Boşanma davasında vefat eden eşin mirasçısının temyizi sonucu, sağ kalan eşin kusur tespiti hükmünün Yargıtayca bozulması.
Özet: Taraflardan birinin vefatı sonrasında Türk Medeni Kanununun 181/2 maddesi uyarınca mirasçı tarafından kusur tespiti talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesince sağ kalan eşin boşanmaya neden olacak derecede kusurlu olmadığına ilişkin tespitler yapılmıştır; ancak Yüksek Mahkeme, daha önce boşanma davası açarak evlilik birliğini temelden sarsan ve fiili ayrılığa yol açan sağ kalan eşin kusurlu olduğunu belirterek, yetersiz gerekçelerle verilen kusursuzluk tespitinin hatalı olduğuna hükmetmiş ve kararı kusur belirlemesi yönünden bozmuştur.
2. Hukuk Dairesi         2025/5645 E.  ,  2026/56 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/400 E., 2025/847 K.
DAVA TÜRÜ : Kusur Tespiti (TMK md. 181/2)
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 8. Aile Mahkemesi
SAYISI : 2023/273 E., 2023/704 K.
Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı-karşı davalı mirasçısı vekili tarafından kusur belirlemesi ve eksik inceleme yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
İlk Derece Mahkemesince evlilik birliğinin temelinden sarsılması hukuki sebebine dayalı karşılıklı boşanma davasında yapılan yargılama sonucunda asıl ve karşı davanın açılmamış sayılmasına dair verilen karara karşı erkek mirasçısı tarafından yapılan istinaf başvurusu sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince TMK'nun 181.maddesi uyarınca inceleme yapılması yönünde kararın kaldırılmasına karar verilmiş, İlk Derece Mahkemesi tarafından kaldırma kararı üzerine yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş, kararın erkek mirasçısı tarafından istinaf edilmesi üzerine istinaf başvurusunun kabulüne ve kusur tespiti konusunda değerlendirme yapılması gerektiğinden kararın kaldırılmasına ve Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş, son olarak İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen 31.10.2023 tarihli kararda ''davacı yargılama aşamasında vefat ettiğinden boşanma ile ilgili davanın konusuz kaldığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, müteveffa tarafından açılan davanın fiili ayrılık nedenine dayalı açıldığı, daha önce reddedilen boşanma davasında da davacı ve karşı davacıya kusur atfedilmediğinden, her iki tarafın da boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurunun bulunmadığına'' karar verilmiş, kararın müteveffa erkek mirasçısı tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince sağ kalan eşin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu olmadığının tespitine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık olmadığı, her ne kadar sadece sağ kalan eş yönünden kusurlu olup olmadığının tespiti ile yetinilmesi gerekmekte ise de tek istinaf başvurusunda bulunan mirasçı olduğundan ve murisi ile ilgili "kusurlu olmadığına ilişkin tespit" artık kazanılmış hak teşkil edeceğinden yanlışlığa işaret edilmesi ile yetinilmesi gerekeceği gerekçesiyle davacı mirasçısının yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, karar davacı erkek mirasçısı tarafından temyiz edilmiştir.
Yapılan yargılama ve toplanan delillerden, davalı-karşı davacı kadının dava evvel İzmir 3. Aile Mahkemesinin 20.12.2010 tarih, 2010/407 Esas - 2010/1125 Karar sayılı dosyası ile erkek aleyhine dava açtığı, erkek tarafından da karşı dava açılması üzerine evlilik birliğinin temelinden sarsılması hukuki sebebine dayalı karşılıklı boşanma davasında yapılan yargılama sonucunda evlilik birliğinin taraflardan birisinin kusuru nedeniyle temelinden sarsıldığı kanıtlanamadığından her iki davanın da reddine karar verildiği ve bu kararın Dairemiz denetiminden geçerek 29.03.2012 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
Eldeki asıl davanın TMK'nun 166/son maddesine dayanarak açıldığı, bu durumda daha evvel boşanma davasını açarak boşanma sebebi yaratan ve birlikte yaşamaktan kaçınan kadının kusurlu olduğu anlaşılmaktadır. İlk Derece Mahkemesince sağ kalan eşin kusurlu olduğunun tespitine karar verilmesi gerekirken yetersiz gerekçe ile yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.
KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda gösterilen sebeple hükmün kusur belirlemesi yönünden BOZULMASINA,
Temyiz peşin harcının istek halinde yatırana iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.