Danıştay, sahte EUR.1 belgesi iddiasıyla tahakkuk ettirilen gümrük vergileri ve cezalarına karşı dava açılmadan önce idari itiraz yolunun tüketilmemesini bozma nedeni saydı.
Özet: Danıştay, sahte EUR.1 dolaşım belgesi gerekçesiyle tahakkuk ettirilen ek gümrük vergileri ve para cezalarının iptali istemiyle açılan davada, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 242. maddesi uyarınca idari kararlara karşı yargı yoluna başvurmadan önce zorunlu olan itiraz yolunun tüketilmemiş olması nedeniyle davanın esasının incelenmesinin hukuka aykırı olduğunu, bu sebeple alt derece mahkemelerinin zaman aşımı gerekçesiyle verdiği iptal kararının usul yönünden hatalı olduğunu ve bozulması gerektiğini belirtmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y YEDİNCİ DAİRE Esas No : 2024/821Karar No : 2025/3911 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Tekstil İnşaat Dış Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak beyanname ekinde sunulan EUR.1 Dolaşım Belgesinin sahte olduğundan bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile bu vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendine göre karara bağlanan para cezasının iptali istemiyle dava açılmıştır.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Mahkemelerince verilen davanın incelenmeksizin reddine dair karara karşı istinaf başvurusunda bulunulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararın kaldırılmasından sonra, dosyanın Mahkemelerine gönderildiği, dosyanın incelenmesinden, verilen ara kararı ile olayla ilgili şüpheliler hakkında ceza davasının açılıp açılmadığının sorulduğu, davalı idarece cevaben gönderilen bilgi ve belgelerden soruşturma evrakına ilişkin olarak kamu davasının açılmadığının görüldüğü, olayda, Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen dava ve ceza zaman aşımı sürelerinin uygulanabilmesine olanak bulunmadığının anlaşıldığı, bu durumda, davacı şirket adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya nedeniyle alınan ek tahakkuk ve ceza kararlarının 10/06/2021 tarihine kadar tebliğ edilmesi gerekirken, 11/01/2022 ve 12/01/2022 tarihlerinde tebliğ edildiği, bu durumda üç yıllık zaman aşımı süresinin dolmasından sonra tebliğ edilen vergi ve cezada hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Ek tahakkuk ve ceza kararına karşı zorunlu başvuru yolu olan itiraz yolu işletilmediğinden kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin oluşmadığı, uyuşmazlığın esasının incelenemeyeceği, gümrük vergileri alacakları bakımından, Türk Ceza Kanunu'ndaki dava ve ceza zaman aşımı sürelerinin uygulanabilmesi için ceza davasının açılmış olmasının yeterli olduğu, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında olayla ilgili yargılamanın devam ettiği, zaman aşımının söz konusu olmadığı, tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Dosyanın incelenmesinden, ek tahakkuk ve para cezası kararlarına karşı 15 gün içinde itiraz yoluna gidilerek tesis edilecek olumsuz işleme karşı dava açılması gerektiği halde, bu yola gidilmeden, uyuşmazlığın esası incelenerek verilen karara yönelik istinaf istemini reddeden vergi dava dairesi kararında hukuki isabet görülmemiş olup, kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: İLGİLİ MEVZUAT: 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinin 1. fıkrasında, yükümlülerin, tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri; 2. fıkrasında, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği; 3. fıkrasında, itiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itirazın süresinde sayılacağı ve idarece yetkili makama ulaştırılacağı; 4. fıkrasında da, itirazın reddi kararlarına karşı, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükmü yer almaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 4458 sayılı Kanun'un 242. maddesi hükmüne göre, idari davaya konu olabilecek işlem, idari karar, tahakkuk veya para cezası kararı değil; söz konusu kararlara karşı, öngörülen usule göre yapılacak itiraz üzerine, yine aynı maddede yazılı mercilerce tesis edilecek olumsuz işlem olduğundan, itiraz başvurusu, yargı yerlerine başvurulmadan önce ilgililerce tüketilmesi gereken zorunlu nitelikteki başvuru yoludur. Bu yol tüketilmeden dava açılması halinde, bu durumun idari yargı yerlerince kendiliklerinden nazara alınması; davanın, 15 günlük itiraz süresi içerisinde açılmış olması halinde dilekçenin merciine tevdii; anılan süre geçirilerek açılmış olması halinde ise merciine tevdiinin hukuki yararı kalmayacağı hususlarının gözetilmesi gerekmektedir. Dosyanın incelenmesinden, davacı şirkete 11/01/2022 ve 12/01/2022 tarihlerinde tebliğ edilen, adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya nedeniyle alınan ek tahakkuk ve ceza kararlarında, işbu kararlara karşı 15 gün içerisinde Doğu Karadeniz Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğüne itiraz etme hakkının bulunduğu, Bölge Müdürlüğünce verilecek itirazın reddi kararına karşı yargı yolunun açık olduğu, itiraz edilmemesi, itirazın reddedilmesi, itirazın reddi kararının tebliğinden sonra süresi içerisinde yargı yoluna başvurulmaması veya başvurulup yargı yerinde davalı idareleri lehine karar verilmesi halinde kararın idari açıdan kesinleşeceği yolunda açıklamaya yer verilmesine rağmen, davacı tarafından bu kararlara karşı itiraz yoluna başvurulmaksızın, 10/02/2022 tarihinde doğrudan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Bu durumda, dava konusu işlemler idari kararlar olup, söz konusu kararlara karşı 15 gün içinde Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü nezdinde itiraz yoluna gidilerek tesis edilecek olumsuz işleme karşı davanın açılması gerektiği halde, bu yola gidilmeyip, ek tahakkuk ve ceza kararlarının iptali istemiyle doğrudan davanın açıldığı ve anılan idari itiraz süresinin de geçirilmesi nedeniyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle verilen karara yönelik istinaf istemini reddeden vergi dava dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne,2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 26/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.