Kamulaştırma Kanunu uyarınca irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında, idarenin itirazlarına rağmen davanın kabulüne ilişkin bölge adliye mahkemesi kararının temyiz incelemesi.
Özet: Davacı idare tarafından açılan, kamulaştırılacak irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne karar vermesinin ardından, davacı idare vekilinin kamulaştırma bedelinin yüksekliği, bilirkişi raporundaki hatalar ve eksik davalı taraf gibi gerekçelerle yaptığı istinaf başvurusu üzerine, Bölge Adliye Mahkemesi istinafı kısmen kabul ederek ilk derece hükmünü kaldırmış, ancak usul ekonomisi gerekçeleriyle diğer tapu maliklerinin davaya dahil edilmemesine rağmen yeniden esas hakkında hüküm kurarak davanın kabulüne karar vermiş, bu karara karşı davacı idarenin temyiz yoluna başvurmasıyla dosya Yargıtay incelemesindedir.
MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/1886 Esas, 2025/2634 KararKARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ : Muş 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2021/1026 Esas, 2022/586 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle, Muş ili, ... ilçesi, ... Köyü 1 11... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle;eksik hüküm kurulmuş olup ... dışındaki diğer tapu maliklerinin davaya dahil edilebilmesi için kararın kaldırılması gerektiğini, bilirkişi raporunda esas alınan kapitalizasyon faiz oranının yüksek kamulaştırma bedeli hesaplamasına yol açtığını, taşınmazın güncel tapu kaydında yer alan ... Genel Müdürlüğü lehine irtifak hakkı için değer düşüklüğü yapılmadığını, kapitalizasyon faiz oranının ne şekilde hesaplandığının somut olarak ortaya konamadığını, taşınmazın değerlendirme tarihi itibarıyla üzerinde hangi tür ürünün bulunduğuna ilişkin olarak bilirkişilerce afaki değerlendirmeler yapıldığını, arazi niteliğindeki taşınmazın metrekare fiyatının fahiş hesaplandığını, arazi değerinin yüksek tutulduğunu ve ürün ortalama fiyatının alınması gerektiğini, taşınmazda başka irtifak kamulaştırmaları nedeni ile oluşabilecek değer düşüklüklerinin de araştırmasının yapılmadığını, davanın kabulüne karar verilirken yargılama giderlerinin tarafları üzerinde bırakılmasını kabul etmediklerini, müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin de hukuka aykırı olduğunu belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kuru tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca o yörede mutad olarak ekilen münavebe ürünleri buğday-nohut-karpuz verileri esas alınarak olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri üzerinden bilimsel yolla değer biçilerek taşınmazın metrekare birim fiyatının 11,62 TL olarak hesaplanmasında, hesaplamaya esas alınan ürünler ile kapitalizasyon faiz oranının % 5 olarak alınmasında, taşınmazın bilirkişi raporunda belirtilen niteliği, dosya kapsamından anlaşılan özelliği dikkate alındığında %20 oranında objektif değer artışı uygulanmasında, tapudaki irtifakın etki ve oranının hesaplanmasında bir isabetsizlik görülmediği ancak her ne kadar Dairelerince ... dışındaki tapu maliklerinin davaya dahil edilmesi için dosya geri çevrilmiş ise de tapu maliklerinden bir kısmının vefat ettiği, kamulaştırma bedelinin meblağ olarak çok düşük olduğu, hissedarlar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığı hususları da dikkate alınarak usul ekonomisi gereğince Dairelerince yalnızca dava yöneltilen ... payı hesaplandığı gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekili istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak bedel belirlenmesinde isabetsizlik görülmemiştir.3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,03.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.