bursa 1. asliye ticaret mahkemesi, ticari satımdan kaynaklanan menfi tespit davasında, dosyanın süresinde yenilenmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına hükmetti.

Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, ticari satımdan kaynaklanan menfi tespit davasında, dosyanın süresinde yenilenmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına hükmetti.

Özet: Bu hukuki evrak, davacının ticari bir demir satış sözleşmesinden kaynaklanan, davalının mal teslim yükümlülüğünü yerine getirmemesi üzerine doğan borçsuzluk (685.344 TL) tespiti ve sebepsiz zenginleşme (186.260 TL) iddiasıyla açtığı menfi tespit davasına ilişkin beyanları içermekte olup, davalının sözleşmeyi feshederek çekleri iade etme vaadini yerine getirmediği belirtilmektedir; gerekçe bölümü ise davanın esasını ele almadan önce HMKnın 150. maddesindeki dosyanın işlemden kaldırılması ve yenilenmesi sürecine dair usul kurallarını açıklamaktadır.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2014/

KARAR NO : 2026/

BAŞKAN :

ÜYE :

KATİP :

DAVACI : 1-

VEKİLİ : Av.

DAVACI : 2-

DAVALILAR:1-

İLİŞKİLİ KİŞİ :

VEKİLİ : Av.

DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 15/09/2014

KARAR TARİHİ : 25/02/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 05/05/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde; Davalı firma ile müvekkili ... arasında 25.12.2013 tarihli sözleşme ile ticari ilişki tesis edildiğini, ilgi sözleşmeye göre davalı taraf müvekkil firmaya sözleşme kapsamında yer alan şartlar dahilinde demir satmayı kabul etmiştir Buva mukabil müvekkilim davalı tarafa ödeme yapmayı ve bu ödemeyi ön bağlantı adıyla aşağıda beyan edilen çekleri vererek gerçekleştirmeyi kabul ettiğini, müvekkilinin ilgi sözleşmeye istinaden davalı tarafa ek de mevcut evrak da beyan edilen/ dökümü yapılan çekleri verdiğini ve teslim ettiğini, müvekkili ..., sözleşmeye göre mükellefiyetlerini bihakkın yerine getirmiş ve davalı taraftan sözleşme gereği göndermesi gereken ürünleri istemiş bu istem her defasında sonuçsuz kaldığını, davalı şirket müvekkiline taahhüt ettiği malları teslim etmediğini, müvekkili malların tarafına teslim edilmemesi üzerine zarara uğradığını, yaptığı sözleşme ile müvekkili ciddi maddi zararlar doğurduğunu, davalı tarafından sözleşmeye göre teslimi gereken eksik mallarda hiçbir zaman müvekkiline teslim edilmediğini, müvekkili firma ve davalı tarafın ticari defterleri incelendiğinde de müvekkilinin çek bedelleri karşılığı ürünleri hiçbir zaman almadığını, bu nedenle sözleşme gereği borç olarak görünen 685.344,00 TL bedelden müvekkilinin sorumlu olmadığını, müvekkili ... davalı tarafa 685.344,00 TL ve başkaca borcu bulunmadığını, ayrıca müvekkili tarafından davalıya verilen (ciro edilerek) çeklerden 186.260,00 TL ödeme yapıldığını, yani müvekkilinin davalı taraftan 186.260,00 TL sebepsiz zenginleşme bükümlerine göre alacaklı olduğunu, davalı tarafın müvekkilinin kendisine borcu olmadığını ve bu nedenle aralarında imzalanmış sözleşmenin feshini kabul eden 21.05.2014 tarihli beyanı düzenleyerek müvekkiline verdiğini, iş bu beyana göre davalı, bu tarihe kadar yapıları ödemeleri ve vadesi gelmemiş çekleri iade edeceğini, ancak davalı dava tarihine kadar bu taahhüdünü yerine getirmediğini, sulh ve ibra niteliğinde olan iş bu belge ile borcun sonlandığı ve müvekkilinin borçlu olmadığının kesin olduğunu, bu nedenlerle sözleşme konusu çeklerin dayanağı olan borçlandırıcı işlem fiili olarak davalı ile müvekkili firma arasında tam olarak gerçekleşmemiş sadece kağıt üzerinde kaldığını, ayrıca davalı firma bu gerçeği kabul ederek işlerinin bozulduğunu, ürünleri teslim edemeyeceğini, bu nedenden dolayı müvekkili firmanın borcu olmadığını ve teslim alınan çeklerin iade edemeyeceğini beyan ettiklerini, ancak bu çeklerin iade edilmediği gibi firma işyerini kapatarak ticari faaliyetini durdurduğunu, davalı sözleşmeyi fesh etmesine ve borcun olmadığını kabule rağmen elinde bulundurduğu çekleri keşideci müvekkiline taahhüt ettiği tarihe kadar ve hatta dava tarihine kadar tüm ısrarlara rağmen teslim etmediğini, müvekkilinin çek vadeleri geldiği ve çeklerin iadesi sağlanmadığı için ilgili çeklerin bir kısmını ödemediğini, ancak vadesi gelmemiş çekler bulunmadığını, tüm bu nedenlerle sulh ve ibra niteliğinde ki davalıya ait belge de dikkate alınarak; müvekkilinin davalıya 685.344,00 tl borcu olmadığının tespit edilmesine, davalıya haksız yere ödenen 186.260,00 tl nin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre istirdatı, vadesi gelmemiş çekler üzerine dava neticelenene kadar tedbir konulmasına, Yargılama giderleri, harç ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe:

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.Taraflardan biri, dosyası işlemden kaldırılmış olan bir davayı yenileyebilir. Dosyası işlemden kaldırılan bir dava, işlemden kaldırılma tarihinden itibaren üç ay içinde yenilebilir Üç aylık yenileme istem süresi hak düşürücü niteliktedir. Dosyası işlemden kaldırılan bir dava, işlemden kaldırılma tarihinden itibaren üç ay içinde yenilenmezse, mahkeme, kendiliğinden (re’sen) davanın açılmamış sayılmasına karar vermekle yükümlüdür.HMK'nın 150/1. maddesine göre, "Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir." HMK'nın 150/4. maddesine göre "Dosyası işlemden kaldırılmış olan dava, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde taraflardan birinin dilekçe ile başvurusu üzerine yenilenebilir. Yenileme dilekçesi, duruşma gün, saat ve yeri ile birlikte taraflara tebliğ edilir." 150/5. maddeye göre ise "İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibariyle açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır."Dosyanın 09/11/2016 tarihinde 1. kez işlemden kaldırıldığı, 10/11/2016 tarihli dilekçe ile dosyanın yenilendiği, 21/03/2018 tarihinde 2. kez işlemden kaldırıldığı, 26/03/2018 tarihli dilekçe ile yenilendiği, 10/10/2018 tarihinde 3. kez işlemden kaldırıldığı, 15/10/2018 tarihli tensip tutanağı ile dosyanın yenilendiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla davanın yasada öngörülenden daha fazla sayıda yenilendiği anlaşılmaktadır. Aradan celse geçmiş olsa da bu davacı taraf için kazanılmış hak teşkil etmez. Bu nedenle HMK'nın 150/5. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına, HMK'nın 331/3. maddesi gereğince yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçe ve nedenlerle;

1-DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,

2-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 732,00 TL harçtan başlangıçta alınan 3.180,90 TL'den mahsubu ile artan 2.448,90 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,

3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

4-Kesinleşme süreci tamamlana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların davacı tarafa iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya Mahkememize ulaştırılmak üzere aynı nitelikteki başka yer mahkemesine verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde kullanılabilecek ... olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 25/02/2026

Başkan

E-imzalı

Üye

E-imzalı

Üye

E-imzalı

Katip

E-imzalı