izmir bölge adliye mahkemesi 17. hukuk dairesinin, kaybolan çekin iptali talepli hasımsız davanın istirdat davası nedeniyle konusuz kalması kararına ilişkin istinaf incelemesi.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin, kaybolan çekin iptali talepli hasımsız davanın istirdat davası nedeniyle konusuz kalması kararına ilişkin istinaf incelemesi.

Özet: Bir davacı, Aydında keşide edilmiş, kayıp 600.000 TL bedelli bir çekin iptalini talep etmiş; ancak ilk derece mahkemesi, Yargıtay içtihatları doğrultusunda, çekin yeni bir zilyedi ortaya çıkması üzerine davacının istirdat davası açmasıyla iptal davasının konusuz kaldığına hükmederek karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir, bunun üzerine davacı vekili, çekin kaybolması/çalınması ve kötü niyetli kişilerce kullanılma riski nedeniyle müvekkilinin mağduriyetinin önlenmesi gerektiğini, delil olarak sunulan imza örneklerinin değerlendirilmediğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep ederek istinaf yoluna başvurmuştur.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

17. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2026/438

KARAR NO : 2026/766

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : AYDIN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 25/11/2025

NUMARASI : 2025/617 Esas 2025/791 Karar

DAVANIN KONUSU : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

BAM KARAR TARİHİ : 27/03/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : 27/03/2026

Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Keşide yeri Aydın olan, 31.08.2025 tarihli, 1811085 seri numaralı, 600.000,00 TL (AltıyüzbinTL) bedelli, ... tarafından keşide edilen .... Şubesine ait " ödeme tarihli çekin kaybolduğunu, çekin 31.08.2025 olan ödeme gününe kısa bir süre kaldığını, bu nedenlerle çekin ibrazında bankaca ödenmemesi için ivedi olarak tedbir kararı verilmesini ve iptali talep ve dava etmiştir.

MAHKEMECE: "...,Dava kıymetli evrak iptaline ilişkindir.

Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin “umumi hükümler” arasında TTK m. 651 ve 652’de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür. TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır. Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür.

6102 sayılı TTK'nın m. 818(1)-s hükmü delaletiyle çekler hakkında da uygulanması gereken TTK'nın 757. madde hükmüne göre çek iptali davası, çeki elinden iradesi dışında çıkan hâmil tarafından açılabilir.

Yargıtay’ın yerleşik uygulamalarına göre; çek iptali davaları özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hâmilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya mevcut çek hâmiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmeli, dava açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır. (Bkz. Yargıtay 11. HD'nin, 17/06/2019, E. 2018/2811, K. 2019/4422; 13/11/2018, E. 2017/1464, K. 2018/7019; 25/10/2017, E. 2016/3781, K. 2017/5696 tarih ve sayılı kararları).

Davacı vekiline çeki elinde bulunduran kişiye karşı istirdat davası açmak üzere kesin süre verilmiş, kesin süre içerisinde dava açıldığından çek iptali davası konusuz kalmakla karar verilmesine yer olmadığına ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur," gerekçesi ile;

"Davanın konusuz kalması nedeniyle KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,

Tedbirin karar kesinleşinceye kadar devamına,"şeklinde karar verilmiştir.

Mahkeme kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkilinin lehtar olarak bulunduğu, Aydın keşide yerli, 31.08.2025 tarihli, 1811085 seri numaralı, 600.000,00 TL (AltıyüzbinTL) bedelli, .... tarafından keşide edilen ....Şubesine ait çekin kaybolduğunu / çalındığını, müvekkilinin yapmış olduğu tüm aramalara rağmen çekleri bulamadığını, kaybolan çekin 3. şahıslar tarafından kullanılması ihtimalinin bulunduğunu, dava konusu çekin kötüniyetli üçüncü şahısların eline geçmesi ve vadesi geldiğinde muhatap banka tarafından karşılığının ödenmesinin müvekkilin mağduriyetine neden olacağını, davacı müvekkiline ait yazı ve imza örneklerinin bulunduğu ilgili kurumların delil dilekçesi olarak dosyaya sunulmuş olmasına rağmen yerel mahkemece bu konuda herhangi bir araştırmanın yapılmadığını beyanla yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 ve devamı hükümleri uyarınca, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiştir; bu karara karşı davacı vekilince, yasal süreci içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince yukarıda açıklanan gerekçe doğrultusunda konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmiş, bu karara davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

TTK'nın 818/1-s maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanması gereken aynı kanunun 758. maddesinde "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. (2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır", 759. maddesinde "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. (2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür." ve 763. maddesinde "(1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemeleri yer almaktadır.

Çek iptali istemlerinde, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, 6102 sayılı TTK'nın 818/s bendinin atfıyla aynı Yasa'nın 758. maddesi gereğince iptali istenen çeki elinde bulundurana karşı davacı tarafa istirdat davası açmak üzere süre verilmesi, bu süre içerisinde istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına; açılmaması halinde ise, çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulması gerekir (Yargıtay 11. HD 31.10.2016 tarihli 2015/11662- 2016/8538 E.K; aynı Dairenin 23.05.2016 tarihli 2015/10802- 2016/5494 E.K sayı ilamları).

Somut olayda, talebe konu çekin ibraz edilmiş olup davacı tarafça dava konusu zayi talep edilen çeke ilişkin istirdat davası açıldığı, bu suretle mahkemece çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, çeki eline geçiren kişi bilindiğinden mahkemeden çekin iptaline karar verilmesinin talep edilemeyeceği, davacı vekilinin istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Aydın Asliye Ticaret Mahkemesinin 25/11/2025 tarih, 2025/617 Esas ve 2025/791 Karar sayılı kararına karşı davacının istinaf başvuru sebeplerinin HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2- Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

3- Davacı tarafından yapılan istinaf masrafının üzerinde bırakılmasına,

4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

5-İstinaf yargılamasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,

Dair, dosya üzerinde HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince oy birliği ile kesin olmak üzere karar verildi. 27/03/2026