Ankara Bölge Adliye Mahkemesi, doğal gaz sayacı mühür kopukluğu nedeniyle tahakkuk ettirilen kaçak kullanım ve ceza bedeline karşı açılan menfi tespit davasında istinaf talebini inceliyor.
Özet: Bir ticari işletmenin doğalgaz sayacındaki mühür kopukluğu nedeniyle dağıtım şirketi tarafından kaçak kullanım ve ceza bedeli tahakkuk ettirilmesi üzerine açtığı menfi tespit davasında, davacı işletme sayaca müdahale etmediğini, kaçak kullanımın teknik olarak kanıtlanmadığını, sayacın herkesin erişimine açık olduğunu ve mahkemenin bilirkişi raporundaki yeni mevzuat hükümlerine göre yeniden hesaplama yapılması tavsiyesini göz ardı ettiğini ileri sürerek davanın reddine ilişkin ilk derece mahkemesi kararını istinaf etmiş; bu kapsamda mahkeme, doğal gaz piyasası yönetmeliğindeki kaçak kullanım tanımı ve bedel hesaplama usullerini değerlendirmiştir.
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 24. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/1654 - 2026/835
T.C.ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 24. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : 2024/1654 KARAR NO : 2026/835T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : 23/02/2024NUMARASI : 2022/840 E.- 2024/143 K. DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit İSTİNAF TALEBİNDEBULUNAN : Davacı vekili KARAR TARİHİ : 03/06/2026KARAR YAZMA TARİHİ : 03/06/2026 Mahkemece verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf talebinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya okunup gereği düşünüldü: TALEP: Davacı vekili dava dilekesinde, davacının Ankara'da bulunan ticari işletmesi için davalı şirketle doğalgaz abonelik sözleşmesi imzaladığını, sözleşme süresince tüm faturaların düzenli ödendiğini, 14/10/2022 tarihinde yapılan kontrolde sayaç üzerindeki devlet mühürlerinden birinin kopmuş olduğunun tespit edildiğini, ancak bu durumun müvekkilinden kaynaklanmadığını, sayacın herkesin müdahalesine açık bir yerde bulunduğunu, davacının sayaca müdahale etmesini gerektiren bir menfaatinin olmadığını, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü raporunda yalnızca mühür kopukluğu tespit edilmesine rağmen kaçak kullanım olduğuna dair teknik bir bulgu bulunmadığını, buna rağmen davalı şirket tarafından 14.166,22 TL kaçak kullanım bedeli ve 28.332,44 TL ceza bedeli içeren fatura düzenlendiğini, bu tahakkukun hukuka aykırı olduğunu, davacının kaçak kullanım yapmadığını belirterek, söz konusu faturadan dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacı adına tesis edilen abonelik kapsamında ilgili adreste yapılan kontrolde sayacın Sanayi Bakanlığına ait mühürlerinin koparıldığının tespit edildiğini, bu durumun sayaca müdahale edildiğini gösterdiğini, sayaçların dış ortamda ve herkesin görebileceği yerde bulunmasının sorumluluğu ortadan kaldırmayacağını, kaçak kullanımın çoğu zaman bu şekilde müdahalelerle gerçekleştirildiğini, mühür koparılmasıyla sayacın doğru ölçüm yapmasının engellendiğini, davacının tükettiği gazın eksik ölçülmesi suretiyle menfaat sağladığını, bu nedenle mevzuat gereği kaçak kullanım ve ceza bedeli tahakkuk ettirilmesinin hukuka uygun olduğunu savunarak, davanın reddini talep etmiştir.MAHKEME KARARI:Mahkemece; davanın reddine karar verilmiş, hükme karşı süresinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf talebinde, mahkemece kaçak doğalgaz kullandığı kesin olarak ispatlanmadan aleyhe karar verdiğini, oysa sayaçta yalnızca numaratör kapağındaki devlet mührünün kopuk olduğunun tespit edildiğini, bu hususun tek başına kaçak kullanımın varlığını göstermeyeceğini, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü raporunda ve bilirkişi raporunda sayaca müdahale edildiğine dair somut bir bulgu bulunmadığını, davacının sayaca herhangi bir müdahalesinin olmadığını ve sayacın herkesin erişimine açık bir yerde bulunduğunu, ayrıca bilirkişi raporunda tüketim hesabının Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 14/05/2022 tarihli değişikliğine göre yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmesine rağmen mahkemenin eski düzenlemeye göre hesaplama yaparak davayı reddettiğini, bu durumun hukuka aykırı olduğunu, bununla birlikte tahakkuk ettirilen kaçak kullanım ve ceza bedelinin de yönetmeliğe aykırı şekilde fahiş hesaplandığını ileri sürerek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.GEREKÇE : Dava, kaçak doğalgaz tahakkukundan kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından hazırlanan ve 03/11/2002 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin 52 inci maddesinde;"Dağıtım veya ölçüm sistemine ya da tesisata herhangi bir şekilde müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, tüketimin eksik veya hatalı ölçülerek ya da hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden mevzuata aykırı bir şekilde tüketilmesi,"kaçak doğal gaz kullanımı olarak tanımlanmış olup , 06/08/2004 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Kaçak veya Usulsüz Doğalgaz Kullanımı Durumunda Uygulanacak Usul ve Esasların” 3. maddesinde; “ Kaçak olarak kullanılan doğal gaz tüketim miktarı, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 42 nci maddesi (a) ve (b) bentleri hükümlerine göre hesaplanır.”, 4. maddesinde; “ Kaçak olarak kullanılan doğal gaz tüketim bedeli; kaçak doğal gaz kullanım miktarı ve faturalandırmanın yapıldığı tarihteki cari perakende satış fiyatı esas alınarak hesaplanır. Dağıtım şirketi, müşterilerle yapacağı anlaşma ve sözleşmelerde kaçak doğal gaz kullanım miktarının % 200’üne kadar, tekerrürü halinde ise % 300’üne kadar "kaçak doğal gaz kullanım bedeli" uygulanabileceğine ilişkin hükümlere yer verebilir.”, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin 42 nci maddesinin ilgili (b) bendinde ise; (Değişik:RG-14/5/2022-31835) Aboneler için ise; son iki yılın aynı aylarına, aylık değer tespit edilememesi halinde çeyrek dönemlerine rastlayan doğal gaz kullanım miktarlarının ortalaması esas alınır. Bu ortalama, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşteriler emsal alınmak suretiyle hesaplanan aynı dönemdeki tüketimlerin ortalaması ile kıyaslanır. Müşterinin tüketim ortalamasının; emsal alınan müşterilerin ortalamasından fazla olması halinde, emsal alınan müşterilerin tüketim ortalaması, az olması halinde ise, müşterinin kendi tüketim ortalaması esas alınarak sayacın ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığı dönem tüketimleri hesaplanır ve tahakkuk ettirilir. Müşteriye ilişkin geçmiş yıla ait veri olmaması durumunda, hesaplamalar, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşterilere ilişkin veriler dikkate alınarak yapılır. c) bendinde ise " Sayacın ölçüm yapamadığı veya yanlış ölçüm yaptığı süre; iç tesisatın işletmeye alınması, iç tesisatın kontrol edilmesi, sayaç muayenesi, sayaç açma-kapama, sayaç değiştirme, sayaç sökme-takma ve abonelik sözleşmesi imzalanması işlemlerinden en son yapılan işlem tarihi ile sayacın ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığının tespit edildiği tarih arasındaki süre veya bu süreler bir yıldan uzun ise son bir yıllık süredir. Faturaya itiraz durumunda, tüketicinin itiraza konu dönemdeki elektrik ve su faturaları dikkate alınarak düzeltme yapılabilir."şeklinde düzenleme yapılmıştır. Dosyadaki bilgi ve belgelerden; taraflar arasında 20.11.2020 tarihinde abonelik sözleşmesi yapıldığı, 14.10.2022 tarihinde yapılan kontrolde sayaçta mührün bulunmadığının tespit edildiği, sayacın sökülerek incelemeye gönderildiği, Bilim Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünce düzenlenen 20.10.2022 tarih ve 4130181 sayılı rapor ile " sayacın devlet mührü koparılmak suretiyle müdahaleye açık hale getirildiği" hususunun tespit edildiği görülmüştür.Dosyaya kazandırılan 22/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda; kaçak kullanımdan kaynaklı tahakkuk bedelinin 50.148,42 TL olduğu belirtilmiştir.Bilirkişi raporuna itiraz üzerine alınan 26/01/2024 tarihli raporda ise; Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinde 14.05.2022 tarihinde değişiklik yapıldığını, kaçak kullanım sürenin belirlenebilmesi için “Kaçak veya Usulsüz Doğal Gaz Kullanımı Durumunda Uygulanacak Usul ve Esaslar“ tebliğinin 2. maddesi uyarınca son 1 yıl içerisinde; kontrol, mühürleme, sayaç açma-kapama, sayaç değiştirme, sayaç sökme-takma, pil değiştirme, doğal gaz kullanım sözleşmesi imzalanması, varsa daha önce kaçak doğal gaz kullanıldığına ilişkin tutanak, hatlara bağlantı yapılması işlemlerinden en son yapılanın işlem tarihinin belirlenmesi akabinde tüketim hesabının tekrar değerlendirilmesi gerektiğinin belirtildiği görülmüştür.Davacının sayaç muayene raporu doğrultusunda kaçak doğalgaz kullandığının anlaşılması karşısında kaçak tahakkuku yapılmasına isabetsizlik bulunmamaktadır.Ancak; 26/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen belgeler celp edilerek, kaçak kullanım süresinin tespit edilmesi, tutanak tarihi itibariyle Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinde 14.05.2022 tarihinde yapılan değişiklikler de dikkate alınarak kaçak tahakkuku miktarına ilişkin davalı şirket tarafından belirlenen miktarın denetlenmesi amacıyla bilirkişiden ek rapor alınmasının ardından hasıl olacak sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir. Belirtilen nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK.'nın 353/1-a,6 maddesi gereğince, mahkeme kararının kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. İnceleme, 6100 sayılı HMK.'nın 355. md. hükmüne göre istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile; 1-)Ankara 9.Asliye Ticaret Mahkemesinin, 23/02/2024 tarih, 2022/840 E.- 2024/143 K. sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 2-)Dosyanın yukarıda açıklandığı şekilde karar verilmek üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 3-)Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına, 4-)Davacı tarafından yatırılan istinaf peşin harcının istek halinde başvurana iadesine, 5-)Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a,6 maddesi gereğince KESİN olmak üzere 03/06/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi. Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üyee-imzalıdır Katipe-imzalıdır