Bursa Bölge Adliye Mahkemesi, kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit davasında, çekin bedelsizliği iddiasıyla ilk derece mahkemesinin ret kararının istinaf incelemesini değerlendiren kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, bir keşidecinin, hakkında icra takibi başlatılan bir çekten dolayı borçlu olmadığına dair menfi tespit davası açarak çekin ticari bir ilişkiye dayanmadığını, bedelsiz veya hatır çeki olduğunu iddia etmesi hakkındadır. Davacı, çekin karşılığında herhangi bir mal veya hizmet alınmadığını savunurken, çeki elinde bulunduran davalı, çeki ticari ilişkisi sonucu aldığını ve meşru hamil olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir. İlk derece mahkemesi, çekin yasal unsurları taşıması ve kambiyo senetlerinin mücerretlik ilkesi gereği davacının bedelsizlik iddiasını dinlemeyerek davayı reddetmiş; davacı, kararı çekin dayanaksızlığını öne sürerek istinaf etmiştir.

T.C. BURSA BAM .... HUKUK DAİRESİ

T.C.
BURSA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
.... HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : ...
KARAR NO : ...
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
KARAR TARİHİ : 15/06/2023
NUMARASI : ...
DAVACI : ... - ... - ...
VEKİLİ : Av. ... -...
DAVALILAR : 1 -... - ...
VEKİLİ : Av. ... -.........
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 05/10/2022
KARAR TARİHİ : 01/02/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 12/02/2024
... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/06/2023 tarih, 2...sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesi ile; ...... 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası üzerinden müvekkili aleyhine ... ... Şubesinin ... seri nolu, ... seri nolu, 30/03/2022 keşide tarihli, 150.000 TL bedelli çeke dayalı takip başlatıldığını, müvekkili şirketin iş bu çekten dolayı hiçbir borcu bulunmadığını, taraflar arasında borç doğuracak bir ilişki mevcut olmadığını, taraflar arasında bir ticaret yapılmamış olup çekin karşılığında bir mal veya hizmet alınıp verilmesi söz konusu olmadığını, davalının çeki bedelsiz olarak eline geçirdiğini belirterek müvekkilin davaya konu çek nedeniyle davalı tarafa borcu bulunmadığının tespitine ve müvekkili lehine %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatı ödenmesine hükmedilmesine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... ... Metal İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesi ile; müvekkili şirket ticari ilişkisi sebebiyle diğer davalı ... ... Demir Çelik İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alacağına karşılık olarak keşidecisinin ... olduğu ...... ... Şubesi ... seri numaralı 30/03/2022 keşide tarihli 150.000 TL bedelli çeki aldığını, mezkur çekin ilgili bankaya ibraz edildiğini ve karşılıksız kaldığını, bunun üzerine müvekkili tarafından ilgili çek ... 1. İcra Dairesi ... Esas sayılı dosya ile takibe girildiğini, takipte diğer davalı ... ... ... Çelik İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... borçlu olarak gösterilmiş ve davacı taraf ile bu süreçte çok fazla görüşme yapılmış davacının adreslerinde haciz yapıldığını, davacı 03/06/2022 tarihinden bugüne kadar çeki ödeyeceğini kendisine biraz zaman tanınmasını istediğini, davacının borcunu bilmekte olduğunu ve kabul ettiğini, ancak işbu davayı kötüniyetli olarak açtığını, davanın reddine, davacıların haksız bir şekil işbu davayı ikame etmelerinden dolayı davacı aleyhine %20 kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... ... Çelik İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafa usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, davacının çekte keşideci olduğu, çekten dolayı hiçbir borcu bulunmadığını, taraflar arasında borç doğuracak bir ilişki mevcut olmadığını iddia ettiği, çekin yasal unsurlarını taşıdığı ve kambiyo vasfında olduğu anlaşılmış olup, davacı tarafça imzanın inkar edilmediği, herhangi bir ticari ilişki bulunmadığına yönelik davacı iddiasının mücerretlik ilkesi gereği dinlenemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiştir.
Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesi ile; müvekkilinin dava konusu çeki hatır çeki olarak verdiğini, çekin dayandığı borç ilişkisinin bulunmadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı ... ... ... İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinafa karşı cevap dilekçesi ile; müvekkilinin diğer davalı ile olan ticari ilişkisi sebebiyle dava konusu çeki aldığını, müvekkilinin yetkili son hamil olduğunu, şahsi def'ilerin müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceği belirterek istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:
Dava, icra takibinden sonra açılan bedelsizlik nedenine dayalı borçlu olunmadığının tespiti istemine yöneliktir.
İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Somut olayda; davaya konu edilen çekte davacı keşideci, davalı ... ... Demir Çelik İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. lehtar-ciranta, diğer davalı ise hamil olarak yer almaktadır. Davacı, çekin ticari ilişki nedenli düzenlenmediğini bedelsiz olduğu iddiası ile eldeki davayı açmıştır.
Dava konusu kambiyo senedi niteliğinde olan çek temel ilişkiden bağımsız, kayıtsız, şartsız bir bedelin ödenmesi taahhüdünü içeren mücerret (soyut) bir borç ilişkini ifade ettiğinden bedelsizlik iddiası düzenleyen/keşideci davacı ve davalı lehtar arasındaki temel ilişkide şahsi def'i olup, davalı hamile karşı ileri sürülebilmesi için TTK.’nun 818-(1)-e) maddesi uyarınca, çeklerde de uygulanması gereken aynı kanunun 687. maddesindeki koşulların sağlanması gerekmektedir.
Davacı tarafından bedelsizlik iddiasına yönelik bir ispata yarar delil sunulmamış, bedelsizlik iddiası ispat edilememiştir. Bu nedenle mahkemece verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu davacı istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
Ancak mahkemece hükmün (3) numaralı bendi ile 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye ödenmesine karar verilmiş ise de; dava açılmadan önce davacı tarafından arabuluculuğa müracaat edilmediği, bakanlık bütçesinden arabuluculuk ücreti ödenmediği anlaşılmakla kararın bu yönüyle HMK'nın 355. maddesi gereği kaldırılması gerekmiştir.
Açıklanan nedenlerle davacı istinaf başvurusunun ileri sürülen istinaf sebepleri yönünden esastan reddine, yerel mahkeme kararının kamu düzeni nedeniyle hüküm altına alınan arabuluculuk ücreti sebebiyle kaldırılmasına, dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir hususta bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353/1-b/2 maddesi gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Davacı istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenle kamu düzeni yönünden KABULÜNE,
2-... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15/06/2023 tarih, ...sayılı kararının HMK'nın 355 ve 353/1-b/2 maddesi gereğince kamu düzeni açısından KALDIRILMASINA, dava hakkında yeniden hüküm kurulmasına;
a-Davanın REDDİNE,
b-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 269,85 TL'nin mahsubu ile bakiye 157,75 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
c-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacının üzerinde bırakılmasına,
d-Davalılar tarafından yargılama gideri yapılmadığından, bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
e-Davalı ... kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 24.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
f-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
3-İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları
a-Davacı tarafından yatırılan istinaf yoluna başvurma harcının hazineye irat kaydına, istinaf karar harcının talebi halinde davacıya iadesine,
b-Kararın niteliği gereği istinaf masraflarının davacı üzerinde bırakılmasına
c-HMK'nın 333. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden sonra yatırılan avanstan kullanılmayan kısmının, yatıran tarafa iadesine,
d-Harç ve tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.
...
Başkan
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Üye
...
e-imza
...
Katip
...
e-imza