Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin, keşidecinin kaybettiği çeklerin iptali talebiyle açılan davada aktif dava ehliyeti ve hukuki yarar yokluğundan verdiği usulden ret gerekçeli kararı.
Özet: Mahkeme, davacının keşideci sıfatıyla kaybettiğini iddia ettiği dört adet çekin iptali talebiyle açtığı davayı, Türk Ticaret Kanununa göre çek iptali davası açma hakkının yalnızca lehtara (hamile) ait olduğu, keşidecinin (davacı) aktif dava ehliyeti ve hukuki menfaati bulunmadığı gerekçesiyle, Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddetmiştir.
T.C. ADANA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
"TÜRK MİLLETİ ADINA" T.C. ADANA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARARESAS NO : 2023/433 EsasKARAR NO : 2023/389HAKİM : ... ...KATİP : ... ...DAVACI : ... - ... ...VEKİLİ : Av. ... - ... DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : 01/08/2023KARAR TARİHİ : 02/08/2023YAZIM TARİHİ : ...Davacı tarafından hasımsız olarak açılan dava dosyası mahkememize gelmekle ve yukarıdaki esas numarasına kaydı yapılmakla, Dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Adana ... pazarında sebze ticaretiyle uğraştığını, bu ticareti sebebiyle iki ayrı banka hesabından çek kullanmakta ve yaptığı alışverişler için çeşitli miktarlarda çek keşide ettiğini, Dava konusu - ... Bankası ... Şubesi, ... çek nolu, 19.000 TL bedelli, 30/07/2012 keşide tarihli, ... Bankası ... Şubesine ait, ... çek nolu, 20.000 TL bedelli, 30/04/2012 keşide tarihli, ... ... Şubesine ait, ... çek nolu, 4.700 TL bedelli, 30/04/2012 keşide tarihli, ... ... Şubesine ait, ... çek nolu, 24.500,00 TL bedelli, 30/04/2012 keşide tarihli bu 4 adet çeklerin muhatap banka şubelerine ibraz edildiğini ancak o an karşılığı çıkmadığından ödeme yapılamadığını, bilahare bu çekler elden ödeme yapılarak alacaklılardan alınmış ve ilgili banka şubelerine verilmek üzere muhasebeye bırakıldığını, ancak müvekkili yeni bir hesap açmak için ilgili banka şubelerine müracaat ettiğinde bu çeklerin muhasebede kaybolduğunu, ilgili banka şubelerine verilmediğini öğrendiğini, müvekkili bütün soruşturmalarına rağmen - ... Bankası ... Şubesi, ... çek nolu, 19.000 TL bedelli, 30/07/2012 keşide tarihli, ... Bankası ... Şubesine ait, ... çek nolu, 20.000 TL bedelli, 30/04/2012 keşide tarihli, ... ... Şubesine ait, ... çek nolu, 4.700 TL bedelli, 30/04/2012 keşide tarihli, ... ... Şubesine ait, ... çek nolu, 24.500,00 TL bedelli, 30/04/2012 keşide tarihli çeklerin kaybolduğunu, öncelikle dava konusu çeklerin ibrazı halinde ödenmemesi için ödemeden men tedbir kararı verilmesini ve dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Dava; zayi nedeniyle çek iptali talebine ilişkin olup, ihtilaf, keşidecinin zayi ettiği çek nedeni ile iptal davası açma hakkının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. ...K.'nun 757.maddesinde "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebileceği", 764.maddesinde ise, "Elden çıkan poliçe verilen süre içerisinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verileceği" düzenlenmiştir. Madde metinlerinden de anlaşıldığı üzere çek iptalini isteme hakkı sadece lehtara (hamile) tanınmış olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Keşideci; kaybettiği çekin bedeli kendisinden talep edildiğinde veya çekin kimde olduğunu öğrendiğinde ...K.'nun 790-792 maddeleri uyarınca hasım gösterip borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açmak ve o aşamadan sonra tedbirleri istemek hakkına sahiptir. 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK'nın 114. maddesinde dava şartları sayılmış olup, "d" fıkrasında, "tarafların taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları", "h" fıkrasında ise, "davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması" dava şartı olarak belirtilmiştir. Aynı kanunun 115. maddesinde, mahkeme tarafından dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı, dava şartı noksanlığının tespit edilmesi halinde davanın usulden reddine karar verileceği, dava şartının giderilmesi mümkün ise tamamlanması için kesin süre verileceği, kesin süre içerisinde dava şartı noksanlığının giderilmemesi halinde davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedileceği belirtilmiştir....K.nun 757. ve 764.maddeleri göz önüne alındığında davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığı gibi bu aşamada dava açmakta hukuki yararının da bulunmadığı, ayrıca duruşma açılıp, toplanması gereken delil de bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu açılan davanın HMK'nun 115/2.md. uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;1-Açılan davanın HMK'nun 115/2.maddesi gereğince; dava şartı yokluğu sebebiyle USULDEN REDDİNE,2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Hüküm kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının davacıya iadesine,Dair; gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize ya da mahkememize verilmek üzere bir başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek dilekçe yada tutanağa geçirilmek şartıyla bulunulacak beyanla, Adana Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 02/08/2023Katip ...e-imza Hakim ...e-imza Not: 5070 sayılı yasa hükümleri uyarınca e-imza ile imzalanmıştır.