Kısıtlının yerleşim yeri değişikliği durumunda 4721 sayılı Kanunun 412. maddesi gereği vesayet makamının izni olmaksızın yetkili mahkemenin tespiti.
Özet: Bu hukuki belge, kısıtlının vasisi tarafından ikamet adresinin değiştirilmesi talebi üzerine iki sulh hukuk mahkemesi arasında çıkan yetki uyuşmazlığını çözüme kavuşturmaktadır; ilk vesayet makamı olan mahkeme, kısıtlının adres değişikliği iddiasıyla yetkisizliğine karar verirken, dosyanın gönderildiği diğer mahkeme ise Türk Medeni Kanununun 412. maddesi gereğince vesayet makamından izin alınmadığı sürece kısıtlının yerleşim yerini değiştiremeyeceği ve izinsiz değişikliğin geçerli sayılamayacağı gerekçesiyle yine yetkisizliğine hükmetmiştir; yüksek mahkeme ise, kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine dair vesayet makamınca verilmiş bir izin kararı bulunmadığı için ilk vesayet kararını veren mahkemenin yetkili olduğuna karar vererek, kısıtlıların yerleşim yeri değişikliklerinde yasal izin şartının önemini vurgulamıştır.
5. Hukuk Dairesi         2026/2196 E.  ,  2026/5282 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2025/549 Esas, 2025/540 Karar
I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR
A. Düzce 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 21.12.2023 Tarihli ve 2023/2385 Esas, 2023/2664 Karar Sayılı Kararı
Kısıtlı ..., 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 405 inci maddesi gereğince kısıtlanmış ve ...'ın vasi olarak atanmasına karar verilmiştir.
Vasi 08.03.2021 tarihli dilekçesiyle kısıtlının ikamet adresinin Zonguldak/Alaplı olduğunu, bu nedenle dosyanın Alaplı Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesini talep etmiş.
Mahkemece 05.11.2025 tarihli ek kararıyla kısıtlının ikamet adresinin ... Köyü Köyün ... Mevkii ... ... No: 19 İç Kapı No: 2 ... / Zonguldak olduğu gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.
B. Alaplı Sulh Hukuk Mahkemesinin 08.12.2025 Tarihli ve 2025/549 Esas, 2025/540 Karar Sayılı Kararı
Somut olayda usulüne uygun adres değişikliğine izin verilen bir kararın bulunmadığı, vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişinin yerleşim yerini değiştiremeyeceği, izin verilmeden değiştirilen adresin geçerli sayılmayacağı gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir.
II. GEREKÇE
A. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, 4721 sayılı Kanun'un 405 inci maddesi uyarınca kısıtlanan kısıtlının yerleşim yeri değişikliği istemine ilişkindir.
B. İlgili Hukuk
1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir.
2. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yeri” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası şöyledir:
“Yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.”
3. 4721 sayılı Kanun’un “Vesayet işlerinde yetki” başlıklı 411 inci maddesi şöyledir:
“Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.”
4. 4721 sayılı Kanun’un “Yerleşim yerinin değişmesi” başlıklı 412 nci maddesi şöyledir:
“Vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi yerleşim yerini değiştiremez. Yerleşim yerinin değişmesi hâlinde yetki, yeni vesayet dairelerine geçer. Bu takdirde kısıtlama yeni yerleşim yerinde ilân olunur."
C. Değerlendirme
Kısıtlının yerleşim yeri değişikliğine izin verilmesine ilişkin vesayet makamı olan Düzce 1. Sulh Hukuk Mahkemesince 4721 sayılı Kanun’un 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı olmadığından konu ile ilgili karar vermekte Düzce 1. Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir.
III. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
6100 sayılı Kanun’un 21... nci maddeleri ile 5235 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrası gereğince, Düzce 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,30.03.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.