Danıştay 4. Daire, 2872 sayılı Çevre Kanununa aykırı tehlikeli atık yağ çıkışı nedeniyle verilen idari para cezasının iptaline yönelik temyiz başvurusu.
Özet: Davacı şirket, Çevre Kanununa aykırı olarak tehlikeli nitelikteki atık yağları yasa dışı topladığı ve sevk ettiği gerekçesiyle uygulanan idari para cezasının iptali talebiyle dava açmış; ancak ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, çevrimiçi atık yönetim sistemi kayıtları ile denetimlerde tespit edilen yüksek miktardaki atık yağ çıkışlarının, faaliyette olmayan bir şirketten yapıldığı ve bunların tehlikeli atık olduğu yönündeki bulguları esas alarak davanın reddine hükmetmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/3795Karar No : 2025/1481 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacıya ait işyerinden, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı şekilde tehlikeli nitelikteki atıkların çıkışının yapıldığından bahisle aynı Kanunun 20. maddesinin (v) bendi uyarınca, 3.665.289,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin, Ankara Valiliğinin ... tarihli ve ... sayılı idari yaptırım kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığın, davacıya ait firmadan Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümlerince belirlenen yasaklara ve sınırlamalara aykırı olarak tehlikeli nitelikteki atıkların (atık yağın) çıkışının yapılması fiilinden kaynaklandığı, 14/04/2023 tarihli tutanakta da tespit edildiği üzere, 28/06/2022-10/04/2023 tarihleri arasında 493.731kg. 13 02 07* (Kolayca biyolojik olarak bozunabilir motor, şanzıman ve yağlama yağları), 13 02 08* (Diğer motor, şanzıman ve yağlama yağları), 13 01 13*(Diğer hidrolik yağlar) atık kodlu yağın Bakanlıkça lisanslandırılmış tesislere; hiçbir faaliyet yapılmayan, herhangi bir üretim işlemi gerçekleştirilmeyen davacıya ait firmadan çıkışının yapıldığı hususunun çevirimiçi Atık Yönetim Uygulaması/MoTAT sistemi üzerinden yapılan kontrollerde somut bir biçimde tespit edildiği, buradan hareketle, çıkışı yapılan yüksek miktardaki yağların proses sonrası oluşan atık yağ olmadığının kabulünün gerektiği, kaldı ki, davacıya ait firmaya yönelik 27/01/2023 tarihinde yapılan denetim sonrası hazırlanan Olay, Arama, Yakalama, El Koyma ve Numune Alma Tutanağı'nda izinsiz ve yetkisiz bir şekilde atık yağların firma tarafından toplandığı tespitine yer verildiği, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında yürütülen soruşturma ve kovuşturma sürecinde söz konusu atık yağların toplandığının davacı tarafından da kabul edildiğinin görüldüğü, bu hususun da, çıkışa konu edilen yağların bir üretime bağlı olmaksızın toplanan atık yağ olduğu kanaatini destekledi, öte yandan, çıkışa konu olan yağların, 13 01 13* kodlu Diğer Hidrolik Yağ, 13 02 07* kodlu Kolayca Biyolojik Olarak Bozunabilir Motor, Şanzıman Ve Yağlama Yağ, 13 02 08* kodlu Diğer Motor, Şanzıman ve Yağlama Yağı olduğu, söz konusu yağların ise Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği eki ile tehlikeli atık olarak sınıflandırıldığı, davacı şirketin tespite konu adresi İcra Hukuk Mahkemesi kararı ile tahliye ettiği ileri sürülmüş ise de, tespite konu atık yağ çıkışının çevirimiçi Atık Yönetim Uygulaması/MoTAT sisteminde, davacıya ait firma çıkışlı olarak kayıtlı olduğunun görülmesi nedeniyle davacı iddiasına itibar edilmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İlk derece Mahkemesi tarafından yürütmenin durdurulması isteminin kabulü yolunda verilen kararın hukuka uygun olduğu, söz konusu cezanın verildiği davacının yetkilisi olduğu ... Üretim İnşaat Malzemeleri İzolasyon Toptan Perakende Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından inşaat malzemeleri ve muhtelif madeni yağ alım satımı ve taşımacılık faaliyetlerinin yürütüldüğü, davacı tarafından çıkışı yapılan faaliyet konusu olan malzemenin, lisansa tabi mallardan ya da tehlikeli atık toplama/çıkış yapma ve taşıma faaliyeti kapsamındaki mallardan da olmadığı, işyerinin denetim tarihinde faaliyette olmadığı olduğu, denetim tutanağının davacının bilgisi haricinde ve mevzuatta yer alan usul ve esaslara uyulmadan düzenlendiği, çıkışı yapılan malzemenin tehlikeli madde/tehlikeli atık olduğuna ilişkin olarak davalı idarece herhangi bir analiz veya test yapılmadığı, sadece denetim personellerinin sistem üzerinden yaptıkları gözleme dayalı olarak dava konusu işlemin tesis edildiği, davacının yetkilisi olduğu şirkete, araç ve iş makineleri tamiri yapan çeşitli firmalar tarafından şantiye ve garajlarda bakımları yapılan makinelerden/araçlardan kaynaklanan atık yağların bırakıldığı, bu atık yağların davacı tarafından lisanslı firmalara gönderildiği, davacıya ait işyerinde yağ değişimi işleminin de gerçekleştirildiği, işyerinin ekonomik nedenlerle kapatıldığı, şirketin faaliyette bulunmamasına rağmen denetim gerçekleştirilmeden sadece sistem üzerinden ne kadar malzeme çıkıldığına bakılarak söz konusu cezanın tesis edildiği, 27/01/2023 tarihinde yapılan denetim sonrası hazırlanan Olay, Arama, Yakalama, El Koyma ve Numune Alma Tutanağı'nda izinsiz ve yetkisiz bir şekilde atık yağların firma tarafından toplandığı tespitine yer verilmiş olmasından yola çıkılarak davacı tarafından bu yağların toplandığının kabul edilemeyeceği, 2872 Sayılı Çevre Kanunu 20.maddesinin (v) bendine göre işlem tesis edilmesini gerektirecek bir ihlalin söz konusu olmadığı, uygulanan para cezası miktarının fahiş olduğu, davacının yetkilisi olduğu şirketin ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla işyerini tahliye ettiği, yapılan denetimde atık yağ çıkışlarının çevreye zarar verecek şekilde çıkışının yapıldığına ilişkin herhangi bir tespitin de bulunmadığı, ayrıca davacının yetkilisi olduğu şirketin atık bertaraf tesisi işleten bir firma olmadığı, sadece atık yağları, bakanlığın lisanslandırdığı atık bertaraf tesisi bulunan firmalara çıkışının yapıldığı, çıkışı yapılan atıkların "tehlikeli atık" olduğu yönünde ve bu atıkların çıkışının yapılması esnasında atıkların çevreye zarar verecek şekilde çıkışının yapıldığına ilişkin davalı idarece herhangi bir tespitin bulunmadığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra Mahkeme kararında davacının ehliyetli görülerek davanın esası incelenmek suretiyle davanın reddine karar verildiği ve temyize davacının geldiği görüldüğünden, aleyhe bozma yasağı gereği kararın "davacının dava açma ehliyeti olmadığı" gerekçesiyle bozulamayacağı sonucuna varılarak gereği görüşüldü;İNCELEME VE GEREKÇE :Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin reddine,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 10/03/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinin (a) fıkrasında, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3/c bendinde, dilekçenin "ehliyet" yönünden de inceleneceği, 15. maddenin 1/b bendinde ise, bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği, 15/6. maddesinde ise, ilk inceleme konularının daha sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. maddenin uygulanacağı hükme bağlanmıştır. İdare Hukukunun genel ilkelerine göre iptal davası açılabilmesi için gerçek ya da tüzel kişiler ile dava konusu edilen işlem arasında makul ve ciddi bir ilişkinin, diğer bir deyişle menfaat bağının bulunması gerekmektedir.İlk inceleme konularının davanın bütün aşamasında incelenmesi ve 15. madde hükümlerinin uygulanması açık yasa hükmü olduğundan, temyiz aşamasında da davanın öncelikle ilk inceleme konuları yönünden ele alınması, 15. madde hükümlerinin uygulanmasını gerekli kılan hukuki durumun mevcut olması halinde de işin esasına girilmeksizin ilk incelemeye ilişkin karar verilmesi gerekmektedir. Öte yandan ilk incelemeye ilişkin hükümler yönünden "aleyhe bozma yasağı" söz konusu olamayacağından Mahkeme karar sonucu ya da temyize gelen tarafın davacı ya da davalı olması ilk inceleme konuları yönünden karar verilmesine engel teşkil etmez.Dosyanın incelenmesinden, davalı idare denetim görevlileri tarafından 14/04/2023 tarihinde ... Üretim İnşaat Malzemeleri İzolasyon Toptan Perakende Sanayi Ticaret Limited Şirketine ait işyerinde yapılan denetimdeki tespitlere dayanılarak, anılan firma aleyhine Ankara Valiliğinin ... tarihli ve ... sayılı dava konusu idari yaptırım kararıyla para cezası verildiği, davanın ise anılan şirket yetkilisi olduğu belirtilen davacı gerçek kişi tarafından kendi adına açıldığı anlaşılmaktadır. Dava konusu işlemin muhatabı olan tüzel kişiliğe sahip ... Üretim İnşaat Malzemeleri İzolasyon Toptan Perakende Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına ya da şirket tarafından dava açılması gerekirken, anılan şirketin yetkilisi olunduğu belirtilerek subjektif dava ehliyeti bulunmadığı açık olan gerçek kişi adına açılan davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.Açıklanan nedenlerle, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyoruz.