18. Asliye Ticaret Mahkemesi, birleşen şirkete ait kayıp çek yapraklarının iptali talebini davacının hukuki menfaat yokluğu nedeniyle usulen reddetti.
Özet: Birleşme yoluyla devraldığı şirkete ait, henüz doldurulmamış ve kayıp durumdaki çek yapraklarının iptalini talep eden şirketin davası, mahkeme tarafından usulden reddedilmiştir. Mahkeme, çek hamilinin değil, çek keşidecisi olan davacının, Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptalini isteme konusunda hukuki yararı bulunmadığına, bu hakkın ancak senedin üzerinde hak sahibi olan hamile ait olduğuna hükmetmiş ve davanın Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili maddesi gereğince hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermiştir.
T.C.
İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:2026/521 EsasKARAR NO :2026/450DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ:15/06/2026KARAR TARİHİ:16/06/2026Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:İDDİA VE TALEP : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil Şirketin ... ile ... Limited Şirketi arasında 2021 yılında birleşme gerçekleşmiş olup birleşme neticesinde birleşen şirketin tüm aktif ve pasifleri külli halefiyet ilkesi gereğince müvekkil şirkete devrolduğunu, bu kapsamda birleşen şirketin geçmiş yıllara ait banka hesapları, çek karneleri ve sair ticari kayıtları da müvekkil şirket bünyesine geçtiğini, birleşen şirket adına geçmiş yıllarda ... A.Ş. nezdindeki hesaplardan alınmış birtakım çek yapraklarının halen açıkta bulunduğunun tespit edildiğini, ancak söz konusu çek yaprakları müvekkil şirketin fiili zilyetliğinde bulunmamakta olup yapılan şirket içi incelemeler ve araştırmalar neticesinde çek asıllarının fiziken mevcut olmadığı ve akıbetlerinin tespit edilemediğinin anlaşıldığını, ilgili bankalar nezdinde yapılan incelemelerde, fiziken bankaya iade edilmeyen çek yaprakları nedeniyle banka kayıtlarında risk görünümünün devam ettiğini, bu nedenle ilgili hesapların kapatılamadığı ve risk düşüm işlemlerinin gerçekleştirilemediği müvekkil şirkete bildirildiğini, derhal ihtiyati tedbir kararı ile çekin ödeme yasağı konulmasına ve ilgili bankaya bildirilmesine, iptal kararının ve tedbir kararının Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan edilmesini talep ve dava etmiştir.DELİLLER ve GEREKÇE : Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava; Dava konusunun, davacının devraldığı ve davacı ile birleşerek münfesih olan ... ... ... A.Ş.'nin önceki yıllarda bankadan alıp, henüz tutar, tarih, lehdar vb bilgileri yazılıp zorunlu çek unsurları tamamlanmayıp, tedavüle çıkarılmadan kaybolduğu iddia edilen çek yapraklarına ilişkin olduğu görüldü.TTK nun 780.madde de çek'in senet metninde "çek" kelimesini, kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, muhatabın ticaret unvanını, ödeme yerini, düzenleme tarihini ve yerini, düzenleyenin imzasını taşımak zorundadır. TTK nun 781. madde de bu unsurları taşımayan senedin çek sayılmayacağı düzenlenmiştir.Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır. Hukuki yararının bulunması HMK'nın 114/h maddesi uyarınca dava şartıdır.Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.TTK. 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652.m)Çek iptali talep edilebileceği yargı uygulamasında kabul edilmektedir. Ancak, imzalı çekin iptalini hamil isteyebilecektir. Huzurdaki davada davacı keşideci ve çek hesabı sahibi olduğundan ve bu hali ile davacı hamil sıfatını haiz olmadığından, zayii nedeniyle çek iptali davasını, ancak kıymetli evrak niteliğinde bulunan çek hamilinin açabileceği, keşideci hesap sahibinin çek iptal talebinde hukuki yararı bulunmadığı gözetildiğinde davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklanmış olduğu üzere;1-Davacının davasının HMK m.114/1-h bendi kapsamında hukuki yarar yokluğundan USULDEN REDDİNE,2- Usulden red kararı verildiğinden tedbir talebi hakkında karar verilmesenie yer olmadığına, 3-Alınması gereken 615,40-TL karar ilam harcı dava açılırken başlangıçta peşin olarak alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, 4-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmı karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,Dair, davacının yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu karar verildi. 16/06/2026Katip ...¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır