yargıtay 10. hukuk dairesi, sınıf öğretmeninin pandemi dönemindeki uzaktan eğitim süreçlerini ve prim ödemelerini içeren hizmet tespiti davasında, kamu düzeni gereği detaylı ve kapsamlı delil araştırması yapılması gerektiğini vurguladı.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, sınıf öğretmeninin pandemi dönemindeki uzaktan eğitim süreçlerini ve prim ödemelerini içeren hizmet tespiti davasında, kamu düzeni gereği detaylı ve kapsamlı delil araştırması yapılması gerektiğini vurguladı.

Özet: Hizmet tespiti davasında yüksek mahkeme, bu tür uyuşmazlıkların kamu düzeninden olması nedeniyle, mahkemelerin tarafların sunduğu delillerle sınırlı kalmayıp, işverene ait tüm kayıtları (ücret bordroları, puantaj, SGK bildirimleri vb.) ve varsa diğer ilgili dava dosyalarını inceleyerek, tarafsız tanıkları dinleyerek, hatta gerekirse kurum müfettiş raporlarını da değerlendirerek, çalışmanın varlığına ve süresine ilişkin gerçeği titizlikle kendiliğinden araştırması gerektiği ilkesini vurgulamıştır.

10. Hukuk Dairesi 2025/8516 E. , 2025/14212 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/1317 E., 2025/1628 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Konya 3. İş Mahkemesi

SAYISI : 2022/105 E., 2024/99 K.

Bölge Adliye Mahkemesi fer'i müdahil Kurum vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı işyerinde 07.09.2020-20.02.2022 tarihleri arasında çalıştığının tespiti ile bu süreler içinde yatırılmayan primlerin davalı tarafından yatırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 07.09.2020-31.01.2022 tarihleri arasında, davalı eğitim Kurumunda sınıf öğretmeni olarak çalıştığını primlerinin de eksiksiz olarak yatırıldığını, davacının 07.09.2020 tarihinde - pandemi sürecinin 6. ayında - işe başladığını dolayısıyla yüzyüze değil uzaktan eğitim verdiğini, davacının iş sözleşmesinin 31.01.2022 tarihinde haklı nedenle feshedildiğini, belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Feri müdahil SGK vekili cevap dilekçesini özetle; iş bu davada davacının çalışmalarına ilişkin olarak Milli Eğitim Bakanlığınca tutulan kayıt ve belgelerin (sicil ve özlük dosyaları gibi) dosyaya celbinin gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Davanın KISMEN KABULÜ ile; Davacının davalı işyerinde 07.09.2020-31.01.2022 tarihleri arası dönem tam gün süreli hizmet akdine istinaden kesintisiz çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine ..." karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece hatalı ve eksik inceleme ile karar verildiğini beyan etmektedir.

Davalı şirket vekili temyiz dilekçesinde özetle; tanık beyanları ile davacı asilin beyanlarının çeliştiğini, özellikle MEB yazışmaları ve duyuruları dikkate alındığında davacıya ait pandemi döneminde eksik bildirim yapılmadığının açıkça anlaşıldığını beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal Haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4. Eldeki dosyada, davacının davalı işyerinde 07.09.2020-20.02.2022 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemi ile dava açılmış olup, davacı dava dilekçesinde her gün 10 saat olmak üzere davalı işyerinde haftanın 5 günü ders verdiğini, günlük çalışma süresi 12 saat civarında olduğunu, pandemi döneminde ise uzaktan eğitim şeklinde her gün 6 saat olmak üzere haftanın 5 günü ders verdiğini belirtmiştir. Davacının hizmet cetvelinde Kuruma davacının hizmetlerinin eksik gün kodu ile bildirildiği ve Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmış ise de verilen karar eksik araştırmaya dayalıdır.

Mahkemece yapılması gereken iş, davanın somutlaştırılması kapsamında davacının hangi tarihte çevrimiçi eğitime başladığı ve çevrimiçi eğitime hangi tarihe kadar devam ettiği sorulmalı, tanıklara hangi tarih aralığında çevrimiçi eğitim verildiği sorulmalı, öğrenci velilerine de çevrimçi eğitimin başladığı ve bittiği tarih aralıkları sorulup belirlenmeli, okul kayıtları, Milli Eğitim Bakanlığı Kurum kayıtlarından okul program ve çevrimiçi ders programları sorulup ilgili evraklar dosya arasına alınmalı, okul servis kayıtları celp edilip dosya arasına alınmalı böylece toplanan ve toplanacak olan deliller ile birlikte davacının çalışma olgusu tereddütsüz bir şekilde belirlenip sonuca göre karar verilmesi gerekir iken Mahkemece yazılı şekilde kararı verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 21.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.