Yargıtayın kira uyarlaması davasında işlem temelinin çökmediği gerekçesiyle onama kararına karşı davacı vekilinin karar düzeltme talebinin incelenmesi.
Özet: Kira bedelinin günün koşullarına göre uyarlanması talepli davada, yerel mahkemenin başlangıçtaki talebi kabul kararı, yeterli inceleme ve emsal araştırması yapılmadığı gerekçesiyle üst mahkemece bozulmuş; bozma sonrası yapılan yargılamada, işlem temelini çökerten veya edimler arası dengeyi bozacak olağanüstü durumun ispatlanamadığı tespitiyle davanın reddine karar verilmiş, bu ret kararı da üst mahkemece onanmış olup davacı vekili onama kararına karşı karar düzeltme isteminde bulunmuştur.
MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/103 E., 2022/428 K.Mahkeme kararının davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece verilen 12.02.2005 tarihli ilamla Mahkeme kararının onanmasına dair verilen kararın davacı vekili tarafından düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; taraflar arasında düzenlenen 01.06.2007 başlangıç tarihli ve aylık 25.000,00 TL bedelli kira sözleşmesinde, sözleşme süresinin 5+5 yıl olduğu, beşinci yıldan sonraki dönemde kira bedelinin günün koşullarına göre karşılıklı mutabakat ile belirlenerek kira artırımına gidileceği ve sözleşmedeki artış hükmünün de aynen uygulanacağının kararlaştırıldığını, davalının 01.06.2012 tarihinden itibaren net 36.701.85 TL kira bedeli ödemeye başladığını, davalı ile defalarca görüşülmesine rağmen uzlaşmaya varılamaması üzerine kira bedelinin artırılması hususunun 25.04.2012 tarihli ihtarname ile davalıya bildirildiğini, kiralananın bulunduğu bölgedeki ticari gelişmeler ve emsaller karşısında kira bedelinin çok düşük kaldığını ileri sürerek; 01.06.2012 tarihinden itibaren kira bedelinin aylık net 70.000,00 TL olarak uyarlanmasına karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili; sözleşmedeki artış şartına göre kira bedelinin belirlenmesi gerektiğini, talep edilen miktarın fahiş olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir. III. MAHKEME KARARI Mahkemece verilen 17.12.2015 tarihli kararla; davacının uyarlama davasının kabulü ile dava konusu kiralananın 01.06.2012 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aylık kira bedelinin brüt 85.000,00 TL olarak tespitine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ 1. Dairece verilen 12.02.2018 tarihli ilamla; "...Sözleşmenin uyarlanmasına ilişkin kural ve yöntemlerin ışığı altında Mahkemece; yerinde uygulama yapılıp, uzman bilirkişiler düşüncesinden de yararlanmak suretiyle, kiralananın niteliği, kullanma alanı, konumu, bölgede kira parasını da etkileyecek normalin üstündeki imar ve ticari gelişmeler gibi değişiklikler, emsal kira paraları, vergi ve amortisman giderlerindeki artışlar araştırılıp, değerlendirilerek, sonuçta işlem temelinin çöktüğü, sözleşmedeki çıkar dengesinin katlanılamayacak derecede davacı aleyhine bozulduğunun benimsenmesi halinde kiracının ne miktar kira parasından sorumlu olacağının, taraflarca sunulan veya bilirkişilerce resen tespit edilen emsal kira sözleşmeleri dikkate alınarak ve emsallerde de keşif yapılarak belirlenmesi, böylece sözleşmedeki kira bedelinin, tarafların amacına uygun objektif iyiniyet, hak ve nesafet (TMK'nun 2/1, 4. md) kurallarının elverdiği ölçü ve düzeyde brüt kira bedeline uyarlanması, aksi halde ise uyarlama davasının koşulları oluşmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, sözleşmenin uyarlanmasına ilişkin açıklanan kural ve yöntemler gözetilmeden, emsal araştırması da yapılmadan eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir." gerekçesiyle, karar bozulmuştur. 2. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; alınan bilirkişi raporuna göre kira bedelinin uyarlanmasını gerektirecek şekilde karşılıklı edimler arasındaki dengenin olağanüstü değişmeler yüzünden alt üst olması gibi bir durumun işbu dava için mevcut olmadığı, dolayısıyla uyarlama koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. V. TEMYİZ Dairece verilen 12.02.2025 tarihli ilamla; temyizen incelenen kararda; hukuki nitelemenin doğru şekilde yapıldığı, sözleşmenin yapıldığı tarihten sonra davanın açıldığı tarihe kadar taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağan üstü durum nedeniyle işlem temelinin çöktüğünün ispat edilemediği gerekçesiyle, kararın onanmasına karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur. VI. KARAR DÜZELTME A. Karar Düzeltme Sebepleri 1. Davacı vekili; temyiz nedenleri karşılanmadan ve temyiz nedenlerinin reddini gerektirecek yeterli gerekçe gösterilmeden, mahkeme kararının onanmasına karar verildiğini, sözleşmenin imzalandığı tarihten sonra geçen zaman içinde kiralananın bulunduğu bölgede meydana gelen gelişmeler, kiralananın niteliği, kullanım amacı vs. nedenlerle kira bedellerinde artış meydana geldiğini, ödenmekte olan kira bedelinin çok düşük kaldığını, hâl ve şartlar değişmiş olup, bunların önceden beklenmesi, öngörülmesi^nin müvekkilinden beklenemeyeceğini ileri sürerek; kararın düzeltilmesini ve Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, kira bedelinin uyarlanması istemine ilişkindir. Karar düzeltme yoluyla incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesi ile kararda belirtilen gerekçelere, Dairece verilen ilamda belirtildiği üzere uyarlama koşullarının oluşmadığının anlaşılmasına göre davacı vekilinin karar düzeltme isteminin reddine karar verilmiştir. VII.KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde bulunmayan karar düzeltme isteminin REDDİNE, Aşağıda yazılı para cezasının karar düzeltme isteyenden alınmasına, 16.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.