporları ile belirlenen bedeller arasındaki çelişkinin giderilmediğini, objektif değer artış oranının çok düşük olduğunu, rayiç değerin çok daha yüksek olduğunu, kalan kısımda oluşan değer azalışının çok düşük olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2 40... parsele ilişkin 2024/7908 Esas, 2025/2631 Karar sayılı kararında taşınmazın sulu tarım arazisi olarak kabul edilip, %500 oranında objektif değer artışı uygulanmasını yerinde bulduğundan, işbu davada dava konusu taşınmazın sulu tarım arazisi olarak değerlendirilmesi ve %500 oranında objektif değer artışı uygulanması gerektiği, kamulaştırmadan arta kalan kısımların ifrazen 2 47... parsel olarak, 860 m², 2 47... parsel olarak 414,36 m² yüzölçümü ile tescil edildiği anlaşıldığından, her iki kısımda da %50 oranında değer azalışı oluştuğu, üretim masraflarının daha yüksek oranda olması halinde ekonomik tarım yapılamayacağı kabul edilmiş, sadece bu durumda üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ü oranında hesaplanması gerektiği, toplam kamulaştırma bedelinin 376.832,00 TL hesaplandığı ve fark bedel tutarının bloke edildiği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin doğru olduğu gerekçesi ile davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalılar vekilinin başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3.Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Davacı idare tarafından farklı tarihlerde depo edilen bedellerin toplamının hüküm altına alınan kamulaştırma bedeline eşit olduğu, fazladan depo edilen bedel bulunmadığı halde iade kararı verilmesi doğru görülmemiştir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı idare vekilinin tüm, davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesinin kararının hüküm fıkrasının (5) numaralı bendinin tümüyle hükümden çıkartılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,30.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.