İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, ticari hizmet sözleşmesinden doğan ihlalli otoyol geçiş ücreti ve dört katı ceza alacağı ile icra inkar tazminatı talepli itirazın iptali davasında yargılamayı sürdürdü.
Özet: Davacı, ticari hizmet sözleşmesinden kaynaklanan otoyol geçiş ücretleri ve dört katı cezadan doğan alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine davalının haksız itirazının iptali ile takibin devamını ve icra inkar tazminatı ödenmesini talep etmiş; davalı, yetki itirazında bulunarak borcun teknik bir hatadan kaynaklandığını iddia etse de mahkeme, davacının merkez adresinin kendi yargı çevresinde bulunması ve geçiş ücreti ile cezaların özel hukuk kapsamında bir alacak olması nedeniyle yetki itirazını reddederek itirazın iptali davasının süresi içinde açıldığına hükmetmiştir.

T.C.

İSTANBUL
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/361 Esas
KARAR NO : 2026/381
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/05/2025
KARAR TARİHİ : 10/06/2026
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA: Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; "
"Davalı/Borçlu, sahibi olduğu ... plakalı araç ile Müvekkil Şirket tarafından işletilen ...'ndan 18.09.2024 tarihinde geçiş ücretlerini ödemeden (ihlalli) geçiş yapmış; ihlalli geçiş tarihinden itibaren on beş (15) günlük süre içerisinde de geçiş ücretlerini ödemediğinden bu geçiş ücreti tutarlarına dört katı oranında ceza işletilmiştir. Davalı/borçlunun yetki itirazı usul ve yasaya aykırıdır. istanbul icra müdürlüklerinin takipte yetkili olduğu açıktır. Dava konu borç, kanundan kaynaklanan bir borçtur.
Davalı/borçlu, emredici nitelikteki bu kanun hükümleri uyarınca, takibe konu geçiş ücreti ile bu ücretin dört katı oranındaki ceza tutarını ödemekle yükümlüdür.
Nitekim, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. HD.'nin ... E. ... K. Sayılı 22.11.2018 tarihli kararında, alacağın yasal mevzuat ile düzenlendiği; bilinebilir ve likit olduğu ifade edilerek, itiraz eden borçlunun davanın açılmasına sebebiyet vermesi ve haksız itirazı karşısında takibin durmasına sebep olması neticesinde icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir.Bu nedenle, icra takibine yönelik itirazın iptaline ve takibin devamına; haksız ve kötü niyetli itirazı sebebiyle Davalı/Borçlunun, asıl alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ederiz. Davamızın kabulü ile davalı/borçlu tarafından ... 19. İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline, haksız ve kötü niyetli itiraz nedeniyle davalı/borçlu aleyhine asıl alacağın %20 sinden az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı/borçlu üzerinde bırakılmasına karar verilmesini.." talep ve dava etmiştir.
CEVAP; Davalı vekili tarafından Mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle;
"Dava yetkisiz mahkemede açılmıştır. Müvekkil şirketin merkezinin bulunduğu yer Iğdır ilindedir. Buna göre; yetkili mahkeme, Iğdır Asliye Hukuk Mahkemesi’dir. Müvekkil şirketin, davacı tarafa her hangi bir borcu bulunmamaktadır. İtibarlı bir şirket olan müvekkil şirketin, yol-köprü geçişlerinden kaynaklanan borçlarının ödememesi söz konusu değildir. Müvekkil şirketten talep edilen meblağ, davacı taraftan kaynaklanan teknik bir sorun nedeniyle tahakkuk ettirilmiş olabilir. Bu hususta bilirkişi incelemesi dahil her türlü teknik inceleme yapılması gerekmektedir. Haksız davanın öncelikle yetki yönünden ve akabinde esas yönünden ret edilmesini talep etmek gereği doğmuştur. Haksız davanın usul ve esas yönünden reddine karar verilmesini.."savunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; ihlalli geçiş nedeniyle takip tarihi itibariyle davacının alacağının bulunup bulunmadığı, varsa miktarının tespiti ile icra inkar tazminatına ilişkin koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkindir.
Davalı taraf mahkememiz yetkisine itiraz etmişse de takibe konusu alacak bir paranın ödenmesine yönelik alacaklardan olup BK 89 maddesi gereğince davacının adresinde takibe ve davaya konu edilebileceği, dava tarihinde davacının şirket merkez adresinin mahkememiz yargı çevresinde bulunduğu anlaşıldığından itirazına itibar edilmemeiştir.
Anayasa Mahkemesinin ... Esas- ... Karar sayılı kararında da açıklandığı gibi, işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar, köprüler veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarında işletici şirketlerce işletme hakkının bir uzantısı olan kontrolsüz geçişlerde takdir edilen para cezalarının geçiş ücreti ile ve işletme gelirleriyle bağlantılı olduğu, bu nedenle klasik anlamda idari para cezası niteliğinde olmadığı, kendine özgü bir yaptırım olup geçiş ücreti ve bununla irtibatlı para cezasının tahsilinin özel hukuk hükümlerine tabi kılındığı, somut olayda da İİK çerçevesinde başlatılan takibe davalı tarafça yapılan itiraz üzerine bu davanın açıldığı anlaşılmakla davaya bakmaya adil yargının görevli olduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce ... 19.İcra Dairesinin ....Takip sayılı dosyası getirtilmiş olup incelenmesinde; alacaklısı ... Şirketi tarafından, borçlu ...Şirketi aleyhine 10.175,00TL asıl alacak, 1.841,11TL faiz, 368,21TL KDV olmak üzere toplam 12.384,32TL'nin icra takip tarihinden itibaren asıl alacağa yıllık %20 oranında faiz işletilmek kaydı ile tahsili talebi ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, yasal süresinde borçlu vekilinin borca ve fer'ilerine itiraz ettiği, itiraz sonucunda icra takibinin durduğu, iş bu itirazın iptali davasının mahkememize İİK.m.67 hükmü uyarınca 1 yıllık yasal süresi içerisinde açılmış olduğu anlaşılmıştır.
Bilirkişiden alınan 01/09/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Dosya kapsamına sunular ihlalli geçiş listesi, ihlalli geçişi gerçekleştirdiği iddia edilen ... plakalı aracın 18.09.2024 tarihinde hangi gişe geçişlerini ihlal ettiğine açıklık getirmemektedir. Ayrıca geçiş saati bilinmediğinden HGS / OGS anlık geçiş bakiye incelemesi de yapılamamaktadır. Hüküm kurmaya elverişli bir rapor düzenlenebilmesi için sayın Mahkemenizce de uygun bulunması halinde aşağıda belirtilen eksikliğin giderilmesi gerekmektedir. ... plakalı aracın 18.09.2024 tarihinde gerçekleştirmiş olduğu iddia edilen ihlalli geçişlerin hangi gişeler arasında ve günün hangi zaman diliminde gerçekleşmiş olduğu hususuna açıklık getirilmesi, ihlalli geçişlere ait var ise ihlalli geçiş bildirim form örnekleri ile fotoğraf görsellerinin sunulması, 16/05/2025 tarihli tensip tutanağının 11 nolu maddesinde belirtilen müzekkere örneği sunulmuş ise dosya kapsamına dahil edilmesine müteakip esas rapor tanzim edilebilecektir.." rapor edilmiştir.
Bilirkişiden alınan 27/03/2026 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; " ... plakalı davalı aracının 18.09.2024 tarihinde ...'nun bariyerli gişelerinden 2 (iki) adet ihlalli geçiş gerçekleştirmiştir. İhlalli geçişlere sebep; davalı şirkete ait aracın HGS ürün hesabının "Kara Listede" olması ve bakiyenin gişe geçiş bedellerini karşılamamasıdır. Her bir ihlalli geçiş tarihindeki davacı talebi, araç sınıfı gözetilerek gişe geçiş ücret tarifesine uygundur. Somut olayda davalıya ait ... plakalı araç 18.09.2024 tarihinde ihlalli geçiş gerçekleştirmiştir. 15 günlük cezasız ödeme süresi 03.10.2024'te, 45 günlük 1 kat ceza dönemi ise 02.11.2024'te sona ermiştir. Davalı taraf, her iki süre zarfında da ne 15. güne kadar geçiş ücretini, ne de 45. güne kadar geçiş ücreti ile birlikte 1 kat cezayı ödediğine ilişkin herhangi bir belge sunamamıştır. Bu nedenle, 02.11.2024 tarihinden itibaren ceza tutarı geçiş ücretinin 4 katına ulaşmıştır. Açıklanan gerekçe doğrultusunda; söz konusu ihlalli geçişler nedeniyle, 6001 sayılı Kanun'un 30/5. maddesi uyarınca geçiş ücretinin 4 (dört) katı tutarında ceza tahakkuk ettirilmesinin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmektedir. Davalı tarafça ihlalli geçişlerin ödendiğine dair sunulmuş belge bulunmamaktadır. Geçişleri takip eden 15 - 45 günlük süreler içinde ödeme yapıldığına ilişkin herhangi bir belge de sunulmamıştır. Provizyon red neden açıklamaları, ihlali geçiş bildirim numaraları doğrultusunda, davacı tarafça davalıya ait aracın HGS/OGS hesabının geçişler esnasında sorgulanmış olduğu anlaşılmaktadır Yukarıda temerrüt (geçişi takip eden 15.gün) takip tarihi arası işlemiş faiz hesaplamaları yapılmıştır. Açıklanan gerekçelerle ... 19. İcra Müdürlüğü ... E. sayılı takip dosyası kapsamında takibin; 10.175,00 TL asıl alacak (geçiş 4 kat ceza), 1.841,11 TL işlemiş faiz ve 368,21 TL KDV olmak üzere toplam 12.384,32 TL tutar üzerinden davalı ....Şirketi adına devam edebileceği..' rapor edilmiştir.
Davanın dayanağını oluşturan 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 30/5. maddesinde “...(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza genel hükümlere göre tahsil edilir...” hükmü düzenlenmişken 25/05/2018 tarih ve 30431 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/5/2018 tarih ve 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi ile birinci ve beşinci fıkralarında yer alan “on” ibareleri “dört” şeklinde değiştirilmiştir. Aynı Kanunun 19. maddesi ile 6001 sayılı Kanuna geçici 3. madde ilave edilmiştir.
6001 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3. madde de ise “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30. maddesinde yer alan oranlar uygulanır.” düzenlemesi yapılmıştır.
Kanunun 30. maddesinin, 27.03.2015 tarihli ve 6639 sayılı Kanunun 33. maddesi ile değişiklik yapılan (7) numaralı fıkrasında, geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere bu maddenin (1) numaralı ve (5) numaralı fıkralarında belirtilen cezaların uygulanmayacağı öngörülmektedir.
6001 sayılı Kanunun 30/7 maddesinin Anayasa aykırılığı iddiası ile açılan davada, Anayasa Mahkemesi 18.01.2018 tarih, ...E. ...Karar sayılı kararında "... İşletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde yaptırım uygulanmasına sebebiyet veren eylem ücret ödemeden geçiş yapılması anında tamamlanmış olacaktır. Bu durumda, kuralda belirtilen ödemesiz geçiş tarihinden itibaren on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi hâlinde cezanın uygulanmayacağına ilişkin düzenleme oluşan neticeyi ortadan kaldırılmakta olup ihlalli geçiş eylemini gerçekleştirenler lehine getirilmiş bir düzenlemedir.... kuralda, cezasızlık hâlinin kapsamı, eylemin sonucu olarak öngörülen yaptırımın hangi hâlde uygulanmayacağı, ödemenin hangi süre içinde yapılması gerektiği açık, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarak belirlenmiştir. Geçiş ücretinin ödenmesi şekil ve yöntemlerinin tümünün önceden öngörülmesi ve kanun koyucu tarafından tek tek belirlenerek kanun metninde ifade edilmesi oldukça güçtür. Geçiş ücretinin tahsili yöntemlerinin zaman içinde değişip gelişebileceği ve otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerinin tahsili yöntemlerinin benzerlik arz ettiği hususları dikkate alındığında kuralda belirlilik ilkesine aykırılık bulunmamaktadır..." yönünde karar vermiştir. Bu durumda ihlal sebebiyle davacının, davalıya ayrıca bir bildirim yapmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır.
6100 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un 30/5 maddesine göre; geçiş ücretleri ve cezalardan araç maliklerinin sorumlu olduğu anlaşılmaktadır. OGS ve HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini ödemek zorundadır. Geçiş esnasında ödeme olmadığında veya HGS veya OGS sisteminden provizyon alınamadığı takdirde gişe çıkışlarındaki bariyerler açılmadığından, davalı ücret ödemeden geçiş yaptığını bilmektedir. On katı oranında ceza alınacağı ise Kanun düzenlemesi olduğundan davalı tarafından bilenmesi gerekir. Yani; Kanunu bilmemek mazeret sayılamaz. Bu nedenle tebligata gerek yoktur. ( Bursa BAM 5 HD... Esas- ... Karar)
Somut olayda, davalıya ait araçlar ile davacı şirketin işlettiği köprü ve otoyollardan ihlalli geçiş gerçekleştirildiği, davacının ihlal sebebi ile davalıya ayrıca bir bildirim yapmasına gerek bulunmadığı, geçiş esnasında ödeme olmadığında ve OGS/HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini ödemek zorunda olduğu gibi ayrıca ihlali izleyen on beş gün içinde geçiş ücretinin usulüne uygun olarak ödenmemesi halinde ceza tutarının da ödenmesi gerektiği, bilirkişi tarafından takibe konu olan ihlalli geçişlerin davalı tarafın sunduğu hesap hareketleri içerisinde yer almadığının tespit edildiği, buna göre ihlalli geçiş ücreti ve ceza tutarının da ödenmediği itibar edilen bilirkişi raporundan davalının davacıya 10.175,00 TL asıl alacak (geçiş 4 kat ceza), 1.870,36 TL işlemiş faiz ve 374,07 TL KDV olmak borcu olduğunun tespit edildiği , davacının takipte ise 10.175 TL asıl alacak 368,21 TL KDV ve 1.841,11 TL faiz talebinde bulunduğu , takipte tespit edilenden daha azını talep ettiğinden takipteki miktar yönünden davanın kabulüne karar verilmiş 6001 sayılı Yasa gereğince ihlalli geçişten itibaren 15 gün sonra temerrütün gerçekleştiği, ayrıca bir temerrüt ihtarına gerek bulunmadığı, bu nedenle geçiş ücreti ve para cezası üzerinden işlemiş faiz talebinin yerinde olduğu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 24. maddesinin (c) bendinde "Vade farkı, fiyat farkı, kur farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat, hizmet ve değerler" matraha dahil olan unsurlar olarak belirlenmiş olduğundan işlemiş faiz için KDV isteminin de yerinde olduğu anlaşılmakla itirazın iptaline alacağın likit ve hesaplanabilir olması, davalı/borçlunun itirazında haksız olması nedeniyle hüküm altına alınan asıl alacağın ( asıl alacak 10.175,00 TL) taktiren %20'si oranında davacı lehine icra inkar tazminatı ödenmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm
HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulü ile davalı yanın ... 19.İcra Müdürlüğü'nün ...E.sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, asıl alacağa takip tarihi itibariyle değişen oranlarda avans faizi uygulanmak suretiyle takip talebinde belirtilen şartlarla takibin devamına,
2-Kabul edilen asıl alacağın %20'si oranında hesaplanan 2.035,00TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 845,97TL harçtan peşin alınan 615,40TL'nin ve davacı tarafça icra dosyasına yatırılan 61,92TL harçların toplamı olan 677,32TL'nin mahsup edilerek bakiye 168,65TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin m.26 hükmüne göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 4.600,00TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
5-Davacı tarafından yatırılan 615,40TL peşin harç, 615,40TL başvuru harcı gideri toplamı olan 1.230,80TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince dava değeri olan 12.384,32TL üzerinden hesaplanan 12.384,32TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 87,50TL vekalet harcı gideri, 375,00TL tebligat, posta gideri ile 7.500,00TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 7.962,50TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Fazla yatan gider avansı ile delil avansı var ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Adalet Bakanlığı Hukuk Muhakemeleri Gider Avansı Tarifesinin 5.maddesine göre karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana İADESİNE
Davacı vekilinin yüzene karşı davalının yokluğunda miktar bakımından kesin olarak karar verildi.10/06/2026
Katip
¸E-imzalıdır
Hakim
¸E-imzalıdır