İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, fabrika satışına bağlı şartlı 125.000 TLlik bononun SGK ve yapı kullanma izni ihlali iddiasıyla menfi tespiti davası.
Özet: Bir fabrika satışında teminat olarak verilen 125.000 TLlik bononun geçersizliğinin tespiti istemiyle açılan menfi tespit davasında, davacı, davalının protokolde yer alan yapı kullanma izni ve SGK borcu yoktur belgesini temin etme yükümlülüğünü yerine getirmediğini ileri sürmüştür. Davalı ise kendi edimlerini ifa ettiğini ve bononun mal bedelinden kalan kısma ait olduğunu savunmuştur. Yargıtayın bozma kararının ardından dosyayı yeniden ele alan mahkeme, davacının taşınmazı ticari olarak faal kullanması, yapı kullanma izni alma sorumluluğunun kendisine ait olması ve davalının ilgili dönemde SGK borcu bulunmaması gerekçeleriyle protokol şartlarının ihlal edilmediği ve bononun geçerli olduğu sonucuna varmıştır.

T.C.

İSTANBUL
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/366 Esas
KARAR NO : 2026/209
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 28/06/2024
KARAR TARİHİ : 01/04/2026
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ /
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili ile davalı şirket arasında yürütülen ticari ilişki kapsamında müvekkilinin davalıya ait bulunan fabrika binasını 24/12/2012 tarihinde teslim aldığını, taşınmazın teslim anına kadarki tüm borçlarından ve ayıplarından davalının sorumlu olduğunu, taşınmaz bedelinden 125.00,00 TL meblağın ödenmesi konusunda 24/12/2012 tarhli porotokol imzalandığını, şarta bağlandığını ve davalı şirket 24/12/2012 düzenleme tarihli 30/08/2013 ödeme tarihli 125.000,00 TL bononun teminat olarak verildiğini, porotokol uyarınca "taşınmazın satış bedeline esas olarak, ... Müdürlüğünden taşınmazın sanayi fabrikası olarak kullanılması adına yapı kullanması izin belgesi ilanması için gerekli ... SGK İl Müdürlüğünden alınacak "Borcu yoktur" belgesinin en geç taşınmazın mühürlenmesine veya 01/08/2013 tarihine kadar davalı tarafından müvekkiline teslim edilmesi halinde geçerli olacağı, aksi halde hükümsüz kalacağının belirtildiğini, taşınmaza ait yapı kullanma izin belgesi davalı tarafından alınmadığından müvekkilince satın alınan fabrika niteliğindeki taşınazın Organize Sanayi Bölgesi kurullarına iaykırı olarak alt yapı hiz yararalanamadğının ve verimsiz kaldığını, tarafların Organize Sanayi Bölgesinden yapı kullanma izin belgesi alınması için ... SGK İl Müdürlüğünün kayıtlı borçların davalı tarafından ödeneceği veya ödemeye gerek kalmadan taşınmazın borcu olmadığına dair belgenin 01/08/2013 tarihine kadar alabileceği konusunda mutabık kaldıklarını, hali hazırda taşınmazın SGK'na boçlu olduğunu, davalı şireket noter marifetiye ihtarname keşide edildiğini ve sorumluluklarını yerine getirilmesinin istendiğini verilen cevabi ihtarname ile 125.000,00 TL'ye kadar olan kısım için sorumluluğunun yerine getirilmeyeceğinin ifade edildiğini, senedin iadesinin talep edilmesine rağmen buna uyulmadığını belirterek müvekkillerinin lehtarı davalı şirket olan 24/02/2012 düzenleme tarihli 30/08/2013 vade tarihli 125.000,00 TL bedelli senetten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespiti ile senedin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: bağıtlanan porotokol içeriğini doğrulamış,SGK kurumunca müvekkili şirkete 30/11/2012 tarihi itibariyle borcu olmadığına ilişkin belge düzenlendiğini, müvekkilinin yükümlülüğünü yerine getirdiği, davacının taşınamazın ne halde bulunduğunu bilerek satın aldığını ve kullanma izin belgesinin davacı tarafından alınacağını, taşınmaz satışından dolayı mal bedelinden bakiye bir senet olup bono üzerinde malen kaydı bulunduğunu, teminat senedi iddiasının doğru olmadığını belirterek davanın haksızlığını savunmuş ve reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER /
Taraf vekillerinin belirttiği, senet aslı, 24/12/2016 tarihli protokol aslı, keşide edilen ihtarname asılları mahkeme kasasına önrekleri dosya içine alınmış, olaya ilişkin ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... sor.nolu soruşturma dosyası getirtilerek incelenmiş, ... 2.Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü ve ...SGK Merkezi ile ... Tapu Sicil Müdürlüğünden istenilen belge ve tapu kayıt örnekleri delil olarak değerlendirilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, protokol ve senet içeriği tarafların kabulünde olup, dava konusu bononun verilme nedeni olarak gösterilen taşınmaz mal alımına ilişkin sözleşme koşullarının yerine getirilip getirtilmediği, sözleşmeye aykırılık nedeni ile senedin bedelsiz kalıp kalmadığına ilişkin olduğu anlaşıldı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE /
Mahkememizin 22/10/2021 tarih, ... Esas ve ...Karar sayılı kararı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 25/01/2024 tarih, ...Esas ve...Karar sayılı kararı ile bozulmasına karar verildiği, dosyanın Mahkememizin 2024/366 Esasına kaydının yapıldığı görüldü.
Dava; İİK.nun 72. maddesi hükmüne dayalı olarak açılmış olup, davacının davalıya icra takibine dayanak alınan bonodan dolayı borcunun bulunmadığının tespitine karar verilmesi istemine ilişkindir.
Mahkememizin... E.,... K. ile, "davacının halen taşınmaz üzerinde ticari faaliyetini yürütmesi, işçi çalıştırması dikkate alındığında Organize Sanayi Bölgesine başvurarak izin belgesi alabileceği, 25.10.2016 tarihli yazıda belirtilen eksiklerin de davacı tarafından tamamlanması gerektiği, davalı tarafa düşen bir yükümlülüğün bulunmadığı, dava dışı ...A.Ş.'nin 02.07.2015 tarihi itibariyle SGK'ya herhangi bir prim borcunun bulunmadığı, bu nedenle protokolde belirtilen koşulların davalı tarafça ihlal edilmediği, davacının bu taşınmazda 627 m2'lik bir inşaat yaptığı ve yapı kullanma izin belgesini de aldığı, faaliyetini sürdürdüğü dikkate alındığında dava konusu senet bedelinin de ödenmesi gerektiği" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkememizin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin ...Esas,...Karar ile, SGK'dan davalı tarafça sağlanacak 'Borcu Yoktur' yazısı için kabul edilen vadenin seçimlik olduğu, buna göre davacının satın aldığı taşınmazın OSB tarafından mühürlendiğine ilişkin bir iddia veya delilin bulunmaması nedeniyle, 01.08.2013 tarihinden sonra tamamlanmış olsa dahi davalının taahhüdüne uygun davrandığının kabulü gerekecektir. Somut olayda mahkemece celp edilen belgelerle 02.07.2015 tarihi itibariyle SGK Başkanlığına borcun bulunmadığı anlaşıldığından; davalının taahhüdüne uygun davranmış olması nedeniyle davacının davaya konu bonoyu ödemesi gerektiğinden mahkemece davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
Yargıtay 11.HD sinin ... e.... K sayılı kararı ile, "Taraflar arasında 24.12.2012 tarihli protokol imzalanmıştır. Protokol içeriğinde "...'de kayıtlı taşınmazın yapı kullanma izin belgesi almak için ruhsata ilişkin ... SGK İl Müdürlüğü'nden alınacak "Borcu Yoktur" yazısının alınması veya bu yazının alınmasına gerek olmadığına ilişkin mahkeme yazısı/ ... Müdürlük kararına müteakip senet geçerli olacaktır. ... Ltd. Şti. tarafından en geç bu taşınmaza ... tarafından mühür konuluncaya veya 01.08.2012 tarihine dek ... A.Ş. tarafından yapı kullanma izin belgesi için gerekli evrakın teslim edilmemesi halinde senet iptal olacaktır." düzenlemeleri bulunmaktadır. Mahkemece 01.08.2013 tarihi itibariyle taşınmazı inşa eden ve davalıya devreden ...A.Ş.'nin taşınmaza ilişkin ... SGK İl Müdürlüğüne borcunun bulunup bulunmadığı araştırılarak sonucuna göre dava tarihi itibariyle vadesi gelmemiş teminat senedinin bedelsiz kalıp kalmadığının, senedin iptali gerekip gerekmediğinin belirlenmesi gerekirken vadenin seçimlik olduğu ve davalının taahhüdüne uygun davrandığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir," gerekçesiyle mahkememiz kararını kaldırmıştır.
Dava, 16.08.2013 tarihinde açılmış olup, 30.08.2013 vade tarihli 125.000 TL bedelli bononun teminat olarak verildiği, sözleşme şartlarının yerine getirilmediği, bu nedenle bononun bedelsiz kaldığına ilişkin menfi tespit davasıdır.
Taraflar arasında 24.12.2012 tarihli protokol imzalanmıştır. Protokol içeriğinde "OSB'de kayıtlı taşınmazın yapı kullanma izin belgesi almak için ruhsata ilişkin ... SGK İl Müdürlüğü'nden alınacak "Borcu Yoktur" yazısının alınması veya bu yazının alınmasına gerek olmadığına ilişkin mahkeme yazısı/ ... Müdürlük kararına müteakip senet geçerli olacaktır. ... Ltd. Şti. tarafından en geç bu taşınmaza ... tarafından mühür konuluncaya veya 01.08.2012 tarihine dek ... A.Ş. tarafından yapı kullanma izin belgesi için gerekli evrakın teslim edilmemesi halinde senet iptal olacaktır." düzenlemeleri bulunmaktadır. Mahkemece 01.08.2013 tarihi itibariyle taşınmazı inşa eden ve davalıya devreden ...A.Ş.'nin taşınmaza ilişkin ... SGK İl Müdürlüğüne borcunun bulunup bulunmadığı araştırılarak sonucuna göre dava tarihi itibariyle vadesi gelmemiş teminat senedinin bedelsiz kalıp kalmadığının, senedin iptali gerekip gerekmediğinin belirlenmesi gerekmektedir.
Protokol ve senet birlikte düzenlendiğinde; bu senedin ödenmesinin bir takım koşullara bağlandığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasında satışı yapılan taşınmaz ... Organize Sanayi Bölgesinde kayıtlı olup Organize Sanayi Bölgesinden yapı kullanma izin belgesini almak için Sakarya SGK İl Müdürlüğü'nden "borcu yoktur" yazısının alınması veya bu yazının alınmasına gerek olmadığına ilişkin mahkeme kararı ya da Organize Sanayi Bölgesinden müdürlük kararı olması gerekmektedir. Bu koşulların yerine getirilmesi halinde senet bedelinin ödeneceği kararlaştırılmıştır. ... SGK Merkez müdürlüğü'nden gelen müzekkere cevaplarında, ... A.Ş. ünvanlı iş yerinin ise herhangi bir prim borcunun bulunmadığı belirtilmiştir.
Eski malik ...AŞ'nin SGK'na olan borcundan davalının sorumlu tutulması mümkün değildir. Davacının halen taşınmaz üzerinde ticari faaliyetini yürütmesi, işçi çalıştırması dikkate alındığında Organize Sanayi Bölgesine başvurarak izin belgesi alabileceği, 25/10/2016 tarihli yazıda belirtilen eksiklerin de davacı tarafından tamamlanması gerektiği, davalı tarafa düşen bir yükümlülüğün bulunmadığı, dava dışı ...AŞ'nin 01.08.2013 ve 01.08.2012 tarihi itibariyle SGK'na herhangi bir prim borcunun bulunmadığı, bu nedenle protokolde belirtilen koşulların davalı tarafça ihlal edilmediği, davacının bu taşınmazda 627 m2'lik bir inşaat yaptığı ve yapı kullanma izin belgesini de aldığı, faaliyetini sürdürdüğü dikkate alındığında dava konusu senet bedelinin de ödenmesi gerektiği, bu senetten dolayı borçlu bulunmadığı isteminin reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki biçimde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM / Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 732,00.-TL maktu karar ve ilam harcının, dava açılırken davacı taraftan peşin alınan 2.134,70.-TL harçtan mahsubu ile hazineye gelir kaydına, artan 1.402,70.-TL'nin hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde davacılara iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından artan avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde davacıya iadesine,
5-Davalı tarafından yapılan 82,00.-TL yargılama giderlerinin davacılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Davalı tarafından yatırılan 100,00.-TL gider avansından artan avans avans olması halinde, hüküm kesinleştiğinde ve talep edildiğinde davalıya iadesine,
7-Davalılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli ...Ü.T. 6. madde uyarınca belirlenen taktiren 45.000,00 -TL vekalet ücretinin, davacıdan tahsili ile davalılara verilmesine,
-Dair, taraf vekillerinin huzurunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır
*Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında elektronik imza ile imzalanmıştır.*