Bursa Bölge Adliye Mahkemesi, eser sözleşmesinden kaynaklanan gizli ayıplı makine imalatı sebebiyle ödenen bedelin iadesi ve makinenin iadesine dair istinaf kararını inceledi.
Özet: Davacı, taraflar arasında imal edilecek delik delme makinesi, yolluk kesme aparatı ve diş kontrol sistemi konusunda yapılan eser sözleşmesi uyarınca ödediği 54.827,00 TLnin, davalının işi tam ve ayıpsız teslim etmemesi ve makinede gizli ayıplar bulunması nedeniyle avans faiziyle birlikte iadesini talep ederken; davalı, edimlerini eksiksiz yerine getirdiğini, makinenin davacının taleplerine uygun imal edilip teslim edildiğini ve delil tespiti raporunu kabul etmeyerek davanın reddini savunmuştur; ilk derece mahkemesi, bilirkişi incelemesi sonucunda makinede gizli ayıplar tespit ederek davanın kabulüne, sözleşme konusu makinenin iadesi karşılığında davalıdan 54.827,00 TLnin makinenin iade tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar vermiştir.
T.C. BURSA BAM ...... HUKUK DAİRESİ
T.CB U R S ABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ......HUKUK DAİRESİDOSYA NO : .....KARAR NO : .....T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ..... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : 05/11/2020NUMARASI : .....DAVACI :.....VEKİLLERİ : Av. ...... Av. ...DAVALI : ................. Av. ........DAVANIN KONUSU : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)İSTİNAF KARAR TARİHİ : 26/03/2024 KARAR YAZIM TARİHİ : 28/03/2024 Mahkemece verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda;İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ: Davacı vekili, taraflar arasında delik delme makinası, yolluk kesme aparatı ve diş kontrol sisteminin imal edilmesi konusunda anlaşmaya varıldığını ve karşılığında davalıya 54.827,00 TL ödeme yapıldığını, ancak davalı tarafından sözleşme konusu işlerin halen dahi tam ve mükemmel vaziyette teslim edilmediğini, deneme üretimleri için müvekkili şirket fabrikasına karşı yanca getirilen delme makinasının deneme üretimleri için kullanılmaya başlanmasının ardından makinada birtakım imalat hataları olduğunun ortaya çıktığını, mahkemeden delil tespiti talep edildiğini ve düzenlenen rapor ile makinenin taraflar arasındaki sözleşmeye uygun imal edilmediğinin ve gizli ayıplı olduğunun tespit edildiğini, sözleşme konusu makinenin delil tespiti sırasında ve öncesinde çalışması için gerekli bilgisayar programının davalı tarafından verilmemesi sebebiyle çalıştırılamadığını, müvekkili tarafından bulunan geçici çözümle çalıştırılabildiğini ve bilirkişi tarafından tespitlerin yapılabildiğini, ..... 21. Noterliğinin 01.02.2018 tarih ve ..... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile; davalının anlaşmaya uygun olarak edimlerini işbu ihtarın tebliğini müteakip 15 gün içinde yerine getirmesi, aksi takdirde yeni ihbara gerek kalmaksızın sözleşmenin fesih edilerek, yapılan ödemenin avans faizi ile birlikte iadesi ve sözleşmenin ifa edilmemesinden kaynaklanan zararların tazmini için dava ikame edileceği konusunda uyarılarak, temerrüde düşürülmüş olmasına rağmen halen sözleşme konusu edimlerini yerine getirmediğini ileri sürerek ödeme tarihlerinden işleyecek avans faizi ile birlikte toplam 54.827,00 TLnin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı yasal sürede davaya cevap vermemiş, yasal süreden sonra sunduğu beyan dilekçesinde davanın tebligatının kendisine yapılmadığını, davanın açıldığını e-devlette görerek öğrendiğini, dosyada davaya ilişkin tebligatın yapıldığı adreste yer alan işyerini davadan çok önce kapattığını, edimlerini tam ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini, davacının kendisinden istemiş olduğu makineyi sözlü olarak tarif ettiğini ve şifahi anlaşmanın sağlandığını, imalat sırasında ilave isteklerinin de olduğunu, bu ilavelerin sonradan dahil edildiğinin düzenlenen fatura içeriğinden de anlaşılmakta olduğunu, bunlara istinaden makinenin yapılarak teslim edildiğini, teslimden sonra da davacının bir takım ilave isteklerinin olduğunu, buna ilişkin tutanak düzenlendiğini, bunların bir kısmı ile tekrar görüşülmesine karar verildiğini, ancak görüşme yapılmadığını, davacının makinede istemiş olduğu özelliklerin dava konusu olan özelliklerle alakasının olmadığını, davacının talebine uygun makinenin imal edilerek teslim edildiğini, delil tespiti raporunu kabul etmediğini, ayıplı mal ve hizmetin söz konusu olmadığını, ancak aksi kanaat hasıl olsa bile hak düşürücü ve zamanaşımı sürelerinin aşıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: Mahkemece, davacı tarafından davalıdan delik delme makinesi, yolluk kesme aparatı ve diş kontrol sisteminin satın alındığı, bilirkişilerce yapılan incelemede, makinede resetleme sisteminin mevcut olmadığı, makine P20602 numaralı plastik piston parçası üzerindeki 13.5 mm çapındaki deliği delerken çapak oluştuğu, bilgisayar programının mevcut olmadığı, acil stop butonunun olmadığı, makine üzerinde İSG güvenlik önlemlerinin olmadığı ve bu haliyle makinenin gizli ayıplı olduğu kanaatine varıldığı, gizli ayıp nedeniyle iade faturası kesilerek davalı tarafa iadesi gerektiği gerekçesiyle davanın KABULÜ ile dava konusu 026948 nolu faturaya konu delik delme makinesi, yolluk kesme aparatı ve diş kontrol sisteminin gizli ayıp nedeniyle iade faturası kesilerek davalı tarafa iadesine, satış bedeli olarak davalıya ödenen 54.827,00 TL nin makinenin iade tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, edimlerin aynı anda ifasına karar verilmiştir.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili, davacının istekleri doğrultusunda davaya konu makinelerin üretiminin yapıldığını ve teslim edildiğini, teslim sonrası davacı ile toplantı yapıldığını, davacı tarafın bu toplantıda ek imalatlar istediğini, müvekkilinin bu imalatların ek maliyeti olacağını ve yaklaşık maliyeti beyan ettiğini, davacının ise iş yaptığı firmanın denetimi olduğunu, denetim sonrası bu imalatlara ilişkin görüşme yapılacağını beyan ettiğini, ancak denetim sonrası müvekkilini aramadığını, hatta bedeli dahi ödemediğini, müvekkilinin ise ödenmeyen makine bedeline ilişkin fatura tanzim ederek icra takibine konu ettiğini, yapılan icra takibi sonrası davacının makine bedelini ödediğini, ödemenin akabinde ise delil tespiti yaptırdığını ve bu davayı açtığını, davacının süresi içinde ayıp ihbarında bulunmadığını, TTK 23/c maddesi uyarınca tacirlerin ayıp ihbar sürelerinin belirlendiğini, makinelerin en geç 15/11/2016 tarihinde (fatura tarihi) teslim edildiği kabul edilmesi halinde davacı tarafın 24/11/2016 tarihine kadar iş bu makineleri incelettirip davalıya ayıp ihbarında bulunması gerektiğini, oysa ki davacı tarafın 2017 Mayıs ayında tespit talebinde bulunduğunu ve 01/02/2018 tarihinde ise ayıp ihbarında bulunarak sözleşmeyi feshettiğini, davacının süresinde ayıp ihbarında bulunmadığının açık olduğunu, bu nedenle de ayıba bağlı talep ve dava haklarını kullanamayacağını, ayıbın gizli ayıp niteliğinde olmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda makinelerde bulunan ayıbın gizli ayıp olduğunun belirtildiğini, ancak hükme esas alınan raporda hangi ayıbın gizli ayıp olduğunun belirtilmediğini, ayıpların açık ayıp niteliğinde olduğunu, kaldı ki makinelerin ayıplı olmadığını, zira davacı tarafın talepleri doğrultusunda imalat yapıldığını, daha sonra talep edilen ek imalatların ise bedelinin ödenmemesi nedeniyle yapılmadığını, hatalı bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulduğunu, itirazlarının değerlendirilmediğini, ayrıca yapılan icra takibinde ayıp itirazında bulunmayan ve borcu ödeyen davacının imalatın ayıplı olmadığını ve borcu bulunduğunu örtülü olarak kabul ettiğini belirterek istinaf isteminde bulunmuştur.İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, ayıplı imalat nedeniyle sözleşmeden dönme ve bedel iadesi istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalı yasal sürede davaya cevap vermemiş, yasal süreden sonra sunduğu dilekçesinde dava dilekçesinin kendisine tebliğ edilmediğini, tebliğ edildiği adreste bulunan işyerinin davadan önce kapatılmış olduğunu, tebliğin usulsüz olduğunu ileri sürmüş ise de, dava dilekçesinin bizzat davalıya tebliğ edilmiş olması ve davalı tarafça imzasının inkâr edilmemiş olması karşısında, davalının bu yöndeki savunmasına itibar edilmemiş, süresinde davaya cevap verilmediği kabul edilmiştir. Taraflar arasında delik delme makinası, yolluk kesme aparatı ve diş kontrol sisteminin imalini konu alan eser sözleşmesi akdedilmiş olup, davacı iş sahibi, davalı yüklenicidir. Taraflar arasında yapılacak işin özelliklerini belirten yazılı bir sözleşme bulunmamakla birlikte, işi kısmen tanımlayan bir fiyat teklifi ile sonradan kararlaştırılan ilave işlere ilişkin toplantı tutanağı bulunmaktadır. Gerek delil tespiti raporu, gerekse 15/09/2020 tarihli bilirkişi raporu ile, dava konusu makinede imalat hataları bulunduğu, bu haliyle ayıplı olduğu ve ayıpların sıradan bir insanın baktığı zaman fark edebileceği ayıplar olmadığı, davacının makineden beklediği faydayı sağlayamadığı tespit edilmiş olup, davalı tarafça rapordaki teknik tespitlere yönelik somut bir itirazda bulunulmadığı görülmüştür. Ayıp ihbarında bulunma yükümlülüğü iş sahibi şirkete aittir. Bununla birlikte ayıp ihbarı niteliği itibariyle def’i olduğundan, yüklenici tarafından süresinde ayıp ihbarında bulunulmadığı savunması ileri sürülmedikçe, mahkemece re’sen dikkate alınıp değerlendirilemez. (Yargıtay-kapatılan-15 HD 17/09/2013 tarih 2013/2829-4913 sayılı emsal kararı) Somut olayda davalı tarafça yasal sürede cevap dilekçesi verilmemiş olmakla, davalının ayıp ihbarının süresinde yapılmadığı yönündeki istinaf sebebine itibar edilmemiştir. Kural olarak iş sahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur. Yani yüklenicinin edimini sözleşme ve eklerine, fen ve tekniğe uygun olarak edim alacaklısı iş sahibine sunmasından sonra, iş sahibinin de karşı edimi olan bedel borcunu ifa etmesi gerekir. 6098 sayılı TBK’nun 84/1 maddesi uyarınca iş sahibi kısmi ifayı kabule zorlanamayacağından, kısmi ifa teklifini kabulden kaçınma halinde iş sahibinin temerrüdü gerçekleşmez. Somut olayda davalı yüklenici, davacı iş sahibi tarafından talep edilen ek imalatların bedellerinin ödenmemiş olması nedeniyle imalatların tamamlanmadığını ileri sürmüş olsa da, davalının kendi edimini yerine getirmeden iş bedelini talep etmesi mümkün görülmemiştir. Bu durumda davacı ayıplı imalat nedeniyle TBK 475.maddesinde düzenlenen seçimlik haklardan birini kullanabilecek olup, yine aynı hüküm uyarınca eser iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme hakkını kullanabilecektir. Somut olayda bilirkişi raporu ile, davacının makineden beklediği faydayı sağlayamadığı tespit edilmiş olup, davalının da makinenin bu haliyle kullanımının mümkün olduğu yönünde bir savunması bulunmadığından, mahkemece sözleşmeden dönme yönünde kurulan hükümde bir isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun HMK 353/1-b/1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-b/1 maddesine göre ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince davalıdan alınması gereken istinaf karar harcı 3.745,23-TL’den, peşin alınan 926,80-TL’nin mahsubu ile bakiye 2.818,43-TL’nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 3-İstinaf talebinde bulunan davalı tarafından karşılanan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına, artan gider avansının yatırana iadesine,4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,5-Karar tebliğ, harç tahsil ve gider avansı iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK 362/1-a maddesine göre KESİN olmak üzere 26/03/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi. ...Başkan ...¸e-imzalıdır ...Üye ...¸e-imzalıdır ...Üye ...¸e-imzalıdır ...Katip ...¸e-imzalıdır