12. Asliye Ticaret Mahkemesi, bir şirketin adres değişikliği sırasında zayi olan ortaklar pay defteri için Türk Ticaret Kanununun 82/7 maddesi uyarınca talep ettiği zayi belgesi başvurusunu, kanunda belirtilen tahdidi nedenler dışında kaldığı gerekçesiyle reddetti.
Özet: Bir şirket, adres değişikliği sırasında kaybettiği ortaklar pay defteri için Türk Ticaret Kanununun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi talebiyle hasımsız dava açmış; ancak mahkeme, kanunda zayi belgesi verilmesi için sayılan hallerin (yangın, su baskını, deprem, hırsızlık gibi afetler) tahdidi nitelikte olduğunu ve "adres değişikliği sırasında kaybolma" durumunun bu sınırlı sebepler arasında yer almadığını belirterek, kanuni şartların oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.
T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: 2025/883 Esas - 2025/1008
T.C....12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2025/883 EsasKARAR NO : 2025/1008T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AK A R A RHAKİM : ... ...KATİP : ... ... DAVACI : ... ...DAVALI : ... TEMSİLCİ/(LAR) : ... ... ...DAVA : Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ : 24/10/2025KARAR TARİHİ : 22/12/2025KARAR YAZIM TARİHİ : 24/12/2025 Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda;DAVA : Davacı...şirket temsilcisi dava dilekçesinde, davacı...şirketin adres değişikliği sırasında tüm dikkat ve özene rağmen ortaklar pay defterinin zayi olduğunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi uyarınca, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterlerin kanuni saklama süresi içinde zayi olması durumunda, ziyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden bir belge verilmesini isteyebileceğini belirterek, zayi olan şirket ortaklar pay defteri için zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.CEVAP : Dava hasımsız olarak açıldığından davaya cevap verilmemiştir.DELİLLER : Davacı...şirket temsilcisinin beyanı, gelen yazı cevapları ve tüm dosya kapsamı.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi olan ortaklar pay defteri için zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.Davacı...şirket temsilcisinin, müvekkili şirkete ait ortaklar pay defterinin adres değişikliği sırasında zayi olduğunu ileri sürerek, TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi talebiyle bu hasımsız davanın açıldığı görülmüştür.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "Defter ve Belgelerin Saklanması ve İbrazı" başlıklı 82. maddesinin 7. fıkrasında; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü yer almaktadır.Ticari defterlerin zayii davası, tacirin ticari defter ve belgelerinin elinde olmayan nedenlerle kaybolması durumunda, bu durumu hukuken tespit ettirerek olası hukuki ve cezai sorumluluklardan korunmasını amaçlayan, hasımsız olarak açılan bir tespit davasıdır. Kanun, zayi belgesi verilebilecek halleri sınırlı olarak saymış olup, mahkemece tacirin beyanının bu kanuni şartlara uygun olup olmadığı değerlendirilerek karar verilir.Bu açıklamalar ışığında dosya kapsamı değerlendirildiğinde, davacı...şirket temsilcisinin beyanı ve tüm dosya kapsamına göre, davacı...... Ltd. Şti.'nin Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi bir tacir olduğu, kanunen tutmakla yükümlü olduğu defterler arasında ortaklar pay defterinin de bulunduğu, davacının adres değişikliği esnasında söz konusu defterin kaybolduğunu beyan ederek eldeki hasımsız davayı açtığı, TTK'nın 82/7. maddesinin "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği" hükmünü amir olduğu, kanun metninde zayi belgesi verilebilecek hallerin "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık" olarak tahdidi (sınırlı) bir şekilde sayıldığı, davacı...tarafından defterin zayi olma sebebi olarak gösterilen "adres değişikliği sırasında kaybolma" halinin, kanunda sayılan afet veya hırsızlık hallerinden birine girmediği, kanun koyucunun iradesinin bu haller dışındaki kaybolma durumlarını kapsam dışı bıraktığı, bu suretle kanunda aranan şartların somut olayda gerçekleşmediği anlaşıldığından aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın reddine, 2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,3-Davanın mahiyeti gereği davacının karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-Karar kesinleştiğinde alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,Dair davacı...şirket temsilcisinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine ya da bulunmadığı takdirde Asliye Hukuk Mahkemesine dilekçe verilmesi sureti ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 22/12/2025 Katip ... Hakim ... ¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır