erzurum bölge adliye mahkemesi 3. hukuk dairesinden ölüm ve cismani zarar tazminatı davasında zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında yeşil kart bürosunun husumetine ilişkin istinaf kararı.

Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinden ölüm ve cismani zarar tazminatı davasında zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında Yeşil Kart Bürosunun husumetine ilişkin istinaf kararı.

Özet: Davacılar, tek taraflı kazada vefat eden destekçileri için Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası kapsamında tazminat talebiyle Trafik Sigortaları Garanti Fonu İşletme Bürosuna dava açmış, davalı ise sorumluluğunun Yeşil Kart ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ile sınırlı olduğunu, Koltuk Ferdi Kaza Sigortası taleplerinin kendi görev alanına girmediğini savunmuştur; ilk derece mahkemesi, davalı kurumun yalnızca Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamındaki sorumluluğunu vurgulayarak pasif husumet yokluğundan davayı reddetmiştir.

T.C.

ERZURUM

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

3. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2025/276

KARAR NO : 2026/531

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 06/02/2025 (Karar)

NUMARASI : 2024/478 Esas, 2025/73 Karar

DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)

KARAR TARİHİ : 02/04/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : 02/04/2026

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş olup, söz konusu karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; sürücü ...’in sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın tek taraflı kaza yapması sonucu müvekkillerinin destekçilerinin vefat ettiğini, olay nedeniyle Erzurum ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2019/... E sayılı dosyası ile dava ikame edildiğini ve sanığın tek asli kusurlu bulunduğunu ve cezalandırıldığını, müvekkillerinin destekçileri olan ... ve ...'ın vefatları sebebiyle ... Bürosuna müracaat edildiğini, söz konusu sigorta şirketi tarafından ... nolu dosyanın açıldığını, arabuluculuk için toplantı yapıldığını, fakat anlaşmaya varılamadan arabuluculuk sonlandığını, bu olayda vefat edenlerden ...'nin veraset ilamına göre; ..., ..., ..., ..., ...olmak üzere mirasçılarını geride bıraktığını, ...'ın ekte sunulan veraset ilamına göre de (vekalet verenlerden) ..., ..., ... olmak üzere mırasçılarını geride bıraktığını, iş bu davanın zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasından kaynaklı alacak olduğunu, davalı sigorta şirketi tarafından ZKFKS ile söz konusu kaza yapan aracın sigortalandığını, yani talep edilen iş bu tazminat ZMMS den değil ZKFKS dan kaynaklı olduğunu, bu nedenlerle şimdilik meydana gelen trafik kazası nedeniyle, vefat edenlerden ...'nin varisleri olan müvekkilleri için; eşi ... için 50,00 TL, kızı ... için 50,00 TL, kızı ...için 50,00 TL, oğlu ...için 50,00 TL, oğlu ...için 50,00 TL olmak üzere toplam 250,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden işletilecek ticari temerrüt faizi ile birlikte (poliçe limitleri dahilinde) davalıdan tahsiline, vefat edenlerlen ...'ın varisleri olan müvekkilleri için, eşi ... için 50,00 TL, oğlu, ...için 50,00 TL, kızı ... için 50,00 TL olmak üzere iş bu müvekkiller için 150,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden işletilecek ticari temerrüt faizi ile birlikte (poliçe limitleri dahilinde) davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu kazada hiçbir şekilde görev ve sorumluluğu bulunmadığını, ... Bürosu'nun görev alanının yabancı plakalı araçların kusuruyla Türkiye'de, kazaya karışması halinde zarar gören 3. şahısların hasarını trafik sigortası hükümleri ve mevzuatına göre tedvir ve tesviye ettiğini, yeşil kart sigortası ile zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası birbirinden tamamen ayrı sigortalar olduğunu, davacıların hangi hukuki gerekçe ile müvekkili ... Bürosunu davalı taraf olarak gösterdiğini anlamanın mümkün olmadığını, bu nedenlerle davacının zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasından kaynaklı taleplerinin yeşil kart sigortacısı adına hareket eden müvekkili kurumun görev ve sorumluluğuna girmediğinden müvekkili aleyhine açılmış bulunan haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın ve tüm taleplerinin husumetten reddine, davacının tüm taleplerinin her halükarda reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda;"Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; Trafik kazası nedeniyle davacılar tarafından işbu tazminat davasının zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası dayanak gösterilmek suretiyle ikame edildiği anlaşılmıştır. Davalı tarafından verilen cevap dilekçesinde ise, ... Bürosu'nun zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında bir sorumluluğunun olmadığı ileri sürülerek pasif husumet yokluğundan davanın reddini talep ettiği görülmüştür. Dosya arasına alınan evrak kapsamından anlaşıldığı üzere, davacılar tarafından mahkememizin 2021... Esas sayılı dosyasında, yeşil kartı bulunan kazaya karışan araçtan dolayı davalı kurum aleyhine dava ikame edildiği ve davanın kısmen kabulüne karar verildiği görülmüştür. Anılan dosyada davalı kurumun hukuki sorumluluğu tespit edilirken, yabancı plakalı aracın yeşil kart sahibi olması nedeniyle poliçe limitleri dahilinde zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında sorumlu olacağına değinilmiştir. Bilindiği üzere yabancı plakalı araçların ülkemizde karıştıkları kazalar neticesinde zarar görenlerin tazmin taleplerini karşılamak amacıyla yeşil kart uygulaması kapsamında ... Bürosu'nun hukuki sorumluluğu bulunmaktadır. Buna göre yabancı plakalı araçların ülkemize giriş yapmasından itibaren yeşil kart bulunması halinde, meydana gelen kazalar uyarınca ... Bürosu, zorunlu mali mesuliyet sigortası kapsamında kişilerin tazmin taleplerine karşı muhatap olmaktadır. Nitekim işbu dosya davacıları da mahkememizin 2021... E. Sayılı dosyasında, yine işbu dosya davalısı aleyhine dava ikame etmiş ve mahkememizce de davanın kısmen kabulüne dair hüküm kurulmuştur. Netice olarak işbu davaya konu taleplerini davacılar her ne kadar zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasını dayanak göstermek suretiyle ikame etmişler ise de, davalının anılan sigorta kapsamında bir hukuki sorumluluğu bulunmadığı ve bu davada muhatap olamayacağı kanaatine varılarak, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine, karar vermiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ:

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkillerinin murisinin geçirmiş olduğu trafik kazası neticesinde vefat etmesi nedeniyle zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamında maddi tazminat taleplerini içerir dava ikame ettiklerini, kararın hukuka aykırı olduğunu, davalının sorumluluğunun mevcut olduğunu, kaza tek taraflı trafik kazası olup sürücünün tek ve asli kusurlu olduğunu, aracın sigortacısı olan ...Bürosu'na müracaat ettiklerini, ZKFKS kapsamında davalının aracın sigortacısı konumunda olduğunu, yerel mahkemece tahkikata geçilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken husumet yokluğundan reddine karar verilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:

Dava, yabancı plakalı aracın aracın karıştığı tek trafik kazası sonucu vefat eden sürücünün desteğinden yoksun kalanların, Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza sigortasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

... Bürosunun Çalışma Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğinin 5.maddesinde “Büro motorlu araçların işletilmesi nedeniyle tabi olunan mali sorumluluğu karşılamak üzere yurtdışında geçerli sigorta belgelerinin basım, denetim ve düzenlenmesi ile bu sigorta belgeleri kapsamında motorlu araçların sebep olduğu hasarların ödenmesini ve motorlu araçların işletilmesi nedeniyle tabi olunan mali sorumluluğu karşılamak üzere yurtdışında düzenlenen ve ilgili mevzuat uyarınca ülkemizde geçerli bulunan sigorta sözleşmeleri kapsamında bu araçların sebep olduğu hasarların tedvir ve tasfiyesini temin eder.” hükmüne yer verilmiştir.

Yine, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise,“ işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1.maddesinde de, “sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Yukarıda açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır. (Bknz.Y.17.H.D.'nin, 2019/2587 E.-2020/2024 K., 2017/2792 E.- 2019/9386 K. sayılı kararları)

Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası 25/02/2004 tarih, 25384 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2004/6789 nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile ihdas edilmiş olup, 10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu hükümleri çerçevesinde yolcu taşımacılığı yapan taşımacıların, yurtiçi ve uluslararası yolcu taşımalarında görevlendirecekleri sürücüler ile bunların yardımcıları ve taşıyacakları yolcular için "Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası" yaptırmak zorunda oldukları belirtilmiştir.

Davaya konu trafik kazasına konu aracın yabancı plakalı olduğu sabittir. Yabancı plakalı araçlar, gümrükte sadece zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlü olup, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma yükümlülükleri bulunmamaktadır. Yeşil Kart o ülkede düzenlenmiş ZMMS gibi kabul edilmektedir.

Bu nedenle talep konusu zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasının yaptırılmasının zorunlu olmadığı, bu yönde dosyada bir poliçe bulunmadığı, zorunlu koltuk ferdi kaza sigortasından kaynaklanan tazminattan davalının sorumlu olmadığı anlaşıldığından ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacılar vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-İlk derece mahkemesinin hükmü usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacılar vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Başvuru sırasında peşin alınan harcın mahsubu ile bakiye 116,60-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

3-İstinaf kanun yolu başvurusunda bulunan tarafça bu aşamada yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

5-Kararın kesinleştirme ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,

6-Gerekçeli kararın tebliği ve harç ikmali işlemlerinin Dairemizce yerine getirilmesine,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 361 ve 362. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süresi içinde Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere 02/04/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.