Prime esas kazanç tespitinde Yargıtay bozma kararı sonrası işçilik alacaklarının matraha eklenmesi yöntemine uyulmaması ve usuli kazanılmış hak ilkesi ihlali.
Özet: Bir işçinin gerçek ücretinin ve buna bağlı olarak prime esas kazancının tespiti davasında, ilk derece mahkemesi daha önceki bozma kararında belirtilen, kesinleşen işçilik alacaklarının ödeme ayına veya hizmet akdinin sona erdiği son aya prime esas kazanç matrahına dahil edilmesi gerektiği yönündeki talimatlara tam olarak uymamış; hükmedilen alacakların tavanı aşacağı gerekçesiyle farklı bir sonuca varmış ve bu durum, mahkemenin bozma kararına uyma yükümlülüğünü ve "usuli kazanılmış hak" ilkesini ihlal ettiği gerekçesiyle temyize konu olmuştur.
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/409 E., 2024/329 K. İlk Derece Mahkemsince bozmaya uyularak verilen karar; davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işverene ait işyerinden davalı Kuruma bildirilen çalışmalarının gerçek ücret üzerinden bildirilmediğini, davacının davalı işveren aleyhine açılan ve kesinleşen işçilik alacaklarına ait dava dosyası da gözetilerek gerçek ücretinin tespitini talep etmiştir.II-CEVAP1.Davalı Kurum vekili yapılan Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.2.Davalı işveren vekili davacının işyerinden yapılan bildirimlerinin karşılığı olan prime esas kazancının doğru olarak bildirildiğini kayıt dışı ödenen bir ücretinin olmadığının beyanla davanın reddini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin 20.10.2020 tarih, 2020/22 E., 2020/207 K. sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin kararına süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 29.09.2021 tarih, 2021/321 E., 2021/1573 K. Sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİBölge Adliye Mahkemesi kararının süresi içinde davalı Kurum ve davalı ... Kargo A.Ş. vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairece, "...Mahkemece, prime esas kazancın tespitine yönelik eldeki davada; işçilik alacağı dosyası celp edilip, kesinlemiş ise ödenmesi koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dahil edilmesi; hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması karşısında ise, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerektiği hususu dikkate alınmak suretiyle bir karar verilmelidir..." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.V.TEMYİZA. Temyiz Sebepleri1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.2.Davalı ... Kargo A.Ş. vekili emyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.3.Davalı ...Ş. vekili emyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.3.DeğerlendirmeEldeki prime esas kazancın tespiti davasında verilen karar Dairemiz 14.04.2022 günlü ilamı ile bozulmuş, Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.Mahkemece uyulan bozma ilamında; davacının işçilik alacağı dosyasının celbi ile kesinleşmiş ise ödenmesi koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dahil edilmesi; hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması karşısında ise, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerektiği gözetilerek bir karar verilmesi gerektiği belirtilmiş ancak Mahkemece eldeki kararla, özetle, işçilik alacakları davasında hükmedilen ücret niteliğindeki alacakların son ayın prime esas kazancına eklenmesi halinde tavan ücreti aşacağı, bu yüzden eklenmesinin mümkün olmadığı, temyiz edilmeksizin kesinleşen alacak davasına göre de tavan ücret üzerinden prime esas kazancın tespitine dair karar verildiği anlaşılmaktadır.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı)Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)Eldeki davada ise, bozma gereklerinin tam olarak yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir. Uyulan bozma ilamında da belirtildiği üzere, işçilik alacağı dosyasının celbi ile kesinlemiş ise ödenmesi koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dahil edilmesi; hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması karşısında ise, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilerek bir inceleme yapılmalı varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.VI.KARARAçıklanan sebeplerle;Davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ileTemyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,23.10.2025 gününde oybirliğiyle karar verildi.