Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, davacı şirketin acentelik ve otobüs taşıt sözleşmelerinin davalı tarafından haksız feshi ve ihlali nedeniyle uğradığı kazanç kaybı tazminatı davasının gerekçeli kararı.
Özet: Davacı şirket, davalı ...ş. ile akdettiği otobüs taşımacılığı sözleşmeleri ve 2014 tarihli protokolden kaynaklanan tazminat talebiyle dava açmıştır; davacı, 2004ten beri davalı adına bilet kesen acente olmasının yanı sıra, 14 otobüsünü davalıya tahsis ederek taşıma hizmeti verdiğini ancak davalının 2015ten itibaren araçları düşük doluluklu hatlara yönlendirdiğini, sefer sayılarını azalttığını, protokoldeki 5 otobüsün tahsisini durdurduğunu ve kendi otobüsleriyle haksız rekabete yol açarak müvekkilinin kazanç kaybına uğramasına neden olduğunu ileri sürmektedir. Davacı, davalının bu ihlallerine ilişkin ihtarnamesine yanıt alamayınca 12.05.2016da sözleşmeleri feshetmiş olup, bu dava acentelik feshiyle ilgili ayrı bir davadan bağımsız olarak, otobüs taşımacılığı ilişkisinden doğan kazanç kaybının tazminini hedeflemektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
BURSA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2017/
KARAR NO : 2026/
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI :
VEKİLİ :Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 22/09/2017
KARAR TARİHİ : 22/04/2026
KARAR YAZIM TARİHİ : 28/04/2026
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı taraf dava dilekçesinde özetle, Davacı şirketin 2004 yılından itibaren davalı ...Ş.’nin ... bölgesindeki acenteliğini taraflar arasında akdedilen sözleşme uyarınca üstlendiğini, bu sözleşme gereğince davacı müvekkilinin davalı ... adına bilet kesme faaliyetini yürüttüğünü, acentelik sözleşmesinden bağımsız olarak ayrıca, 2004 yılından beri taraflar arasında taşıt sözleşmeleri akdettiklerini, bu taşıt sözleşmeleri uyarınca müvekkili şirketin sahip olduğu otobüsleri, davalı ... tarafından belirlenen seferlere tahsis etmeyi üstlendiğini, davalı şirketin de bunun karşılığında taşıma bedeli ödemeyi yüklendiğini, 2004 yılından başlamak suretiyle, taşıt sözleşmelerinin sona erdirildiği 12.05.2016 tarihine kadar sayısı zaman içinde giderek artan şekilde müvekkili şirketin sahip olduğu toplam 14 (on dört) adet otobüs ile ...’a karşı otobüs tedariki edimini tam ve eksiksiz bir biçimde ifa etiğini, davacının taraflar arasında 2004 yılından itibaren devam eden ticari ilişki süresince gerek acentelik sözleşmesi gerekse taşıt sözleşmeleri uyarınca üzerine düşen yükümlülükleri tam ve eksiksiz bir biçimde yerine getirdiğini, buna rağmen taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin davalı ... tarafından ... 48. Noterliğince, 29.04.2015 tarih ve yevmiye numarası ile keşide edilen ihtarname ile haklı bir sebep gösterilmeksizin ve Türk Ticaret Kanunu’nun 121. maddesindeki üç aylık fesih ihbar süresine uyulmaksızın 10.05.2015 günü saat 23.59’dan itibaren sonuç doğurmak üzere feshedildiğini, iş bu haksız fesih sebebi ile ilgili davacı şirketin zararlarının tespit ve tanzimi için ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2015/ E. sayılı dosyası ile ikame ettiklerini bu dosyanın halen derdest olduğunu, huzurdaki davanın konusunun münhasıran otobüs taşımacılık sözleşmelerinden kaynaklanan alacağı konu edildiğini, taraflar arasında acentelik ilişkisinden bağımsız bir otobüs taşımacılığı ilişkisi olduğunu, acentelik sözleşmesinin ... tarafından haksız bir biçimde feshedilmiş olmasına rağmen taraflar arasındaki taşıt sözleşmelerinin iki tarafça da feshedilmediğini, bu sözleşmelerin geçerliliğini bir süre daha korumaya devam ettiğini, taraflar arasındaki otobüs taşımacılığı ilişkisinin taşıma firmasının başkasına ait taşıtları sözleşme çerçevesinde kullandığını, Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamındaki sözleşmeli taşıt ilişkisi olduğunu, Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin de 4(ii) ve 27. maddelerinde öngörüldüğü üzere sözleşmeli taşıtların kullanılabilmesi için müvekkili şirket ile ... arasında taşıt sözleşmeleri akdedildiğini, davalı ... tarafından müvekkili şirkete piyasa fiyatının çok üzerinde bedellerle otobüs satın aldırıldığını ve buna ilişkin olarak taraflar arasında bir Protokol akdedildiğini, ...’un sözleşmeye ve Protokol’e aykırı davranışları nedeni ile müvekkili şirketin taraflar arasındaki Taşıt Sözleşmelerini ve Protokol’ü sona erme tarihinden önce feshetmek zorunda kaldığını, davalı şirketin 2015 yılında müvekkili şirketin araçlarını yıllardır taraflar arasında olan uygulamadan farklı olarak doluluk oranı düşük hatlara tahsis etmeye başladığını ve araçların sefer sayılarını azalttığını, davalı şirket 02.01.2014 tarihli Protokol’le 5 adet aracı açıkça tahsis etmeyi üstlenmiş olduğunu, ...-... ve ...—... seferlerine tahsis etmeyi durdurduğunu, davalının bu haksız uygulamasına son verilmesi için davalı şirketin, otobüs taşımacılığı sözleşmesi, taşıt sözleşmeleri ve 02.01.2014 tarihli Protokol’ü ihlal eden yukarıda açıklanan davranışları nedeniyle, müvekkili şirket tarafından davalıya ... 22. Noterliğinin 09.05.2016 tarih ve yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderildiğini ve ...’a, taşıt sözleşmelerini ihlal eden davranışlarına son vermesi ve müvekkili şirket otobüslerini tekrar uygun seferlere tahsis etmesi için üç günlük süre verildiğini, aksi takdirde sözleşmelerin feshedilmiş sayılacağının ihtar edildiğini ancak söz konusu ihtarnameye davalı şirket tarafından cevap verilmediğini, ihtarname ile tanınan üç günlük sürenin dolması ile 12.05.2016 tarihinde taraflar arasındaki otobüs taşımacılığı sözleşmesi, taşıt sözleşmeleri ve 02.01.2014 tarihli Protokolun fesholunduğunu, 5 adet otobüsün sözleşmenin başından sözleşmenin davacı şirketçe feshedildiği 12.05.2016 tarihine değin, rahat hatlara tahsis edildiği zaman kesitinde, davalı şirketin yakın saatlere kendi otobüslerini koymasından ve tarife değişikliklerinden doğan kazanç kaybının (davalı şirketin kötü ifasından kaynaklanan kazanç kaybının), aynı zaman aralığında davacı şirketin beş otobüsünün rahat hatlara tahsis edilmediği zaman kesitinde otobüslerin rahat hatlara tahsis edilmemesinden doğan kazanç kaybının, sözleşmenin müvekkili şirket tarafından haklı sebeple feshedilmesi karşısında, sözleşmenin kararlaştırıldığı üzere 02.01.2017 tarihine değin sürecek olsaydı davacı şirketin uğramayacak olduğu kazanç kaybının söz konusu kazanç kayıplarının gerçekleştiği her bir ayda elde edilen kazancın; 02.01.2014-02.01.2015 dönemiyle karşılaştırılarak hesaplanmasına ve müspet zarar olarak bu kazanç kaybının tazminini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 12/01/2026 tarihli ıslah dilekçesi ile; 10.000,00 TL dava değerini, taraflar arasındaki sözleşme devam ederken davalının sözleşmeye aykırı davranışları nedeniyle uğramış olduğu müspet zarar için 3.298.337,23 TL, 0201/2014 tarihli protokolün süresinden önce feshedilmesi nedeniyle uğranılan 192.674,73 TL müspet zarar ve bu zarar kalemlerine temerrüdün gerçekleşmiş olduğu fesih tarihi olan 12/05/2016 tarihinden ıslah tarihine kadar olan işlemiş avans faizi tutarı olan 7.340.090,71 TL olmak üzere 10.821.102,17 TL arttırarak 10.831.102,17 TL olarak ıslah ettiğini bildirmiş, karşı tarafa usulüne uygun olarak tebligat yapıldığı anlaşılmıştır.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davaya dayanak gösterilen 02.01.2014 tarihli protokolun müvekkili şirketi hukuken bağlamadığını zira davacı firma tarafından huzurdaki davaya dayanak gösterilen 02.01.2014 tarihli Protokolün müvekkili şirketin imza yetkililerince imzalanmadığını hiçbir anlamda davalı şirketi taahhüt altına sokmadığını, dolayısı ile davalı şirket bakımından hüküm ifade etmediğini ve yükümlülük doğurmadığı gözetilerek, huzurdaki davanın reddi gerektiğini, taşıt sözleşmelerinin, davacı firma tarafından haklı bir neden olmaksızın ve tek taraflı olarak feshedildiğini, davacı firmanın ... 22. Noterliğinin 09.05.2016 tarih ve yevmiye numarasıyla onaylı ihtarnamesiyle müvekkili şirketin 02.01.2014 tarihli Protokol'ü ve Taşıt Sözleşmelerini ihlal ettiğini iddia ederek müvekkili şirkete, ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 (üç) gün içerisinde taşıtlarının rahat hat seferlerinde görevlendirilmesi gerektiğini, aksi halde taşıt sözleşmelerinin ve ilgili tüm protokollerin feshedilmiş sayılacağının ihbar ettiğini, davacının işbu ihtara konu ettiği müvekkili şirkete atfedilen tüm iddiaların soyut ve gerçek dışı olduğunu, davalı şirketin sözleşmelerden kaynaklanan tüm yükümlülüklerini eksiksiz bir şekilde yerine getirdiğini, davacının 09.05.2016 tarihli ihtarname ile müvekkili şirket aleyhine soyut iddialarda bulunulduğunu, 02.01.2014 tarihli Protokolun davacı tarafından haksız ve tek taraflı olarak feshedildiğini, davacı firmanın, müvekkili şirketin Taşıt Sözleşmelerinde ve 02.01.2014 tarihli Protokol'den kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmediği iddiasının kabul edilemez nitelikte olmakla birlikte, davacı firma tarafından soyut iddialarla gerçekleştirilen feshin de haksız olduğunu, böyle bir durumda sözleşmelerin feshi nedeniyle davacının hangi ad altında olursa olsun tazminat talep edemeyeceğini, müvekkili şirketin taşıt sözleşmelerinden kaynaklanan tüm yükümlülüklerini tam ve eksiksiz bir şekilde yerine getirmekle, davacı firma ile akdedilen Taşıt Sözleşmelerinde müvekkili şirket hiçbir anlamda davacı firma araçlarını belirli güzergahtaki seferlerde ve/ veya belirli sayıda seferde görevlendirmeyi taahhüt etmediğini, davacı firmanın Taşıt Sözleşmelerine aykırı eylemlerde bulunduğunu, davacı firmanın araçlarının doluluk oranının düşük hatlarda görevlendirilmesi gibi bir durum söz konusu olmadığını, şablonu olan bir tur düzeninde otobüslerin sırasıyla tüm seferlere çıktığını, ayrıca tur planlaması aksaklıklarının da yalnızca davacı firmanın araçlarının arıza yapması nedeniyle gerçekleşmediğini, araçların arıza, bakım ve borç yüzünden bağlandığı için seferlere gönderilemediğini, arızalı olduğu iddia edilerek davacı firma tarafından seferlere gönderilmeyen araçların müvekkili şirketin de yetki belgesine kayıtlı olmasına rağmen bölge yöneticisinin bilgisi dışında, ... Bakanlığı'nca belirlenen düzenlemelere aykırı olarak, özel grup taşımacılığında kullanılmış ve ( D2 belgesine kayıtlı araçların yapabildiği ) gezi ve grup işlerinden davacı firma tarafından kazanç elde edildiğini, davacı firmanın herhangi bir zararı bulunmadığını, sözleşmenin davacı yanca haksız ve tek taraflı olarak feshedildiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.
KANITLAR:
Sözleşme, ticari defter ve bağlı kayıtlar, bilirkişi raporu, vs.
KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME :
Dava, taraflar arasındaki otobüs taşımacılığı sözleşmesi ve protokolünün yürürlükte olduğu dönemde bu protokole aykırı davranışlar nedeniyle uğranılan zarar ve sözleşmenin süresinden önce feshi nedeniyle uğranılan müspet zararın tazmini talebine ilişkindir.Mahkememizce taraf tanıklarının dinlenilmesi için bulunduğu yer mahkemesine talimat yazılmasına karar verilmiştir.Davacı tanığı ... ... talimat mahkemesindeki duruşmada; " Ben davaya taraf olan şirketleri bilmediğim gibi herhangi biri ile de bağlantım yoktur. Ben ... ... Kamyon Ticaret A.Ş.'nin ikinci el satış direktörüyüm ben bu görevi 2016 Aralık ayında devir aldım, o tarihten önceki durumlara ilişkin bir bilgim ve sorumluğum yoktur, ancak bana plakasını okuduğunuz ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... plakalı araçlara ilişkin bilgim şundan ibarettir, biz ... ve ... plakalı araçları Haziran 2014 tarihinde davacı firmadan satın aldık ve bu araçları 2015 yılında 3. Kişilere sattık, bana ismini okuduğunuz ... isimli firma bizim şirketin ... Bölge Bayiisidir, kesinlikte iddia edildiği şekilde ... firmasından bize meblağa haksızlığa yol açacak bir devir akabinde araçların davacıya yüksek meblağlarla satılma iddiası doğru değildir, piyasadaki değerleri üzerinden satılmış ise satılmıştır, bu yöndeki iddiaları kabul etmiyoruz, ... plakalı aracıda ... İcra Müdürlüğünden almıştık bu araç halen bize aittir, diğer plakalara ilişkin bilgim yoktur, şaje numaraları verilir ise cevap verebilirim, benim konuya ilişkin yahut tarafların ticari ilişkisine ait bilgim yoktur" şeklinde tanıklık beyanında bulunduğu anlaşılmıştır.Davacı tanığı ... talimat mahkemesindeki duruşmada;" Ben davacı şirkette şöför olarak hatırladığım kadarıyla 5-6 sene öncesine kadar çalıştım. Şuan yaşlandığımdan dolayı çalışmıyorum. Yine hatırladığım kadarıyla davacı şirkette 10-12 yıl kadar çalışmışımdır. Ben şahsi aracımla davacı firmada çalışıyordum. Davacı şirket davalı ... bünyesinde çalışmıştır. Araç seferleri davacı şirket ve bizim tarafımızdan düzenlenirdi ancak ... AŞ yede bu konuda bilgi verilirdi. Seferler davacı şirket tarafından belirlenmektedir ancak davalı şirketin onayı olmadan ek sefer gibi hususlar düzenlenemiyordu. 2004 yılında davacı şirket davalı şirket bünyesinde çalışmaya başlamıştır. Davacı şirketin çalışmaları sonucunda davalı şirket ... da tanınır hale gelmiştir. Benim çalışmış olduğum şirketin davalı şirketten alacağı olup olmadığı konusunda bilgim yoktur ben şoför olarak çalıştım. Davalı şirket tarafından ... de bulunan dört adet şirkete hat verilmiştir. Ve bu şirketlere baskı yapılmıştır. Baskı konusu ise otobüslerin satın alınması konusunda idi. Elinde bulunan ve satamadığı Mann marka araçlarını davacı şirkete satmak istiyordu. Nitekim davacı şirkette bu otobüsleri tanesi 110.000 Euro olmak üzere satın aldı. Dört aracın alındığını hatırlıyorum. Bu araçlar rahat hat seferlerine tahsis edilmiştir. Bu araçların güzergahları ... ... ve ... ... olarak belirlenmişti. ... un otobüs gelirlerinden komisyon oranı ise tahminimce Yüzde 28 idi. Bu araçlar diğer otobüslerle sıraya girmezdi hatları ayrı idi. Yolcunun tercih etmiş olduğu saatleri davalı şirket bu araçlara göre düzenlerdi. Davalı şirket tarafından bu protokol 15 ay kadar sonra fesh edilmiştir. Beş yıllık sözleşme belirlenen süre kadar sürmemiştir. Seferlerin sıklığı ve güzergahların değiştirilmesi işlemlerini davalı şirket yerine getirirdi. Benim bilgi ve görgüm bunlardan ibarettir " şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.Davalı tanığı ... talimat mahkemesindeki duruşmada; "Ben halen davalı şirkette çalışmakta isem de daha önce davacı şirkette 2010 yılına kadar çalıştım. Davalı şirket 2014 yılında ... terminalindeki yazıhaneyi kendi hesabına işletmek istedi. Zaten burası mülkiyet itibarı ilekendisine aittir. Davacı şirkette bu dönemde ...'un acentesiydi. Ben davacı şirketin ...'tan aldığı otobüslerin fiyatı konusunda bilgi sahibi değilim. Taraflar arasında 2 yıl geçerli ve araçlar yenilenidğinde 1 yıl uzatılmak üzere 4 adet araç davalı tarafından davacıya satılmış ancak davacı araçları yenileyememiştir. Bu yüzden seferden davacının araçları çekilmiştir. Davacının iddia ettiği gibi davacının araçlarının kazancını olumsuz etkileyecek şekilde sefer sıklığı ve güzergah değişikliği yapılmadı işin olağan geneline uygun olarak yapılan değişiklikler olabilir davacı şirketin otobüs güzergahlarının hattını değiştermede davalı şirket kasıtlı bir tutum içine girmedi. Davacıya ait dilekçesinin 8. Sayfasındaki araçlar sözleşmeye uygun olarak seferden çekmiştir yani süresi dolmadan seferden çekme durumu olmamış kimileri süre dolduktan bir müddet sonra seferden geri çekilmiştir. Acentelik sözleşmesinin fesh edilmesi ise ... kendi insiyatifi ile gerçekleşmiştir. Davacının acenteliğinin feshinde araçlarının modellerinin eski olması ve yolcu kaybı ile dir. Taşıt sözleşmelerinin bizatihi davacı tarafından feshedilip edilmediğini bilmiyorum iki tarafta feshedebilir. ... davalıya sattığı araçlar satılmadan önceki seferlerine bağlı olarak mülkiyeti davacı da iken de aynen çalıştırılmaya devam edildi. Davacının diğer araçları da turlarda çalıştırıldı" şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.
Mahkememizce taraflar arasındaki alacak borç ilişkinin açıklığa kavuşturulması, taraflar arasında akdedildiği iddia edilen acentelik sözleşmesinin haksız ve tek taraflı feshedilip feshedilmediği, davacının fesih sebebi ile bir zararının oluşup oluşmadığı, iddia ve savunmalar doğrultusunda, taraflar arasındaki ticari ilişkinin başlangıcından sonuna kadar olan dönemi kapsayan, tarafların ticari defter ve bağlı kayıtları üzerinde,1 SMMM bilirkişi ile 1 hukukçu bilirkişi tarafından inceleme yapılmasına karar verilmiş, aldırılan 06/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda; Kebir hesabının alt hesap şeklinde tutulmadığı, ana hesap dökümü yapılmış olup davacının sözünü ettiği zararların doğruluğunun tespitinin bu kayıtlarla mümkün olmadığı, tablolarda gösterilen rakamların defterlerle uyumlu olup olmadığının tespiti için tüm bu plakalar için ayrı hesap açılması ve defter i kebir de her birinin alt hesaplarının ayrı ayrı gösterilmesinin gerektiği, 2014 yılına ait yevmiye defterinden işlemin bu şekilde yapıldığı kebirin ana hesapta döküldüğü, 2015 yılına ait yevmiye defterinin alt hesap açılmadan ana hesaplarla tutulduğu, 2014 senesi yevmiye defteri kayıtları ayrıntılı tutulduğu için 463 sayfa olarak işlendiği 2015 yılına ait yevmiye defterinin ise alt hesap açılmadan ayrıntılı tutulmadan döküldüğü için 91. Sayfada kapanışının yapıldığının görüldüğü, ayrıca 2015 yevmiye defteri 4O. sayfadan itibaren ortası silik olarak döküldüğü, zaten ayrıntılı olarak tutulmamış olan defterin yarısının aynı zamanda okunamayacak şekilde silik döküldüğü, dolayısıyla davacının bu defter kayıtlarına bakarak, davacının zararını isteme hakkının kabul edilmesi halinde ibraz ettiği defter kayıtlarına göre bunun yapılabilmesinin mümkün olmadığı, davalı defterlerinde de otobüs bazında kayıt açılmamış şirket adına defterler tutulmuş olduğu, davalının defter kayıtlarında otobüs plakasına göre kayıt tutulmadığı, dolayısıyla davacının talebinin yerinde görülmesi halinde bu defter kayıtları ve belgelerle hesaplama yapılmasının mümkün olmadığı, davanın ticari bir alacak -verecek davası olmayıp 5 otobüsün hatlarının değiştirilmesi nedeniyle uğranıldığı iddia edilen kar kaybının hesaplanmasına ilişkin olduğu, dolayısıyla plakası verilmiş otobüslerin aylar yıllar itibari ile her birinin ayrı ayrı tam çalıştığı zamanlar ile dava konusu yıllarda elde ettiği kazançların bu otobüslerin yakıt bakım şoför ikram vb. gibi giderlerinin ve sonuçta kar ya da zararlarının defterlerde görülmesi gerekir ki davacının kar kaybından dolayı bu kaybını isteme hakkının olduğuna karar verilmesi halinde bu zarar ve kar kaybı hesaplanabilsin şeklinde görüş ve kanaat bildirilmiştir.Mahkememiz 06/07/2021 tarihli duruşmada davacı vekiline bilirkişi raporunda eksik olduğu belirtilen ticari kayıtları mahkemeye sunmak üzere gelecek celseye kadar süre verildiği, ilgili kayıtlar sunulduğunda dosyaya rapor veren bilirkişilere tevdi ile ek rapor düzenlenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.Alınan 16/01/2022 tarihli bilirkişi ek raporunda; Ticaret sicil gazetesinde yapılan incelemede şirketin kurulduğu günden itibaren 4 defa ticaret sicil gazetesinde ilanının yayınlandığının görüldüğü, buna göre; Şirketin ... Ticaret Sicil Müdürlüğüne bağlı olarak ... sicil numarası ile 13/07/2012 tarihinde tescil edildiği, şirketin sermayesi beheri 25- TL den 12.000 hisseden ibaret olup, 300.000,00 TL olduğu, kuruluşta her biri 4000 hisse 100.000 TL sermayeye sahip 3 ortak bulunduğu, (..., ... ve ...) kuruculardan ... hissesinin tamamını 14/01/2013 tarihinde yeni ortak ...'na devrederek ortaklıktan çıktığı, ...'nun da hisselerinin yarısını 01/11/2013 tarihinde şirket ortağı ...'a diğer yarısını da ...'a devrederek ortaklıktan çıktığını, 2 ortağın sermayelerinin 150.000,00 TL olduğu, kuruluşta şirketi temsil etmek üzere tek başına münferiden ...'ın şirket müdürü seçildiği, 29/06/2012 tarihinde alınan bu karara göre şirket müdürlüğü görevinin devam ettiği, yapılan araştırmalarda şirketin adresinde bulunmadığı ve yeni adresinin de nerede olduğunun bilinmediği, dolayısıyla ara kararda incelenmesi gereken konuların incelenmesini sağlayacak hiçbir defter ve evraka ulaşılamadığı, Vergi Dairesinden gelen bilgi yazısında şirketin 16/07/2012 tarihinde işe başladığı, 31/07/2015 tarihinde resen terk ettirildiğinin anlaşıldığının bildirildiği, ayrıca yapılan incelemede resen terk tarihine kadar olan aylık KDVce muhtasar beyannamelerini beyan ettiği 2014 kurumlar vergisi beyannamesini kuruma verdiği ancak rerk edildiği kıst döneme ait 2015 yılı kurumlar vergisi beyannamesini maliyeye bildirmediğinin tespit edildiği, yine inceleme sırasında mali müşavirinin ... olduğu ancak kendisine verilen işyeri telefonundan kendisine ulaşılamadığı, Vergi dairesinden yapılan incelemede şirketin 2013 yılı defter bilgilerinin bulunduğu 2014 2015 yılı defterlerini onaylattığına dair bilgi bulunmadığı, bunun için gerekirse noterler birliğinden bilgi alınmasının yararlı olacağı, şirketin 2015 temmuz ayından bu güne kadar gayri faal olup bildirilen hiçbir adresinde şirkete ulaşmanın mümkün olmadığı, tasfiyeye gidilebilmesi için son yılın defterler, tüm beyannameleri, kamu borçlarının olup olmadığını gösteren belgelerin, tasfiyeye giriş bilançolarının, alıcılar ve satıcılar ile ilgili gerçek bilgilerin varsa demirbaş makine gibi maddi duran varlıkların listesinin, değerlerinin ve daha tasfiye için gerekli diğer evrakların eksiksiz olarak hazır edilmesi gerektiği, tasfiye için gerekli hiçbir defter ve belge temin edilemediği bildirilmiştir.
Her ne kadar davacı defterlerinin incelenmesi için mahkememiz 22/02/2022 tarihli duruşmasında 1 SMMM ve 1 Taşımacılık alanında Uzman bilirkişi seçilmesine karar verilmiş ise de; 02/06/2022 tarihli duruşmada davacı vekilinin taşımacılık alanında uzman bilirkişi tespit edilemediğinden mahkemenizce talimat yazılamamıştır, defterlerin incelenmesi için SMM bilirkişiden rapor alınması için talimat yazılması talep edildiği ve taşımacılık alanında uzman bilirkişi bulunamadığından 2 SMMM tarafından inceleme yaptırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce 2 SMMM bilirkişilerin resen seçilerek davacı ticari defterlerinin incelenmesi için bulunduğu yer mahkemesine talimat yazılmasına karar verilmiş, talimat mahkemesince aldırılan 03/11/2022 tarihli bilirkişi raporunda; İşbu dava kapsamında her türlü hukuki tavsif, takdir ve değerlendirmenin mahkemeye ait olmak üzere; Davacı ... Şoförler Petrol Nak. Tur. İnş. San. Ve Tic. A.Ş.'nin 2014-2015-2016 ve 2017 yıllarına ait ticari defter kayıtlarının tasdik yönünden incelenmesinde 2014-2015 yılı ticari defterlerinin fiziksel olarak tespitinin yapılamadığı ancak davacı tarafından 2014-2015 yılına ilişkin defter tasdiklerine ilişkin noter tasdiklerinin taraflarına sunulduğu, sunulan noter tasdiklerinin kök bilirkişi raporundaki heyetin tespiti ile örtüştüğü, fiziksel olarak tespiti yapılamayan defterlerin elektronik ortamdaki kayıtlarının incelemeye alınabilmesi amacıyla şirketin ilgili yıllar vergi beyannamelerinin incelendiği, bu yönüyle TTK hükümlerine göre defterlerin sahibinin lehine delil olma özelliğine haiz olup olmadığı hususunun sayın mahkemenin takdirinde olduğu, ilgili yıllar vergi beyannameleriyle elektronik ortamda sunulan mizandaki tutarların örtüştüğü, bu nedenle elektronik ortamdaki verilerden hareketle değerlendirmenin yapılabileceği, 2016 ve 2017 yıllarında davacı şirketin E-defter mükellefi olduğu, bu yıllar ile ilgili olarak E-defter beratlarının heyetlerine ibraz edildiği, E-defter beratlarının açılış ve kapanış tasdiki yerine kanunen geçtiği, 2016 ve 2017 yılı Envanter defterinin tasdike tabi olduğu ancak heyetlerine sunulmadığı, önceki bilirkişi raporlarından farklı olarak davalı şirket ile olan ilişkiyi gösteren hesapların alt kalemlerinin var olduğunun tespit edildiği, alt kalemlerin değerlendirilmesinde söz konusu taşıtların 2014-2015 yılı kar zarar tespitinde davacı şirketin 2015 yılında 2014 yılına göre toplam 742.155,18 TL muhtemel gelir kaybının oluştuğu, davacının başka firmada çalıştırmadığını iddia ettiği 3 araca ilişkin yapılan değerlendirmede ayrıntısı rapor içerisinde yer almakla birlikte muhtemel gelir kaybının 596.807,82 TL olduğunun düşünüldüğü, davacının ... firmasında çalıştırdığı iki araca ilişkin olarak ... firmasındaki işletme politikası, karlılık, güzergah vb hususların farklılık arzetmesi sebebiyle tespitinin mümkün olmadığı, tüm bu değerlendirmeler neticesinde ayrıntısı rapor içerisinde belirtildiği üzere muhtemel gelir kaybının 1.338.963,00 TL olabileceği görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Mahkememizce ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne talimat yazılarak dosyanın kök raporu sunan bilirkişiler ... tevdii ile tarafların itirazlarının ve kök rapordan sonra dosyaya celp edilen müzekkere cevapları da değerlendirilmek suretiyle ek rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiş, talimat mahkemesince aldırılan 15/11/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda; ... Bakanlığı tarafından dosyaya sunulan 31.01.2023 tarihli yazı ekinde yer alan dava konusu olay ile ilgili araçların yetki belgelerine ait bilgilerin yer aldığı çizelgeler yer aldığı, bu yazı ekinde yer alan hususların uzmanlık alanlarının dışında yer aldığı, davalı tarafından dosya içeriğine 09.03.2023 tarihli yazı ile 2014-2017 yılları arasında davacı şirket araçlarının çalışmakta olduğu ..., ..., ..., ... ve ... bölgelerine tahsisi yapılan araç bilgilerinin sunulduğu flash bellek olduğu, Flash disk içerisinde yer alan bilgilerin incelenmesinde sefer tahsis bilgilerinin yer aldığı excel tablosu sunulduğu, Flash bellek içerisinde herhangi bir onay bilgisi yer almadığı, davacı dilekçesinde de belirtilen araçlara ilişkin excel tablolarında yapılan incelemede dava konusu araçlara ait sadece sefer bilgilerinin yer aldığı, Flash bellek içerisinde yer alan bilgilerin araçların sadece plaka, tarih, saat ve hat bilgilerini içerdiği, yine dosyaya sunulan bilgilerin 2014 yılı bilgilerini içermemekle birlikte bilgilerin başlangıç tarihinin 02.12.2015 tarihinden başladığı, davacı dilekçesi incelendiğinde davacının iddiasının tabloda belirtilen sefer saatlerinden önce ve sonra davalı şirket tarafından kendi araçlarının tahsis edildiği iddiası olduğu, bu noktada muhtemel gelir kaybının tespitinin eldeki verilerden mümkün olmadığı, zira gelen tablolarda yolcu listesi, sayısı ve tutarlara ilişkin bilgi yer almamakla birlikte önceki ve sonraki araçlara ilişkin karşılaştırma yapılması olanağının da bulunmadığı görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Mahkememizce tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi ve alacak borç ilişkisinin açıklığa kavuşması yönünden 1 SMMM, 1 TAŞIMA ALANINDA UZMAN, 1 NİTELİKLİ HESAP UZMANI bilirkişilerin mahkemece resen seçilerek dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş, aldırılan 12/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda; Davalının 2014 yılı Ticari Defterlerinin 2013 Sayılı Vergi Usul Kanunun 224 ve 225.maddeleri ile 6762 Sayılı eski T.T. Kanunun 66.maddesi ve 6102 Sayılı- Yeni T.T. Kanunun 64.maddelerine göre açılış ve kapanış tasdiki zorunlu Yevmiye defterlerinin kapanış tasdiklerinin süresi içinde yaptırıldığı, 1 Sıra Nolu Elektronik Defter Genel Tebliği gereği 2015-2016 Yılı Ticari defterlerini E-defter olarak kayıt altına alındığı, 2 Sıra Nolu Elektronik Defter genel tebliği 3.maddesi gereği ise Yevmiye ve Kebir defteri beratlarını süresi içerisinde ... Başkanlığı sistemine yüklediği, davacının dava dilekçesinde bahsettiği plakalardan, davalılardan 2012-2013-2014-2015-2016 yılları elde ettiği gelir ve giderler dikkate alınarak davacının 5 araçtan toplam 2014 yılında 1.575.038,65 TL, 2015 yılında 1.488.744,24 TL, 2016 yılında 257.022,29 TL, 2017 yılında 221,75 TL bu plakalardan kar elde ettiği ve yıllar itibari ile gelirlerinde azalmalar görüldüğü, 2015 yılında 73.128,61 TL, 2016 yılında 1.116.630,02 TL, 2017 yılında 1.334.591,01 TL kar kaybının olduğu, bu şekilde toplam kar kaybının 2.524.349,64 TL olarak hesaplandığı, dava konusu edilen araçlardan ... plakalı araç hakkında en son 05/01/2016; ... plakalı araç hakkında en son 07/02/2016; ... plakalı araç hakkında en son 02/05/2016; ... plakalı araç hakkında en son 22/04/2016; ... plakalı araç hakkında en son 04/01/2016 tarihinde güzergah tahsisi yapıldığı, bu itibarla Taşıt Sözleşmeleri kapsamında davalının tahsis yükümlülüğünü yerine getirmediği, bu nedenle yapılan davacı feshinin haklı nedene dayandığı, davacının (1.1) ile yer verilen "Davalı Şirket'in Taşıt Sözleşmeleri ve Protokol'e aykırı şekilde müvekkil şirkete ait rahat hat seferlerine yakın saatlere başka rahat hat seferleri koyması, seferlerinin sıklığını ve güzergahlarını değiştirmesi sebebiyle uğradığımız gelir kayıplarımızın tazmini" talebi kapsamında herhangi bir zarar tespiti yapılamadığı, davacının (1.2) ile yer verilen "Davalı Şirket'in Taşıt Sözleşmeleri ve Protokol yürürlükte olmasına rağmen seferleri durdurması sebebiyle uğradığımız gelir kayıplarımızın tazmini" talebi kapsamında dava konusu olan beş aracın seferlerin durdurulmasından sözleşmenin feshine kadar olan süre için mahrum kaldığı kar toplamının 188.064,32 TL olarak hesaplandığı, davacının (2.1) ile yer verilen "Müvekkil şirketin başka bir firma ile çalıştıramadığı üç aracının (..., ..., ...) 02/01/2017 tarihine kadarki gelir kaybının tazmini" talebi kapsamında; ..., ... ve ... plakalı araçların 2016 yılında elde etmiş olduğu karının sözleşmenin fesih tarihinden yeni bir iş alması için makul süre olarak değerlendirilen 1 aylık süre içerisinde toplam 62.296,60 TL olarak hesaplandığı, davacının (2.2) ile yer verilen "Müvekkil şirketin ... firmasına daha aleyhe şartlarla çalıştırmaya başladığı iki adet aracının (... ve ...) 02/01/2017 tarihine kadarki gelir kaybının tazmini" talebi kapsamında; sayın mahkemenin karar vermesine imkan tanımak adına seçenekli hesaplamaya gidildiği; (A)- Protokol süresinin uzamadığının kabulü ihtimalinde; ... ve ... plakalı araçların 2016 yılında elde etmiş olduğu karının sözleşmenin fesih tarihinden yeni bir iş alması için makul süre olarak değerlendirilen 1 aylık süre içerisinde toplam 42.564,63 TL kar kaybının olduğunun hesaplandığı, TBK.m.438 uyarınca davacının anılan 1 aylık sürede ... firmasından elde etmiş olduğu gelirin mahsubunun gerektiği, ancak dosya içerisinde bu yönde bir inceleme bulanmadığı üzere mahsubun yapılamadığı, (B)- Protokol süresinin 02/01/2017 tarihine kadar uzadığının kabulü ihtimalinde; ... ve ... plakalı araçların 2016 yılında elde etmiş olduğu karının sözleşmenin fesih tarihinden 02/01/2017 tarihine kadar toplam 322.667,37 TL kar kaybının olduğunun hesaplandığı, TBK.m.348 uyarınca davacının anılan dönem içerisinde ... firmasından elde etmiş olduğu gelirin mahsubunun gerektiği, ancak dosya içerisinde bu yönde bir inceleme bulunmadığı üzere mahsubun yapılamadığı görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Mahkememizce taraf vekillerinin itirazları doğrultusunda dosyanın önceki bilirkişi heyetinden farklı 1 KARAYOLLARI TAŞIMACILIĞI UZMANI, 1 NİTELİKLİ HESAP UZMANI VE 1 SMMM'den oluşacak bilirkişi heyetine dosyanın tevdi ile tarafların iddia ve savunmaları ve 12/08/2024 tarihli bilirkişi heyet raporuna tarafların itirazları karşılanmak suretiyle rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiş, aldırılan 10/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Davacı tarafından 02.01.2014 tarihli protokole dayanıldığı, ancak protokolde davalı şirketin davacı şirkete ne kadar sefer tahsis edeceği hususunda herhangi bir somut ölçüt belirlenmediği, yine taşıma sözleşmelerinde de bu yönde bir kayıt bulunmadığı, davacı 2015 yılında seferlerin azaltıldığı, güzergahın değiştirildiği ve ilave bitişik sefer ile karlılığın düşürüldüğünü ileri sürdüğü ancak davalının davacıya tahsis etmekle yükümlü olduğu asgari sefer miktarını tespite yarar herhangi bir somut ölçüt heyetlerince tespit edilemediği, bununla birlikte davalı şirket (...) tarafından; ... plakalı araç05.01.2016 tarihinden itibaren, ... plakalı araç için 07.02.2016 tarihinden itibaren, ... plakalı araç için 04.01.2016 tarihinden itibaren, ... plakalı araç için 29.02.2016 tarihinden, ... plakalı araç için 29.02.2016 tarihinden itibaren tur listelerinde yer almaması ve güzergâh tahsis edilmediği, bu durumda en azından bu tarihleri itibariyle davacının fesih hakkının haklı bir sebebe dayandığı ve tüm bu araçlar için fesih tarihi olan 12.05.2016 tarihine kadar davacı tarafından kazanç kaybının talep edilebileceği sonucuna varıldığı, yapılan hesaplamada akdin fesih tarihine kadar bu 5 araç için kazanç kaybı miktarının
597.422,95 TL olduğu, taraflar arasında imzalanan Taşıt Sözleşmesi uyarınca, bir aylık fesih süresi kararlaştırıldığı, davacının sözleşmenin feshinden sonra 1 aylık süre içinde yeni iş bulması ve gelir sağlaması beklenebileceği, buna göre 1 aylık kazanç kaybı tutarının 192.674,73 TL hesaplandığı, Sayın mahkemeye seçenekli bir hesaplama sunmak üzere davalı şirketin davacıya tahsis etmekle yükümlü olduğu asgari sefer miktarını tespite edilememesine rağmen davacının 2014 karlılığına göre 2015 ve 2016 yıllarındaki kazanç kayıplarının tamamını talep edebileceği kabul edilirse kazanç kaybının 3.298.337,23 TL hesaplandığı görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.Taraflar arasında ... 10.Noterliğinin 06/05/2007 tarih ve yevmiye numaralı ... plakalı araca ilişkin taşıt sözleşmesi,... 10.Noterliğinin 18/12/2007 tarih ve ... yevmiye numaralı ... plakalı araca ilişkin taşıt sözleşmesi, ... 2.Noterliğinin 18/06/2009 tarih ve yevmiye numaralı ... plakalı araca ilişkin taşıt sözleşmesi, ... 10.Noterliğinin 29/08/2014 tarih ve ... yevmiye numaralı ... plakalı araca ilişkin taşıt sözleşmesi, ... 11.Noterliğinin 22/04/2015 tarih ve yevmiye numaralı ... plakalı araca ilişkin taşıt sözleşmesi imzalanmıştır.Sözleşmelerin 3. Maddesinde bu taşıtların yetki belgesi sahibinin ünvanı altında yurtiçi ve yurt dışında kullanılacağı, 7.maddesinde bu sözleşmenin imza tarihinden ... şirketinin yetki bitim tarihine kadar süreceği ancak tarafların 1 ay önceden sözleşmenin feshini yazılı olarak ihbar edebileceği ,8.maddesinde ise taraflardan birinin fesih ihtarnamesiyle sözleşmeyi feshedebileceği düzenlenmiştir.Taraflar arasında düzenlenen 02/01/2014 tarihli protokolde ise, araçlardan 3 tanesinin .../..., 2 tanesinin ise ... /... arası çalıştırılacağının,protokolün sözleşme tarihinden itibarin iki yıl geçerli olduğu ,bu nedenle protokolün sona erme tarihinin 02/01/2016 olduğu ancak yeni araç alımlarında sürenin 3 yıl olduğu ve dolayısıyla 02/01/2017 tarihinde sona ereceği kararlaştırılmıştır.Davacı tarafça davalıya ... 22.Noterliğinin 09.05.2016 tarih ve yevmiye numaralı ihtarnamesi gönderildiği ve davalı ...’a, taşıt sözleşmelerini ihlal eden davranışlarına son vermesi ve müvekkili şirket otobüslerini tekrar uygun seferlere tahsis etmesi için üç günlük süre verildiği, aksi takdirde sözleşmelerin feshedilmiş sayılacağının ihtar edildiği ancak söz konusu ihtarnameye davalı şirket tarafından cevap verilmediği, ihtarname ile tanınan üç günlük sürenin dolması ile 12.05.2016 tarihinde taraflar arasındaki otobüs taşımacılığı sözleşmesi, taşıt sözleşmeleri ve 02.01.2014 tarihli Protokolun fesholunduğu kabul edilmiştir.
Aldırılan 10/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere,herne kadar 02/01/2014 tarihli protokolde davalının davacıya temin etmekle yükümlü olduğu asgari sefer sayısı belirlenmemiş ise de ... plakalı araç için 05/01/2016 tarihinden itibaren,... plakalı araç için 07/02/2017 tarihinden itibaren, ... plakalı araç için 04/01/2016 tarihinden itibaren,... plakalı araç için 29/02/2016 tarihinden itibaren, ... plakalı araç için 29/02/2016 tarihinden itibaren güzergah tahsis edilmediğinden bu tarihler itibarıyla davacının sözleşmeyi ve protokolü feshinin haklı sebebe dayandığı kabul edilmiştir.Yine bilirkişi heyeti tarafından sözleşmede 1 aylık fesih süresi kararlaştırıldığından protokole aykırı davranılması nedeniyle 1aylık zarar istenebileceği kabul edilerek hesaplanan 192.674,73 TL'nin ve davacının 2014 yılı karlılık oranı baz alınarak 2015-2016 yıllarında uğradığı kazanç kaybı olarak hesaplanan 3.298.337,23 TL olmak üzere toplam 3.491.011,96 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmiştir.Davacı vekili ıslah dilekçesiyle sözleşmenin fesih tarihinden ıslah tarihine kadar geçen sürede yukarıda hesaplanan alacaklarına işlemiş faiz olarak 7.340.090,71 TL talep etmiş ise de, dava dilekçesinde işlemiş faiz talebi olmadığından ve bu konuda usulüne uygun açılmış bir dava olmadığı için ıslahla talep edilemeyeceğinden bu talebinin reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlere,
1-Davanın kısmen kabulüne, davacının yoksun kaldığı kazanç kaybı 3.298.337,23 TL sözleşmesinin süresinden önce feshedilmesi nedeniyle doğan 192.674,73 TL müspet zarar toplamı olan 3.491.011,96 TL alacağın 10.000,00TL'sinin dava tarihinden, bakiye kısmının ıslah tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Davacının işlemiş faiz talebi olan 7.340.090,71 TL yönünden usulüne uygun olarak açılmış bir dava olmadığından reddine,
3-Harçlar yasası gereği alınması gereken 238.471,03-TL harçtan peşin alınan 185.138,93-TL (peşin+ ıslah harcı) harcın mahsubu ile bakiye 53.332,10-TL harcın davalıdan tahsiline,
4-Davacı tarafından yapılan aşağıda dökümü yazılı 28.601,30-TL yargılama gideri üzerinden kabul red oranına göre hesaplanan 9.218,59-TL ile peşin alınan 185.138,93-TL(peşin+ ıslah harcı) harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderlerin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan 494 TL yargılama gideri üzerinden kabul red oranına göre hesaplanan 334,78 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Davacı yararına ölçümlenen 495.831,55-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı yararına ölçümlenen 863.207,22-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-Karar kesinleştiğinde taraflarca yatıralan avansın kullanılmayan kısmının HMK 333.md.uyarınca yatıranlarına iadesine,
Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ... açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.22/04/2026
Başkan ...
¸E-imzalıdır.
Üye ...
¸E-imzalıdır.
Üye ...
¸E-imzalıdır.
Katip ...
¸E-imzalıdır.