Ticari kira sözleşmesiyle kiralanan tıbbi cihazın kullanılamaz hale gelmesi sonucu oluşan gelir kaybından kiracının sorumluluğu ve tazminat talebi üzerine yapılan bozma sonrası yargılama.
Özet: Bu dava, kiralanan bir MR cihazının kira sözleşmesi bitiminde çalışır durumda iade edilmemesi ve davacının bu nedenle ciddi gelir kaybına uğradığı iddiasıyla açılmış bir tazminat talebine ilişkindir; mahkeme, kiracı şirketi cihazın hasarından ve davacının çalışmayan cihaz nedeniyle uğradığı kazanç kaybından sorumlu bularak 340.000 TL tazminata hükmetmiş, servis şirketine karşı açılan davayı reddetmiş, Yargıtayın talebin açıklığa kavuşturulması yönündeki bozma kararı sonrası talebin cihazın kullanılmamasından kaynaklanan gelir kaybı olduğunun belirtilmesiyle önceki kararında direnerek kiracının ödeme yapmasına karar vermiştir.
3. Hukuk Dairesi         2025/1755 E.  ,  2025/5987 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI : 2020/653 E., 2024/223 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davacı vekili ile davalılardan.... Şirketi vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;
I. DAVA
Davacı vekili; dava konusu .... marka 7 92... 28 sistem numaralı .... cihazı ile diğer tıbbi cihazlar-işletmenin tümü-emar görüntüleme merkezinin, müvekkili ile davalılardan .... Şirketi arasında imzalanan 22.05.2003 tarihli işletme amaçlı kira sözleşmesiyle kiraya verildiğini, 12.04.2006 tarihinde imzalanan protokol ile de sözleşmenin sona erdiğini, protokol ile kira ilişkisinin 01.06.2006 tarihi itibarı ile sonlandırılması ve işletmenin teslim alındığı gibi iadesinin kararlaştırıldığı halde, işletme ve özellikle emar cihazının çalışır vaziyette müvekkiline teslim edilmediğini, bu nedenle ciddi zarara ve gelir kaybına uğranıldığını, emar cihazının çalışır duruma getirilmesi için çeşitli işlemler yapıldığını, ancak diğer davalı ... Şirketi tarafından arızanın ne olduğu ve nasıl giderileceğinin bir türlü tespit edilemediğini, netice olarak cihazın çalıştırılamadığını, ancak buna rağmen davalı ... Şirketinin davacıdan sürekli hizmet bedeli adı altında ödemeler talep ettiğini, cihazın kullanılamaz halde olduğunu ileri sürerek; fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere, şimdilik 10.000,00 TL maddi zararın davalılardan ticari avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiş, 04.06.2010 tarihinde ıslah dilekçesiyle talebini 340.000,00 TL olarak artırmıştır.
II. CEVAP
1. Davalı ....Şirketi vekili; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 31.05.2006 tarihinde sona erdiğini ve cihazın teslimi sırasında çalışır durumda olduğunun, cihazın bakımından sorumlu diğer davalı şirket mühendislerince tespit edilerek tutanak düzenlendiğini, teslim sonrası kullanım ve bakım şartlarına uygun davranılmadığını, cihaza yetkisiz müdahalelerde bulunulduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
2. Davalı ... Şirketi vekili; cihazın 1997 model olup, kullanım ve bakım şartlarına uygun davranılmaması nedeniyle arızalandığını, ayrıca müvekkili ile davacı arasında mevcut bir servis sözleşmesi bulunmadığını, cihazın çalışamamasının sonuçlarının müvekkiline yükletilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 19.04.2013 tarihli kararıyla; davalı ... Şirketi aleyhine açılan davanın reddine, cihazın sağlıksız ve korunaksız ortamda bırakılarak harap olmasına ve kullanılmaz hale gelmesine sebep olan davalı kiracı aleyhine açılan davanın kabulüne, 340.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte tahsiline karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili ile davalılardan... Şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Yargıtay (Kapatılan) 6. Hukuk Dairesinin 26.11.2013 tarihli ilamıyla; dava dilekçesinde talep edilen alacak kalemlerinden hangilerinin ne miktarda kiracı şirketten ya da davalı ... Şirketinden talep edildiğinin açıklanmadığını, bu nedenle Mahkemece; davacı tarafa talepleri tek tek, her bir talebin hangi miktarda ve hangi davalıdan talep edildiği tereddüte yer vermeyecek ve denetime elverişli bir şekilde açıklattırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
2. Mahkemenin 24.06.2015 tarihli ilamıyla; davacının 340.000,00 TL'lik alacak talebine konu olan dava sebebinin, MR cihazının dava tarihinden önceki son 3 yıl içinde hiçbir faaliyette bulunamaması ve gelir elde edememesinden kaynaklı kazanç/gelir kaybı olduğunun belirtildiği, buna göre cihazın sağlıksız ve korunaksız ortamda bırakılarak harap olmasına ve kullanılmaz hale gelmesine sebep olan davalı kiracının bilirkişi raporuyla tespit edilen zarardan sorumlu olduğu gerekçesiyle, davalı ... Şirketi aleyhine açılan davanın reddine, davalı kiracı aleyhine açılan davanın kabulü ile 340.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte tahsiline karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili ile davalılardan... Şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.
3. Yargıtay (Kapatılan) 6. Hukuk Dairesinin 29.03.2016 tarihli ilamıyla; davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddine karar verildikten sonra, davacı tarafça talep edilen tazminatın, dava tarihinden önceki son 3 yılda hiçbir faaliyette bulunulamaması ve hiçbir gelir elde edilememesi nedeniyle uğranılan gelir kaybına ilişkin olduğununun açıklandığı, cihaz bedeli ya da cihazda meydana gelen hasarın tamiri için gereken tamir bedelinin talep edilmediği, bu durumda davacının gelir kaybının, dava konusu MR cihazının kira süresi sonunda davacı tarafa usulüne uygun şekilde teslim edilse idi bu cihaz nedeniyle elde edebileceği kira geliri kadar olduğu, Mahkemece bu konuda uzman bilirkişiler aracılığıyla inceleme yaptırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
4. Bozmaya uyan Mahkemenin 27.12.2017 tarihli kararıyla; davalı... Şirketinin kullanım ve sorumluluğunda olan dava konusu MR cihazının, sağlıksız ve korunaksız ortamda bırakılarak harap olmasına ve kullanılmaz hale gelmesine sebep olan davalı kiracının, kira protokolünün sonlandarıldığı 01.06.2006 tarihinden, kira süresi sonunda usulüne uygun şekilde teslim edilseydi bu cihazın elde edebileceği kira geliri olarak tespit edilen 1.286 gün karşılığı 422.794,52 TL'den sorumlu olduğu gerekçesiyle, taleple bağlı kalınarak 340.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davalı ... Şirketinden tahsiline karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı... Şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
5. Dairece verilen 03.10.2019 tarihli ilamla; davalının sair temyiz itirazları reddedildikten sonra, davalının tazminat sorumluluğunun, tamiratın mümkün olup olmadığının anlaşılıncaya kadarki inceleme ve araştırma süresi ile davacı tarafından aynı işlevde yeni bir cihazın piyasadan temin edilebilme süresi toplamı kadar süre ile sınırlı olduğundan bahisle, bu sürenin tespit edilmesi ve bu süre ile sınırlı olarak belirlenecek kâr kaybının hesap edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinden bahisle, hükmün bozulmasına karar verilmiştir.
6. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davaya konu cihaz ile aynı veya yakın özellikte çalışan 2. el yenileştirilmiş bir MR cihazın yurt dışından araştırılıp bulunması, ithal edilmesi, üretimden uzun zaman önce kaldırıldığı için üreticiden servis desteği kalmamış olan bir cihazda, teknik eğitimini almış, konusunda ehil uzmanların bulunması, sistemin kurulacağı yerin teknik özel eğitimli ekipler tarafından hazırlığı ve mekanik montajı, magnet bobinlerinin süper iletken konuma getirilmesi için sıvı helyum ile doldurulması ve manyetik alanı oluşturmak için magnetteki bobinlere akım verilmesi, hassas elektronik ölçüm aletleri ile kalibrasyonları yapılarak devreye alınması ve faal duruma getirilme sürecinin ortalama bir yılı bulacağı, alınan bilirkişi raporuyla davacının davalı kaynaklı 2006 yılında elde edebileceği net faaliyet kârının 41.406,96 TL olabileceğinin belirlendiği gerekçesiyle; davalı ... Şirketi aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile 41.406,96 TL'nin, 10.000,00 TL'sine dava tarihinden, 31.406,96 TL'sine ıslah tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte tahsiline karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili ile davalılardan... Şirketi vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili; uyuşmazlığın sadece .... cihazının arızasıyla sınırlı olmayıp, davalıların kira ve eser sözleşmelerine aykırı, kusurlu ve haksız fiil niteliğindeki eylemleri nedeniyle işletmenin bir bütün olarak çalışır halde teslim edilmemesi, korunmaması, fiilen yok olması ve bu sebeple müvekkilin işletmeyi yeniden faaliyete geçirememesi sonucu doğan, süreyle sınırlandırılamayacak nitelikteki tüm gelir/kazanç kaybının tazminine ilişkin olup, Mahkemenin eksik inceleme ile adil yargılanma ilkesine aykırı karar verdiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.
2. Davalı... Şirketi vekili; Mahkemece, müvekkilin kusur ve sorumluluğu bulunmadığı, kira sözleşmesinin süresinde ve usulüne uygun sona erdiği, MR cihazının teslim tarihinde çalışır durumda olduğu ve davacının zararın oluşumunda tamamen kendi kusurlu davranışları bulunduğu hususları dikkate alınmadan karar verildiğini, hatalı ve eksik bilirkişi raporlarına dayanılarak hüküm kurulmasının doğru olmadığını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, kira sözleşmesine dayalı kazanç kaybı istemine ilişkindir.
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile temyiz edilen kararda belirtilen gerekçeye ve bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin sebeplerin incelenmesinin artık mümkün olmadığının anlaşılmasına göre; davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.
2. 29.03.2016 tarihli bozma ilamında; davacının gelir kaybı talebinde bulunduğu, gelir kaybının ise dava konusu MR cihazının kira süresi sonunda davacı tarafa usulüne uygun şekilde teslim edilse idi bu cihaz nedeniyle elde edebileceği kira geliri kadar olduğunun belirtildiği, bozmaya uyan Mahkemenin 27.12.2017 tarihli ilamıyla bu yönde araştırma yapılarak aylık 10.000,00 TL kira geliri üzerinden talep edilen 3 yıl için karar verildiği, ilgili kararın ise sadece davalı kiracı şirket tarafından temyiz edildiği, bu haliyle uyulan son bozma ilamında belirtildiği şekilde, kesinleşen aylık 10.000,00 TL kira geliri üzerinden, belirlenen 1 yıllık kazanç kaybına hükmedilmesi gerekirken, Mahkemece; bozma ilamına ve usuli kazanılmış haklara aykırı olarak, davacının 2006 yılında elde edebileceği net faaliyet kârı üzerinden hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Davalı vekilinin tüm, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE,
2. Temyiz olunan Mahkeme kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428. maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA,
Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden davacıya iadesine,
1086 sayılı Kanunun 440. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,
09.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.