kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, yargılama sürecindeki istinaf ve temyiz incelemeleri ile emsal karşılaştırmalı değer tespiti ve sorumluluk tartışmalarını ele alan karar.

Kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, yargılama sürecindeki istinaf ve temyiz incelemeleri ile emsal karşılaştırmalı değer tespiti ve sorumluluk tartışmalarını ele alan karar.

Özet: Kamulaştırmasız el atılan bir taşınmazın bedelinin tahsili talepli davada, imar planında yol ve meydan alanı olarak ayrılması nedeniyle taşınmaza fiilen el atıldığı kabul edilerek, davalı belediyenin tazminat sorumluluğuna hükmedilen ve taşınmazın değerinin bilirkişi raporu ile emsal karşılaştırması yöntemleriyle belirlenerek verilen kararın, davacı ve davalı belediyenin istinaf başvurularının bölge adliye mahkemesince esastan reddedilerek onanması üzerine, kararın taraflarca temyiz edilmesiyle uyuşmazlık Yargıtayın incelemesine sunulmuştur.

5. Hukuk Dairesi 2025/5830 E. , 2025/18228 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/384 Esas, 2025/172 Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 11. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2023/1 Esas, 2023/415 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonucunda İlk Derece Mahkemesince davanın yargı yolu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesi davanın davalılar ... ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu .. ili, .. İlçesi, .. .. (..) Mahallesi 8 84... parsel sayılı taşınmazın imar planında yol ve meydan alanı olarak ayrıldığı taşınmaza bu suretle el atıldığını belirterek taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idareler vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddini talep etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalılar ... ve T.C ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... ve ... aleyhine tek vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği yasal faizin mağduriyete neden olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; husumetin kendilerine düşmediğini, taşınmazın ana arterde bulunmadığını, taşınmazın bulunduğu alanın sit alanı ilan edildiğini, koruma amaçlı imar planı nedeniyle sorumluğun idarelerine ait olmadığını, malikin istifadesinde bir engelin bulunmadığını, imar planına itiraz edilmediğini, yaya meydanları alanı olarak sicilten terkini gerektiğini, raporun denetime elverişli olmadığını, emsal taşınmazın doğru seçilmediğini, itirazlarının dikkate alınmadığını, metrekare birim bedelinin yüksek belirlenidğini düzenleme ortaklık payının düşülmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmazın davaya konu kısmının 05.09.2013 tarihinde onaylanan Aksaray Meydan Düzenlemesine ilişkin 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı tadilatından sonra yol ve meydan alanında kaldığı dosyadaki yazı cevaplarından ve bilirkişi raporundan anlaşıldığını, bilirkişi heyetinin .. ilçesi, .. .. Mahallesi 6 21... parsel sayılı taşınmazı emsal kabul ettiğini, emsal taşınmazın 19.03.2014 tarihinde satıldığı, bilirkişi heyetinin emsal karşılaştırması yapmak suretiyle taşınmazın değerini 450.000 TL/m² belirlediğini, parsel sorgulama programı kullanılarak yapılan inceleme sonucu, dava konusu Guraba Hüseyinağa Mahallesi 8 84... parsel ile 6 21... parsel sayılı emsal parselin birbirine yakın (580 m) olduğu, hatta aynı cadde üzerinde bulundukları, dava konusu parsele yakın konumdaki .. ili, .. ilçesi, .. .. Mahallesi, 6 21... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin belirlenmesi için açılan davada Mahkemece taşınmazın m² değerinin 22.03.2016 itibariyle 290.000,00TL olarak belirlendiği, kararın taraf vekillerince istinaf edildiği ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5.Hukuk Dairesinin 2023/1241 Esas, 2023/1665 Karar sayılı kararı ile istinaf istemlerinin reddine karar verildiği, 22.03.2016 tarihindeki 290.000 TL dava tarihine (15.06.2022) güncellendiğinde tutarının 1.794.543,09 TL olduğu görüldüğü, dava konusu taşınmazın yol ve meydan alanında kalması nedeniyle ...'nun sorumlu olduğu, ... ile ... yönünden reddedildiğinden her birine ayrı ayrı maktu vekâlet ücretine hükmolunmasında, dava tarihinden itibaren yasal faize hükmolunmasında isabetsizlik görülmediği, kamulaştırmasız el atılan arsa niteliğindeki taşınmaza, mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak dava tarihindeki değerini belirleyen usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde isabetsizlik olmadığı, taşınmazın imar durumu ve konumuna göre belirlenen bedelin uygun olduğu, dava konusu taşınmaza ilişkin usulüne uygun olarak yapılmış kamulaştırma işlemi bulunmadığı, böylece Mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesi ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Anayasa Mahkemesi iptal kararı gereğince faize hükmolunması gerekitği hususunu ilave etmek suretiyle istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı ve davalı ... vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı ...'dan ve davacıdan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

23.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.