Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2023 depreminde zayi olan 40.000 TLlik çekin iptali istemini değerlendirerek ödeme yasağı tedbiri ve ilan sonrası çekin iptaline hükmetti.
Özet: Davacı, 20/02/2023 depreminde kaybettiği 40.000 TL bedelli çeki, yetkisiz kişilerce tahsil edilme riski nedeniyle ödeme yasağı konulması ve iptali talebiyle dava açmış olup; mahkeme, davacıdan %15 oranında teminat alarak çeke ödeme yasağı koymuş ve Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri uyarınca çeki elinde bulunduranların ibrazı için Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde üç kez ilan yayımlatarak yasal süreci işletmiştir.
T.C. ADANA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR T.C. ADANA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2023/218 KARAR NO : 2023/474HAKİM : ... ...KATİP : ... ...DAVACI :... - ...VEKİLİ :Av. ... - ...DAVALI : HASIMSIZDAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : 28/04/2023KARAR TARİHİ : 19/09/2023KARARIN YAZILDIĞI TARİH : ...Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, ... Bankası ... şubesi'nin ... ıban numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı 40.000 TL tutarındaki 20/05/2023 tarihli çekin zilyedi olduğunu, müvekkilinin zilyedi olduğu çeki kaybettiğini, müvekkilinin 20/02/2023 saat 20:00 sıralarında meydana gelen deprem sonrasında içerisinde kendisine ait olan çek koçanlarını, bir miktar para ve altın bulunan çantayı yanına aldığını, söz konusu bu çantanın kaybolduğunu, müvekkilinin çantanın kaybolduğunu fark eder etmez emniyet güçlerine şikayette bulunduğunu ve muhatap bankalara imzasız koçanlarla ilgili gerekli talimat verdiğini, ancak işbu davaya konu çekin de kaybolan çantada olduğunun daha sonra fark edildiğinden işbu davaya konu çeke ilişkin bilgiler bulunmadığını, fakat çeki eline geçiren kişinin çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesinin halen söz konusu olduğundan bahisle öncelikle davaya konu çek hakkında ödeme yasağı konulması yönünde tedbir kararı verilmesini, ... Bankası ... Şubesi'nin ... ıban numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı 40.000 TL tutarındaki 20/05/2023 tarihli çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLER:... Bankası ... Şubesine keşidecisi ... Deposu olan ... çek nolu 20/05/2023 tarihli 40.000 TL meblağlı, çekin hesap bilgilerinin mahkememize gönderilmesi hususunda müzekkere yazıldığı, ... nolu çekin 20/05/2023 tarihi itibari ile ibraz edilmediğinin tespit edildiği anlaşılmıştır.Davacı tarafından çek bedelinin %15'i oranında teminatın mahkememize yatırıldığı anlaşıldığından ... Bankası ... Şubesine keşidecisi ... Deposu olan ... çek nolu 20/05/2023 tarihli 40.000 TL meblağlı çekin ödenmemesi için tedbir konulması hususunda müzekkere yazıldığı, banka kayıtlarında yapılan araştırma sonucunda ... seri numaralı çek üzerine ödemeden men şerhinin konulduğu anlaşılmıştır. Mahkememizce dava konusu çekin zayine ilişkin 03/05/2023 tarihinde düzenlenen ilan ile çeki ellerinde bulunduranların ilk ilan tarihinden itibaren 3 ay içinde mahkememize ibraz etmeleri gerektiği, aksi halde çekin iptaline karar verileceği 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 778. maddesi yollamasıyla 757 vd. maddeleri uyarınca ihtar ve ilân edilerek, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi Müdürlüğüne, ilanın 10'ar gün ara ile 3 kez ilan edilerek ilan edildiğine dair gazete nüshasının gönderilmesi hususunda müzekkere yazıldığı, gelen yazı cevabında 26/06/2023 tarih, ... sayı ... Sayfa nolu ilanı, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi 04/07/2023 tarih, ... sayı ... Sayfa nolu ilanı, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi 12/07/2023 tarih, ... sayı ... Sayfa nolu ilan ile ilan edildiği anlaşılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.Davanın dayanağını 6102 Sayılı TTK'nın 818. maddesi atfı ile bonolar hakkında da cari olan 757 ve devamı maddeleri oluşturmaktadır. 6102 sayılı TTK'nın 757. Maddesi; "(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir." şeklinde düzenlenmiştir.760. Maddede ise; "(1) Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder." mahkemenin ihtar ve ilan düzenlemesi gerektiği belirtilmiştir.İptal kararını düzenleyen 764. Madde; "(1) Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa iptaline karar verilir.(2) Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir." hükmünü haizdir.İptali istenilen çekle ilgili olarak, Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi Müdürlüğü'ne müzekkere yazılmış gelen yazı cevabı ekinde Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nde 3 defa ilan yapıldığına dair gazetelerin nüshalarının dosyaya gönderildiği anlaşılmıştır.Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacının dava dilekçesi ile 20/02/2023 tarihinde meydana gelen deprem nedeniyle zilyedi olduğu ... Bankası ... Şubesi'nin ... seri numaralı 40.000,00 TL tutarındaki 20/05/2023 tarihli çekin zayi olduğunu, zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ettiği, davacı tarafından çek bedelinin %15'i oranında teminatın mahkememize yatırıldığı anlaşıldığından ... Bankası ... Şubesine müzekkere yazılarak ödeme yasağı konulduğu, çekin zayine ilişkin 03/05/2023 tarihinde düzenlenen ilanın Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi'nde 3 defa ilan yapıldığı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun açılacak olan zayi nedeniyle çek iptali davalarında, rızası dışında çek elinden çıktığı iddiası ile çek iptali davası açma hakkının hamile tanınmış bir hak olduğu, somut davada da davacının çeki kendi elinde iken ve rızası dışında kaybettiği, mahkememizce dava konusu çek yönünden Ticaret Sicil Gazetesi Müdürlüğüne yazı yazılarak ilanların yaptırıldığı ancak ilk ilan tarihinden itibaren 3 ay içinde çekin mahkememize ibraz edilmediği anlaşılmakla, davanın kabulü ile dava konusu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM:Ayrıntısı Yukarıda Açıklandığı Üzere;1- Davanın KABULÜ ile; ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait, keşidecisi ... Deposu, lehtarı ... olan, 20/05/2023 tarihli, ... çek seri nolu 40.000,00 TL bedelli çekin 6102 sayılı TTK'nun 757. vd. maddeleri gereğince ZAYİ NEDENİYLE İPTALİNE,2-) TTK 757. Maddeye göre konulan ödeme yasağının karar kesinleşinceye kadar DEVAMINA,3-) 492 Sayılı Harçlar Kanunu uyarınca karar tarihi itibari ile alınması gereken 269,85 TL maktu karar ve ilam harcından peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 89,95 TL harcın davacıdan alınarak hazineye GELİR KAYDINA, 4-) Davanın mahiyeti gereği yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde BIRAKILMASINA,5-) 6100 sayılı HMK'nın 333. Maddesi uyarınca artan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde talep aranmaksızın yatırana İADESİNE,6-) Karar kesinleştiğinde ve ödeme yasağı kararının kalkmasından itibaren bir ay içinde tazminat davasının açılmaması halinde davacı tarafından mahkememize depo edilen teminatın HMK m.392/2 gereği davacı tarafa İADESİNE, Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, 6100 sayılı HMK.nun 341/1 ve 345 maddeleri gereğince, gerekçeli kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde, mahkememize veya eşdeğer başka bir mahkemeye verilecek bir dilekçe ile Adana Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 19/09/2023 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ...¸e-imzalıdır