iş ilişkisinden kaynaklı avans karşılığı verilen ve geri ödenen kambiyo senedinin, işçilik alacağı davası sonrası mükerrer tahsilat amacıyla icraya konulmasıyla borçlu olunmadığının tespiti davası.

İş ilişkisinden kaynaklı avans karşılığı verilen ve geri ödenen kambiyo senedinin, işçilik alacağı davası sonrası mükerrer tahsilat amacıyla icraya konulmasıyla borçlu olunmadığının tespiti davası.

Özet: Davacı işçinin, işverenden aldığı maaş avansı karşılığında teminat amaçlı verdiği ve ödendiğini iddia ettiği boş kambiyo senedinin, işçilik alacağı davası açtıktan sonra eski mesai arkadaşı muhasebeci tarafından mükerrer tahsilat amacıyla icraya konulması üzerine, borçlu olunmadığının tespiti ve icra takibinin iptali talebiyle açtığı menfi tespit davasında; davalının savunma yapmaması, SGK kayıtlarıyla iş ilişkisinin belirlenmesi ve kambiyo senetlerinin teminat niteliği taşıması halinde vasfını yitirmesi ile işçi lehine tanık dinlenebileceği hukuki ilkeleri çerçevesinde senedin bedelsiz kaldığı iddiaları değerlendirilmektedir.

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/777

KARAR NO : 2026/522

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 18.10.2024

KARAR TARİHİ : 02.06.2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; --- İcra Dairesi tarafından---- esas sayılı dosya ile müvekkil aleyhine başlatılan kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte 20.000,00-TL asıl alacak ve 28.317,40-TL toplam tutar üzerinden işlem yapıldığını, ödeme emrinin 29.07.2024 tarihinde tebliğ edildiğini, davalının ----Şirketi bünyesinde muhasebeci olarak çalıştığını, müvekkilin aynı iş yerinde 2024 yılına kadar çalıştığını ve iş sözleşmesinin haksız feshedildiğini,---- İş Mahkemesi'nde ----- esas sayılı dosya ile işçilik alacakları davasının derdest olduğunu, müvekkilin iş yerinden 20.000,00-TL maaş avansı talep ettiğini, avans karşılığında boş senedin teminat olarak imzalatıldığını, avansın 5.000,00-TL ve 7.500,00-TL tutarlarındaki maaş kesintileriyle ödendiğini, 17.07.2023 tarihinde avansın hesaba yattığını ve borcun sona erdiğini, buna rağmen senedin işçilik alacağı davası nedeniyle muhasebeci adına doldurularak mükerrer tahsilat amacıyla icraya konulduğunu, senedin bedelsiz kaldığını, bu durumun daimi def'i hakkı doğurduğunu, ---- Arabuluculuk Bürosu'nun --- dosya ve ----- numaralı 12/08/2024 tarihli anlaşamama tutanağı ile arabuluculuk sürecinin sonuçlandığını, tüm bu nedenlerle; müvekkilin 20.000,00-TL tutarında borcu olmadığının tespiti ile icra takibinin iptalini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:

Dava dilekçesi ve tensip tutanağı davalı ...'ye usulüne uygun tebliğ edilmiş olup, davalı ... davaya cevap vermemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; kambiyo senedi dayalı olarak başlatılan icra takibinden kaynaklı menfi tespit davasıdır. Davalı tarafından davacı aleyhine -----. İcra Dairesi'nin ---- esas sayılı icra dosyasında, keşidecisi davacı ... ve muhatabı davalı ... olan, 15.07.2022 düzenleme tarihli, 15.01.2023 vade tarihli, 20.000,00 TL bedelli bonoya dayalı olarak 20.000,00 TL asıl alacak ve 8.317,40 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 28.317,40 TL üzerinden icra takibi başlatıldığı, takibin kesinleştiği, davacı tarafça menfi tespit davası açıldığı anlaşılmıştır.

Davacı taraf, dava dışı------ Şirketi'nde çalıştığı dönemde iş yerinden avans niteliğinde borç aldığını, bu borcun aylık ücretinden kesilmek suretiyle ödendiğini, davalının aynı işyerinde muhasebeci olarak çalıştığını, dava dışı işvereni aleyhine ----. İş Mahkemesi'nin ----- esas sayılı dosyasında işçilik alacağına ilişkin dava açtıktan sonra davalı tarafça somut davaya konu edilen kambiyo senedine dayanılarak icra takibi başlatıldığını, davalı ile arasında alacak borç ilişkisi olmadığını belirterek borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmamış, yargılama boyunca savunmada bulunmamıştır.

Davacıya ait SGK kayıtları dosya arasına alınmış, davacının dava dışı ----- Şirketi'nde 24.03.2021 tarihi ile 07.05.2024 tarihi arasında çalıştığı anlaşılmıştır. Davalıya ait SGK kayıtları dosya arasına alınmış, davalının ------ Şirketi'nde 18.09.2018 tarihi ile 20.05.2020 tarihi arasında, 11.05.2020 tarihi ile 28.02.2026 tarihi arasında ve 01.03.2026 tarihinden itibaren çalıştığı anlaşılmıştır.

Davacı tanığı ...'a ait SGK kayıtları dosya arasına alınmış----- Şirketi'nde 09.06.2021 tarihi ile 31.08.2021 arasında çalıştığı anlaşılmıştır.

Davacı tanığı ...'ın ------- Şirketi'nde 06.02.2016 tarihi ile 14.01.2019 tarihi arasında, 21.08.2019 tarihi ile 07.05.2020 tarihi arasında, 08.05.2020 tarihi ile 13.06.2025 tarihi arasında ve 30.06.2025 tarihinden itibaren çalıştığı anlaşılmıştır. ---- İş Mahkemesi'nin ---- esas sayılı dosyasında davacı ... tarafından dava dışı ------ Şirketi'ne karşı 29.05.2024 tarihinde işçi ile işveren ilişkisinden kaynaklı alacak davası açılmıştır.

Somut davaya konu olan ----. İcra Dairesi'nin---- esas sayılı icra dosyasının takip tarihi 09.07.2024 tarihidir. Menfi tespit davaları, borçlunun borçlu olmadığını kanıtlamak amacıyla açılan bir dava olup icra takibinden önce açılabileceği gibi icra takibinden sonra da açılabilir. Kambiyo senetleri teminat taydı içerdiğinde kambiyo senedi vasfını yitirmektedir. Uygulamada iş verenler bazı iş kollarında işe girerken işçilerden teminat amacı ise senet almakta, bu durum kanıtlandığında alınan senet teminat senedi niteliğinde olmakta ve kambiyo senedi vasfını yitirmektedir. İş hukukunda, iş verenin sosyal ve ekonomik bakımından güçlü olması, işçinin korunması ve işçi lehine yorum ilkeleri gereğince, düzenlenen belgelere karşı işçi lehine tanık dinlenmesi mümkündür. Menfi tespit davasına konu senede karşı borçlu olmadığı yönündeki iddianın tanıkla ispatı mümkün değilse de işe girişte iş verenin işçiden teminat amacıyla senet aldığı yönünde tanık beyanları varsa davacının iddiasını ispat beyanları nazara alınmalıdır. Belirtilen sebeplerle tanık deliline mahkememizce itibar edilmiştir.Davacı ile davalı arasında işçi işveren ilişkisi bulunmadığı, bu sebeple İş Mahkemesi'nin görevli olmadığı, mahkememizin görevli olduğu, SGK kayıtlarına göre davacının ve davalının aynı işyerinde çalışmadığı; ancak dinlenen tanık beyanlarından fiilen aynı iş yerinde birden fazla şirketin işveren olduğu, tanık ...'ın ve davalının ----- Şirketi'nde aynı tarihlerde yaklaşık üç ay birlikte çalışmasının olduğu, bu sebeple davacı tanığının beyanın itibar edildiği, işverenden avans alan işçilerin ücretlerinden kesilerek avans olarak aldıkları borçları ödedikleri, işçilerin boş senede imza attıkları yönünde işyerinde uygulama olduğu, davacı ile davalı arasında alacak borç ilişkisi bulunmadığı, davacı tarafça 29.05.2024 tarihinde ----İş Mahkemesi'nin ---- esas sayılı dosyasında dava dışı ---- Şirketi'ne karşı----- tarihinden yaklaşık bir buçuk ay sonra 09.07.2024 tarihinde davalı tarafça davacı aleyhine ----. İcra Dairesi'nin ----- esas sayılı icra dosyasında takip başlatıldığı birlikte değerlendirildiğinde; davacı ile davalı arasında alacak borç ilişkisinin hiçbir zaman kurulmadığı, davacının dava dışı işvereninden aldığı sonradan ödemesinin somut davaya etkisinin olmadığı, bu sebeple ödemenin gerçekleşip gerçekleşmediğinin mahkememizce araştırılmadığı, taraflar arasında alacak borç ilişkisinin oluşmaması sebebiyle davacının davalıya borçlu olmadığı anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın kabulüne; ---- İcra Dairesi'nin ---- esas sayılı icra dosyasında davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,

2-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 1.934,36-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 427,60-TL peşin harçtan ve 55,99-TL tamamlama harcından mahsubu ile bakiye 1.450,77-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3-Davacı tarafından yatırılan toplam 483,59-TL peşin ve tamamlama harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı tarafından 427,60-TL başvurma harcı, 60,80-TL vekalet harcı, 656,00-TL tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen toplam 1.144,40-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Davalı tarafından 104,00-TL vekalet harcı olarak sarf edilen yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,

6-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 28.317,40-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 2.080,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

8-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize dilekçe ile başvurarak veya zabıt katibine beyanda bulunmak suretiyle tutanağa geçirilmesi ve hakime onaylatılmak suretiyle ---- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.