Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2942 sayılı Kanuna dayalı kamulaştırma bedeli tespiti ve taşınmazın tescili davasında emsal değerleme ile faiz hesaplamasının uygun olduğunu onaylamıştır.
Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve davacı idare adına tescili davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne dair kararını her iki tarafın istinaf etmesi üzerine, bölge adliye mahkemesince emsal taşınmaz, emlak vergisi değeri, cadde etkisi gibi somut kriterler ve 2942 sayılı Kanun hükümleri esas alınarak belirlenen kamulaştırma bedeli, dava tarihinden itibaren işleyecek faiz, yargılama giderleri ve vekalet ücreti hususlarında bir isabetsizlik görülmeyerek istinaf başvuruları esastan reddedilmiş; yüksek mahkeme de, arsa niteliğindeki taşınmazın emsal kıyaslaması ve üzerindeki yapıya resmi birim fiyatları ile yıpranma payı düşülerek değer biçilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığını tespit etmiştir.
MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/3901 Esas, 2025/497 KararKARAR : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 7. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2023/466 Esas, 2024/456 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .. ili, .. ilçesi, .. Mahallesi 6 38... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; adil ve hakkaniyete uygun bedelin tespitini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; faizin hatalı belirlendiğini, bedelin yüksek olduğunu ileri sürmüştür. 2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; gerçek değerin altında bedel belirlendiğini, konumuna göre bedelin çok düşük olduğunu ileri sürmüştür.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmazın kamulaştırma bedelinin ; 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca kamulaştırma gününden önceki özel amacı olmayan emsalin (.. ilçesi, .. Mahallesi 6 95... parsel) satış değeri esas alınmak, her iki taşınmazın kadastro parseli (.. Belediye Başkanlığının 08.05.2024 tarih ve .. sayılı yazısına göre) olması nedeniyle düzenleme ortaklık payı ilavesi veya eksiltmesi yapılmamak, dava konusu taşınmazın değerlendirme yılı olan 2023 yılına ait emlak vergisine esas arsa m² birim değerinin 242,19 TL/m², emsalin 2023 yılı emlak vergisine esas arsa m² birim değerinin 403,66 TL/m² olmasına rağmen dava konusu taşınmazın batısından geçen .. .. Caddesinin emlak rayicinin 403,66 TL/m² olması ve bilirkişi raporunda belirtilen birbirlerine üstün ve eksik yönler dikkate alındığında m² birim fiyatının emsalin 0,8417 oranında olabileceğinin kabul edilmek, suretiyle 4.033,23 TL/m² birim değeri üzerinden hesaplanarak tespit edilmesinde; 2942 sayılı Kanun'un 10/8.maddesi gereğince tespit edilen bedelin derhal hak sahibine ödenmesinde ve taşınmazın davacı idare adına tapuya tesciline karar verilmesinde; 2942 sayılı Kanun'un 29 uncu maddesi uyarınca tüm yargılama giderinin davacı idare üzerinde bırakılmasında ve lehe vekâlet ücreti hükmedilmemesinde, kamulaştırma bedeline dava tarihinden geçerli olmak üzere kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz işletilmesi yönündeki İlk Derece Mahkemesinin değerlendirmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arsa niteliğindeki taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak, üzerindeki yapıya ise aynı maddenin (h) bendi uyarınca resmî birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek, üzerindeki ağaçlara ise yaş, cins ve verim durumu dikkate alınmak suretiyle değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.3. 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrası iptal edilmiştir. Eldeki dava 15.12.2023 tarihinde açılmıştır. Bu sebeple davanın açıldığı tarih nazara alınarak kamulaştırma bedeline dava tarihinden itibaren mahkeme karar tarihine kadar Anayasa’nın 46/son maddesinde yer alan; “…herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır.” hükmü uyarınca faize hükmedilmesi yerindedir.4. Temyizen incelenen karar tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,23.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.