Denizlideki taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti davasında idarenin yüksek bedel, hatalı bilirkişi raporu ve objektif değer artışı itirazlarının bölge adliye mahkemesince reddedilmesi sonrası temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki metin, davacı idare tarafından açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasını ele almaktadır. İlk derece mahkemesi, kamulaştırma bedelini belirleyip davanın kabulüne karar vermiştir. Davacı idare, belirlenen bedelin yüksek olduğunu, bilirkişi raporundaki üretim giderleri, ürün seçimi, sulama masrafları, kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artışı gibi hususlarda hatalar bulunduğunu ileri sürerek karara istinaf etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını uygun bularak istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Bölge mahkemesi, taşınmazın sulu tarım arazisi niteliği, yörede yaygın ürün deseni, güncel tarım verileri ve uygulanan kapitalizasyon ile objektif değer artış oranının yerinde olduğunu belirtmiştir. Davacı idare vekili, istinaftaki itirazlarını tekrarlayarak ve kurumun harçtan muaf olması gerektiğini de ekleyerek Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyiz etmiştir.
5. Hukuk Dairesi         2025/14810 E.  ,  2026/5080 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2023/2740 Esas, 2025/1314 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/561 Esas, 2023/441 Karar
Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Denizli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 09... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tesciline, bedelin davalıya ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için yüksek birim fiyat tespit edildiğini, bilirkişi raporunda belirlenen bedel ile kıymet takdir raporunda belirlenen bedel arasında aşırı farklılık bulunduğunu, bölgede mutat olarak yetiştirilen ürünler yerine geliri çok yüksek olan ve kamulaştırma bedelini fahiş derecede arttıran pırasanın kullanıldığını, her ne kadar üst mahkeme kararlarına uyma amaçlı üretim gideri brüt gelirin 1/3 'ü ile sınırlandırılmış ise de bu durumun taşınmazın gerçek değerinin hesaplanmasında yanılgıya sebep olduğunu, resmî veriler ile bilirkişi raporundaki üretim masrafları arasında açık farklılık bulunduğunu, taşınmazın Menderes nehrinden sulandığı belirtilmiş olmakla birlikte bu sulamanın cazibe ile mi yoksa motopomp ile mi olduğunun açıklanmadığını, sulama masraflarının dikkate alınmadığını, kapitalizasyon faiz oranının %5 olarak düzeltilmesi gerektiğini, taşınmaz değerine %20 objektif değer artışı uygulanmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince mahallinde yapılan keşif sırasında dava konusu taşınmazın etrafının meskun olmadığı, taşınmazda sulama kanalının bulunduğu, taşınmazda pamuk anızının olduğu, sulu tarım arazisi niteliğinde olduğunun tespit edildiği, keşfe katılan bilirkişi kurulunun raporu ve rapora ekli fotoğraflar, taşınmaza ilişkin uydu görüntüleri birlikte değerlendirildiğinde, tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza, 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca tarım arazisi net geliri esas alınarak değer biçilmesinde bir usulsüzlük bulunmadığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda uygulanan münavebe deseninin o yörede yaygın yetişen ürünlerden oluşturulduğu, arazi net geliri hesaplanırken değerlendirme tarihi olan 2022 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin uygulandığı, davaya konu taşınmazın sulu tarım arazisi niteliğinde olması nedeni ile %4 oranında kapitalizasyon faiz oranı uygulanmış olmasında ve davaya konu taşınmazın konum ve özellikleri gözetilerek belirlenen %20 objektif değer artış oranının uygulanmış olmasında isabetsizlik bulunmadığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar etmiş, kurumun harçtan muaf olduğu hâlde, harca hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.
2. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.
4.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
5. Davacı kurum harçtan muaf olduğu hâlde, harca hükmedilmesi kararın bozulmasını gerektirir.
Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Davacı idare vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,
2. Davacı idare vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararının hüküm fıkrasının; harca ilişkin (4) üncü bendinin hükümden çıkarılması, yerine "Davacı kurum harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına" cümlesinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,26.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.